InterviewVluchtelingen

Europarlementariër Tineke Strik: ‘Frontex moet ook mensenrechten aan EU-grens bewaken’

Tineke Strik: ‘Met ons onderzoek willen wij bereiken dat mensenrechtenbewaking net zo belangrijk wordt gevonden als grensbewaking’. Beeld Trouw
Tineke Strik: ‘Met ons onderzoek willen wij bereiken dat mensenrechtenbewaking net zo belangrijk wordt gevonden als grensbewaking’.Beeld Trouw

Hoe kan de Europese commissie de mensenrechten van migranten beter waarborgen? De akkoorden erover zijn schimmig, zegt Europarlementariër Tineke Strik.

Tineke Strik, Europarlementariër namens GroenLinks en hoogleraar migratierecht aan de Radboud universiteit van Nijmegen, heeft het momenteel nogal druk. Deze week werd haar rapport over opvang van migranten buiten Europa aangenomen in het Europarlement. Dat zit vol met aanbevelingen over hoe de Europese Commissie de mensenrechten van migranten beter kan waarborgen.

“Op dit moment worden er buiten het zicht van iedereen schimmige akkoorden gesloten over de opvang van migranten, die lang niet altijd functioneren zoals de bedoeling is. Zo zitten nu op de Griekse eilanden een heleboel vluchtelingen. Het idee is dat Turkije ze terugneemt. In de EU-Turkije-deal is afgesproken: alleen wie nog op de Griekse eilanden is, nemen we terug. Maar Turkije neemt sinds maart vorig jaar helemaal niemand meer terug, en toch blijven ze daar zitten met het idee dat er een akkoord tussen de EU en Turkije is.

“Dan heb je wel een reality check nodig. Het slachtoffer van die niet werkende afspraken zijn vooral de Syrische vluchtelingen, die geen enkel perspectief hebben om naar hun land terug te kunnen. Zij verblijven op de Griekse eilanden al heel lang in een limbo-situatie.”

Informeel

“Het Europees Parlement heeft nu gezegd dat je ook moet kunnen zien of zo’n akkoord eigenlijk wel werkt; of het niet ten koste gaat van de mensenrechten of het recht op bescherming van vluchtelingen. Daarvoor is het nodig dat het Europees parlement inzicht heeft in de akkoorden. Die zijn steeds vaker informeel van aard. Maar dan is er geen democratische controle en ook geen juridische controle.”

Nu het rapport aangenomen is, kan Strik de druk op de Europese Commissie gaan opvoeren. Ze overweegt een gang naar het Europese Hof om het recht op democratische controle op te eisen. Maar ze blijft ook met nieuwe rapporten bezig. Donderdag zat Strik alweer te vergaderen over het volgende rapport, over EU-agentschap Frontex. In een hoorzitting kwam Emily O’Reilly, de EU-ombudsman, die zelf ook Frontex op de korrel heeft, tot haar verbazing vertellen dat geen enkele vluchteling bij haar heeft geklaagd over gedragingen van mensen in dienst van het agentschap. Strik vraagt zich af of ze wel van de mogelijkheid op de hoogte worden gebracht.

Veel te doen

Het Frontex-rapport van het Europees Parlement wordt naar verwachting voor de zomer gepresenteerd, maar er is nog veel te doen. Er is nog een aantal hoorzittingen gepland en er zijn nog veel documenten te lezen. Die zijn maar beperkt in te zien, sommige alleen voor Europarlementariërs, in een speciale leeskamer die echter wegens corona is gesloten.

Ook een derde organisatie, de Europese corruptiewaakhond Olaf, doet een Frontex-onderzoek. Het Europees parlement hoopt die resultaten, die waarschijnlijk in juni komen, nog te kunnen meenemen.

Strik: “Frontex mag eigenlijk niet werken in een land waar mensenrechten worden geschonden. In Hongarije duurde het jaren voordat Frontex zich terugtrok, nadat het daartoe was geadviseerd door de eigen mensenrechtenmedewerker. Maar los van het vraagstuk waar ze mogen opereren, is het van belang dat Frontex tijdens zijn operaties alert is en handelt zodra er aanwijzingen zijn dat mensenrechten worden geschonden. Het bevorderen van mensenrechten is een van de taken van Frontex. Met ons onderzoek willen wij bereiken dat mensenrechtenbewaking net zo belangrijk wordt gevonden als grensbewaking.”

Lees ook:

De banden tussen Frontex en de Libische kustwacht zijn hecht

De EU gebruikt de Libische kustwacht om te doen wat ze zelf niet mag zonder internationale wetten te schenden: migranten op weg naar Europa onderscheppen en terugbrengen naar Libië, waar mensen moeten vrezen voor hun leven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden