Defensiestrategie

Europa wil nu een eigen leger

EU-buitenlandcoördinator Josep Borrell, hier op archiefbeeld uit december 2020.  Beeld AP
EU-buitenlandcoördinator Josep Borrell, hier op archiefbeeld uit december 2020.Beeld AP

Ergernis over de Amerikaanse aanpak van Afghanistan ontlokte dit weekend bij EU-buitenlandchef Josep Borrell plannen voor een Europese defensiemacht. Hij wil een EU-macht van van vijftigduizend mannen en vrouwen op de been brengen.

Afghanistan, zegt Josep Borrell, zou wel eens de wake-upcall kunnen zijn die Europa nodig heeft. “Het moment is gekomen om een militaire macht te creëren die, als het nodig is, kan vechten. We gaan voorstellen om de Unie te voorzien van een expeditieleger van vijftigduizend manschappen.”

Op dit moment werkt Borrell aan een zogenoemde ‘defensiestrategie’ voor de Europese Unie. De plannen en hun uitwerking staan op de agenda van een Europese top die in november zal worden gehouden. Maar nu alvast grijpt Brussel de chaos rond de evacuatie van Europese burgers in Afghanistan aan om te pleiten voor een flink Europees leger.

Afghaanse frustratie

Afgelopen weekeinde had Borrell vanuit Madrid een telefonisch interview met het Franse persbureau AFP. Hij had daar met commissievoorzitter Ursula von der Leyen en Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad, de voorlopige opvanglocatie van Afghaanse EU-staf bezocht. Daar was nog niet de helft van de vierhonderd mensen aangekomen die uit Kaboel naar Europa moeten worden gehaald. Intussen zei de VS doodleuk dat het nog maar anderhalve week het vliegveld daar zal blijven bewaken.

Duitsland zet commando’s ook in buiten het vliegveld

Een speciale eenheid van Duitse militairen heeft buiten de luchthaven van Kaboel te voet drie mensen uit een gezin uit München opgepikt en bij het vliegveld in veiligheid gebracht. De Duitse minister van defensie Annegret Kramp-Karrenbauer heeft in gesprek met de krant Bild bevestigd dat militairen nu ook buiten de luchthaven actief moeten worden.

Het is volgens de minister anders vrijwel onmogelijk voor mensen die het land uit willen vluchten om toegang tot het vliegveld te krijgen. “Daarom moeten we overgaan tot het redden van mensen buiten het vliegveld”, zei de bewindsvrouw. Duitsland heeft eerder twee kleine helikopters gestuurd die in dichtbevolkte gebieden kunnen landen, maar voor zover bekend zijn die nog niet benut. (ANP)

Uit frustratie daarover onthulde Borrell vast een deel van de plannen die hij aan het maken is voor Europa’s toekomstige defensiestrategie. Borrell vindt dat de situatie in Afghanistan de noodzaak aantoont voor Europa om op defensiegebied zijn eigen broek op te houden. “De Europeanen hebben geen keus. We moeten ons organiseren om te kunnen omgaan met de wereld zoals die is en niet met de wereld waar we van dromen.”

Nadat de Franse president Macron en de Duitse bondskanselier Merkel daar al in 2018 voor pleitten, bezint Europa zich sinds kort echt op mogelijkheden om ‘autonoom te opereren’. In mei dit jaar werd op een Europese top besloten dat het ‘meer verantwoordelijkheid moet nemen voor zijn eigen veiligheid’.

Vlak daarvoor hadden veertien Europese landen, waaronder Nederland, al aangedrongen op de opbouw van een snelle Europese interventiemacht, die kan worden ingezet in internationale crises. In dat voorstel ging het om vijfduizend manschappen. Die zouden, met eigen materieel, bijvoorbeeld in actie kunnen komen als democratieën buiten Europa in moeilijkheden kwamen.

Maar de plannen die buitenlandcoördinator Borrell in november in detail zal ontvouwen blijken nu tien keer zo groot te zijn.

Militaire zwakheid

Europa is zich steeds meer bewust geworden van zijn eigen militaire zwakheid sinds de vorige Amerikaanse president Donald Trump dreigde de 12.000 Amerikaanse troepen in Europa terug te halen. Uiteindelijk besloot zijn opvolger dat ze mochten blijven, maar Trumps dreigement deed Brussel inzien dat het defensie behoorlijk had verwaarloosd. Dat zal in de toekomst anders moeten, al is nog lang niet duidelijk hoe.

Zo is nog onbekend wat de relatie van het Europese leger moet zijn met de trans-Atlantische verdragsorganisatie Navo. Toen Merkel in 2018 een Europees leger en ook een Europese veiligheidsraad voorstelde, ging het om een aanvulling op de Navo. Het is nog even afwachten hoe Borrell het Europese leger in dat verband ziet.

Lees ook:

‘Debacle’ in Afghanistan ondermijnt het vertrouwen in de Navo

De Navo overlegt vrijdag over hoe het verder moet na de Taliban-zege. De aftocht veroorzaakt onzekerheid. ‘De Europese bondgenoten hadden gehoopt dat Biden meer rekening met hen zou houden.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden