PolenRechtspraak

Europees Hof tikt Polen hard op de vingers vanwege de rechtsstaat

Rechters en advocaten uit heel Europa demonstreerden eerder dit jaar in Warschau tegen de juridische hervormingen in Polen. Beeld EPA

Polen moet zijn omstreden tuchtkamer voor rechters voorlopig sluiten. Dat heeft het Europese Hof in Luxemburg woensdag bepaald. 

De tuchtkamer die Poolse rechters verhoort en straft, moet dicht totdat het Europese Hof in Luxemburg een definitief vonnis velt in het conflict tussen de Poolse regering en de Europese Commissie.

Het ministerie van justitie in Warschau reageerde verbolgen: “De uitspraak van het Europese Hof is een onrechtmatige inbreuk op de Poolse soevereiniteit”, aldus onderminister Sebastian Kaleta. Het disciplineren van rechters is nodig, meent de regering, omdat ze een ‘kaste’ vormen die losstaat van de samenleving.

Juridisch uit de EU

Volgens tegenstanders ondermijnt de regering de onafhankelijkheid van rechters om zo ongecontroleerd macht uit te oefenen. Ze kregen steun van de Europese Commissie, die Polen voor het EU-Hof daagde. De tuchtkamer moet binnen een maand zijn opgeschort. Zo niet, dan kan de Commissie het Hof vragen boetes op te leggen. Bij een eerder conflict over houtkap in het oerbos van Bialowieza bleek dit een zeer effectief middel.

In deze zaak gaat het echter niet om geld, benadrukte rechter Krystian Markiewicz in een radio-interview: “Als Polen weigert de uitspraak van het Europese Hof uit te voeren, stapt Polen in feite juridisch uit de EU.” Markiewicz is een van de rechters die voor de tuchtkamer werd gedaagd, ­nadat hij kritiek had geleverd op het regeringsbeleid.

Regeringsgezinde rechters

De tuchtkamer is slechts een van de manieren waarop regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) de rechterlijke macht probeert te controleren. Het Constitutionele Hof werd op omstreden wijze gevuld met regeringsgezinde rechters. Alle rechters worden sinds 2018 aangewezen door een orgaan dat geheel wordt benoemd door politici. De minister van justitie – tevens chef van het Openbaar ­Ministerie – vervangt naar believen voorzitters van rechtbanken.

De strijd om de tuchtkamer kan vergaande gevolgen hebben. De tuchtkamer is namelijk onderdeel van het Hooggerechtshof, net als de ­buitengewone controlekamer die ­eveneens door PiS is gecreëerd. PiS heeft afgelopen jaren vergeefs geprobeerd het Hooggerechtshof onder controle te krijgen; dat kan wél lukken met een nieuwe wet. Deze maakt het mogelijk dat de twee nieuwe, door de regering ingestelde kamers bepalen wie de huidige voorzitter van het Hooggerechtshof, Malgorzata Gersdorf, gaat opvolgen. Eerdere pogingen om Gersdorf weg te krijgen, leidden tot grote demonstraties.

Lees ook: 

Veel Polen zijn blij dat de regering de rechters aanpakt

De EU tikt Polen op de vingers vanwege ondermijning van de onafhankelijke rechtsspraak. Maar  veel inwoners wantrouwen de rechterlijke macht door justitiële dwalingen waar zij zelf slachtoffer van zijn.

Gemuilkorfde Poolse rechters krijgen steun van collega’s in Europa

In januari demonstreerden Poolse rechters tegen het inperken van de rechterlijke onafhankelijkheid. Een groepje Nederlandse rechters liep mee in de ‘mars van duizend toga’s’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden