EUCorona-herstelfonds

Europees parlement botst met Commissie over herstelgeld voor Polen

Commissievoorzitter Von der Leyen verdedigde dinsdag in het Europarlement in Straatsburg het besluit om Polen toch zijn miljarden aan coronaherstelgeld te geven. Beeld ANP / EPA
Commissievoorzitter Von der Leyen verdedigde dinsdag in het Europarlement in Straatsburg het besluit om Polen toch zijn miljarden aan coronaherstelgeld te geven.Beeld ANP / EPA

Het Europees Parlement is uiterst kritisch op het besluit van de Commissie om Polen toch zijn coronaherstelgeld te geven. Commissievoorzitter Von der Leyen verdedigt dat besluit: ‘Het is juist een veiligheidsnet’.

Romana Abels

Vraag je het Europarlementariër Sophie in ’t Veld, dan heeft de Europese Commissie vorige week haar ziel verkocht. “De Commissie houdt niet langer de rechtsstaat in ere, maar een façade”, zei ze dinsdag tegen Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.

Het Europees Parlement heeft eigenlijk niets te zeggen over het Poolse herstelplan. Maar een groot deel van dat parlement was wel uiterst ontstemd over de plotselinge verandering van toon jegens de Poolse regering. Was die eerst streng, nu lijkt het wel alsof de Commissie het Poolse wangedrag jegens zijn onafhankelijke rechtsstaat door de vingers wil zien. “De Commissie negeert het parlement, dat maar liefst veertien resoluties aannam over de Poolse rechtsstaat”, zei In ’t Veld.

Ook Jeroen Lenaers, In ’t Velds collega van het CDA, was streng jegens Von der Leyen. Hij wees erop dat de Commissie al in oktober aan Polen duidelijk heeft gemaakt aan welke eisen het moest voldoen om in aanmerking te komen voor het coronageld, in het geval van Polen bijna 36 miljard. “In al die maanden is er niets gebeurd. U heeft desondanks het herstelplan goedgekeurd.”

Lenaers: “Fundamentale waarden zijn niet iets waarmee je kunt onderhandelen.” Hij vindt dat de eisen strenger hadden moeten zijn. Polen moet zich wat hem betreft houden aan alle eisen die het Europese Hof van justitie aan de rechtsstaat stelt. “Niets minder zal genoeg zijn”, waarschuwde hij.

Maar commissievoorzitter Ursula Von der Leyen wil het coronageld loskoppelen van alle andere maatregelen. “We zijn er nog niet met de Poolse rechtsstaat”, zei ze. “We zullen doorgaan met strafprocedures over hun rechtsstaat, de uitspraken van het Europese Hof blijven bindend en we zullen het land nog altijd een dagelijkse boete opleggen totdat het zich houdt aan alle eisen die het Europese Hof aan een Europese rechtsstaat stelt.”

Von der Leyen stond oorspronkelijk niet op de sprekerslijst, maar verscheen toch in de plenaire zaal in Straatsburg om uitleg te geven. Volgens de commissievoorzitter is het een eenvoudige optelsom: “In alle herstelplannen moeten hervormingen voorkomen. In die van Polen eisen we vooral hervormingen op het gebied van de rechtsstaat.” Ze betoogde dat het land nu eenmaal heeft voldaan aan de voorwaarden die de Commissie heeft gesteld in de regeling voor het herstelgeld, zodat de Commissie technisch gezien niet anders kan dan ook het Poolse plan goedkeuren.

Drie voorwaarden

Dat gebeurt onder drie voorwaarden, die allemaal te maken hebben met een omstreden tuchtprocedure in het Poolse recht. De tuchtkamer moet worden ontmanteld, de tuchtprocedure dient te worden herzien en ontslagen rechters moeten de kans krijgen om hun zaak bij onafhankelijke rechters te bepleiten. “Eerder wordt er geen cent naar Polen overgemaakt”, benadrukte Von der Leyen. Zij ziet de voorwaarden eerder als ‘veiligheidsnet’ voor de EU, een extraatje bovenop alle procedures die Brussel al aan Polen oplegde.

Von der Leyens woorden werden herhaald door Commissaris Vladis Dombrovskis, die vorige week voor de goedkeuring stemde. In de vergadering van eurocommissarissen waren er twee die tegen stemden, onder wie de Nederlander Frans Timmermans.

Timmermans was eerder een warm voorstander van harde maatregelen tegen Polen en begon vijf jaar geleden een zogenaamde ‘artikel-7-procedure’ tegen het land, waardoor het zijn stemrecht kan verliezen. Die procedure loopt nog altijd. “We zullen de artikel-7-procedure niet intrekken”, zei Dombrovskis nu tegen het parlement. “Het goedkeuren van het Poolse plan is een eerste stap, maar er wordt niks overgemaakt totdat de voorwaarden zijn vervuld.”

Verlies vertrouwen

Toch is Sophie in ’t Veld er niet gerust op. “U reisde vorige week naar Warschau om deze goedkeuring op een flonkerende ceremonie te presenteren", zei ze tegen Von der Leyen. “U had uw hielen nog niet gelicht of de Poolse premier zei dat er met de Poolse rechtsstaat niets mis is.”

In t Veld verbond de ultieme consequentie aan haar woorden: “Als u geld overmaakt naar Polen voordat de uitspraken van het Europese Hof zijn uitgevoerd, de ontslagen rechter zijn geïnstalleerd en het land erkent dat het Europese recht boven zijn eigen grondwet staat, verliest u mijn vertrouwen.”

Zo ver willen de meeste europarlementariërs niet gaan. Maar dat de voorwaarden van de Commissie wat slap ogen, zei ook de Franse minister Chrysoula Zacharopoulos, die namens het Franse voorzitterschap sprak. “Alle uitspraken van het Europese Hof moeten volledig worden uitgevoerd”, meent zij. “De rechtsstaat is het kloppende hart van onze unie, en die moeten we beschermen.”

Lees ook:

Poolse regering scoort pr-punten met Von der Leyen

De Poolse premier presenteerde het vrijgeven van Europese covidgelden als helder bewijs: ‘Met de rechtsstaat is niets aan de hand.’

Poolse rechters voelen zich verraden: ‘Een compromis in zo’n belangrijke zaak als de rechtsstaat is fout’

Volgens EC-voorzitter Ursula von der Leyen is het compromis rond en kan Polen de miljarden uit het zogeheten covid-fonds alsnog tegemoet zien. Maar aan geen van de voorwaarden voor het herstelfonds is voldaan, zeggen rechters.

Frans Timmermans zal Polen in het gareel krijgen. ‘We blijven werken aan de rechtsstaat’

Eurocommissaris Frans Timmermans was het fundamenteel oneens met zijn baas, Ursula von der Leyen. Maar hij wil volhouden om Polen weer in de pas te laten lopen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden