Europese verkiezingen

Europees Parlement wil Europeser worden: stemmen op politicus uit ander land moet mogelijk worden

In ruil voor steun aan de Maltese christendemocrate Roberta Metsola als voorzitter, bedongen de liberalen en de sociaal-democraten vernieuwingen bij de volgende Europese verkiezingen.  Beeld EPA
In ruil voor steun aan de Maltese christendemocrate Roberta Metsola als voorzitter, bedongen de liberalen en de sociaal-democraten vernieuwingen bij de volgende Europese verkiezingen.Beeld EPA

Het Europees Parlement wil Europeser worden: bij de volgende verkiezingen voor het Europarlement moet een Nederlander ook kunnen stemmen op iemand uit een ander land. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan.

Romana Abels

De drie grootste fracties uit het Europees parlement zijn het eens: bij de volgende verkiezingen moeten Europeanen ook kunnen stemmen op mensen die niet uit hun eigen land komen. ‘Transnationale kandidaten’ heten ze.

De vernieuwing moet al bij de volgende Europese verkiezingen, in 2024, ingaan. Zo staat het althans in een plan waarover de drie grootste Europese fracties het maandagavond laat eens werden.

De liberalen, sociaaldemocraten en christendemocraten in het Europees parlement willen het kiesproces veranderen. Samen hebben ze 424 van de 705 zetels, dus een meerderheid is verzekerd. Dat is voor het eerst dat het grootste deel van de Europarlementariërs deze al vaker voorgestelde nieuwigheid ziet zitten.

Verkiezing Metsola tot parlementsvoorzitter

Het plan werd dinsdag openbaar vlak voor de verkiezing van de nieuwe voorzitter van het Europarlement, Roberta Metsola. De liberale en de sociaaldemocratische fracties steunden de christendemocratische Metsola uit Malta. Zij werd daardoor gisteren in één stemronde gekozen met 458 stemmen.

Maar de middenpartijen bedongen voor hun steun parlementaire prioriteiten als ‘versterking van de rechtsstaat’ en ‘migratie’. Ook het mogelijk maken van stemmen op transnationale kandidaten bij de komende verkiezingen was een van deze afspraken.

Het is een idee dat al vaker is geopperd om de Europese verkiezingen Europeser te maken. Het zou helpen om de focus van kiezers te verleggen van nationale naar Europese kwesties. Tegenstanders wezen erop dat het de afstand tussen kiezer en gekozene zou versterken. In 2018, toen het parlement nadacht over de vrijgekomen Britse zetels na brexit, werd het idee nog weggestemd.

Nu wil een meerderheid van het parlement het proberen. Volgens Stéphane Séjourné, de voorzitter van de liberale fractie van Renew Europe, helpt het inbrengen van specifiek Europese kandidaten als antwoord op de ‘eurofobie van extreem rechts’.

Beperkt aantal kandidaten in alle lidstaten

Wat het parlement van plan is, is nog niet helemaal duidelijk. Waarschijnlijk zullen Europeanen behalve op kandidaten uit hun eigen land ook kunnen stemmen op een beperkt aantal kandidaten die in alle lidstaten uitkomen. In eerdere voorstellen ging het om 25 tot 46 kandidaten, nu wordt gesproken over ‘een voldoende aantal’.

Maar het is makkelijker gezegd dan gedaan. Om het mogelijk te maken moeten ook de lidstaten allemaal akkoord gaan. Daarna moeten de bestaande kieswetten in menig lidstaat worden aangepast, ook in Nederland. In een paar lidstaten moet zelfs de grondwet worden veranderd, zoals in Oostenrijk.

“Als het Europees Parlement dit wil doen voor de verkiezingen van 2024, dan moet het op tijd beginnen”, zo adviseerde een onderzoek van het researchbureau van het Europarlement vorig jaar. Het is de vraag of er, met 2,5 jaar te gaan, nog genoeg tijd is om in alle lidstaten de wetten te veranderen. Lukt dat niet, dan schuift het plan door naar 2029.

Lees ook:

2018: De Europese verkiezingen zullen deze keer echt anders zijn

Met het begin van een nieuw politiek seizoen komt ook de campagne voor de Europese verkiezingen van volgend jaar mei op stoom. Het ‘partijkartel’ kan de borst natmaken. Een wirwar van nieuwe bewegingen en coalities daagt de gevestigde orde uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden