Taliban-zegeExodus

Europa aarzelt over opvang Afghaanse vluchtelingen

Vluchtelingenkinderen in de stad Kunduz in het noorden van Afghanistan. Beeld AFP
Vluchtelingenkinderen in de stad Kunduz in het noorden van Afghanistan.Beeld AFP

De VS en Canada hebben al laten weten klaar te staan voor duizenden vluchtelingen uit Afghanistan, maar Europese politici zijn verdeeld over de opvang van Afghanen die vluchten voor de Taliban.

De machtsovername van de Taliban in Afghanistan dreigt een nieuwe exodus van vluchtelingen op gang te brengen. De internationale aandacht richt zich nu nog vooral op de luchtbrug waarmee westerse overheden duizenden voormalige Afghaanse medewerkers uit de hoofdstad Kaboel evacueren. Maar de verwachting is dat de komende tijd veel meer mensen het radicaal-islamistische Taliban-bewind zullen ontvluchten.

Europa overlegt over een gezamenlijke aanpak

Canada heeft daarom al laten weten zo’n 20.000 Afghanen te gaan opvangen, met speciale aandacht voor voorvechters van mensenrechten. En het Pentagon meldde maandag dat het voorbereidingen treft voor de opvang van 22.000 Afghanen, die in eerste instantie zullen worden ondergebracht op legerbases. “De Verenigde Staten hebben een morele plicht”, twitterde de bekende Afghaans-Amerikaanse schrijver Khaled Hosseini.

In Europa voerden de buitenlandministers van de Europese Unie dinsdag spoedoverleg over een mogelijke gezamenlijke aanpak. Immigratie is in veel Europese hoofdsteden politiek dynamiet. Zo riep de Franse groene Europarlementariër Yannick Jadot op “de slachtoffers van de Taliban waardig op te vangen”, terwijl de rechtse senator Bruno Retailleau juist aandrong op een harde opstelling “om een destabiliserende migratiegolf te voorkomen.”

Volgens statistiekbureau Eurostat vroegen vorig jaar ruim 44.000 Afghanen asiel aan in de EU, 11 procent van het totale aantal asielzoekers. Afghanen vormden daarmee in omvang de tweede groep, na Syriërs.

Vrees dat gevaarlijke extremisten binnenglippen

Nu het aantal Afghanen naar verwachting flink gaat stijgen, groeit de vrees dat ook gevaarlijke extremisten kunnen binnenglippen. Veel Europese politici zitten bovendien niet te springen om taferelen zoals in 2015, toen Duitsland de grenzen opende voor ruim een miljoen migranten, onder wie veel Syriërs, die op de vlucht waren voor oorlog en armoede. De Duitse bondskanselier Angela Merkel kreeg daarvoor internationaal veel lof, maar de aanpak was in eigen land omstreden en ondermijnde de steun voor haar christendemocratische CDU. “Het is duidelijk dat er geen herhaling moet komen van 2015", verklaarde CDU-kopstuk Paul Ziemiak. “We kunnen de Afghanistan-kwestie niet oplossen via migratie naar Duitsland.”

Merkel pleitte er dinsdag voor om in eerste instantie vooral in te zetten op steun bij de opvang van vluchtelingen in buurlanden van Afghanistan. De EU zou dan in tweede instantie moeten kijken of ‘bijzonder kwetsbare mensen’ hierheen kunnen worden gehaald. “Het bereiken van een gezamenlijk standpunt is niet makkelijk in de EU”, aldus de bondskanselier. “Het is een zwakte van de EU dat we nog geen gezamenlijk asielbeleid hebben gecreëerd.”

De val van Saigon in 1975

Intussen leidt de opdoemende uittocht, vooral in de VS, al tot vergelijkingen met de val van de Vietnamese stad Saigon in 1975. Binnen enkele weken drukte de toenmalige Amerikaanse president Gerald Ford een programma door op grond waarvan in zo’n vier jaar 300.000 vluchtelingen uit Vietnam, Cambodja en Laos werden opgevangen. Uiteindelijk werden in Noord-Amerika, Europa en Australië 2,5 miljoen vluchtelingen gehuisvest.

De Amerikaanse schrijver Viet Thanh Nguyen, zelf kind van Vietnamese vluchtelingen, refereerde eerder deze week ook aan die geschiedenis. “De meerderheid van de Amerikanen wilde in 1975 geen Zuidoost-Aziatische vluchtelingen. Maar weet je wat? Ze hadden ongelijk”, twitterde hij. “Miljoenen Zuidoost-Aziatische Amerikanen hebben op grote en kleine manieren bijgedragen aan de VS. Afghanen hebben dat ook gedaan en zullen dat blijven doen.”

Lees ook:
Hoe Afghanistan toch een tweede Vietnam werd

De VS probeerden met hun stille vertrek uit Afghanistan een ‘Saigon-moment’ te voorkomen, maar kregen iets dat toch veel leek op een tweede Vietnam. Hoe kon dit gebeuren?

Hebben de Nederlandse missies in Afghanistan zin gehad? Het antwoord op die vraag is niet zo simpel

Het kabinet is er duidelijk over: de Nederlandse inspanningen in Afghanistan hebben verschil gemaakt in het leven van de Afghanen. Toch verdient de vraag of de Navo-missies nut hadden een genuanceerder antwoord, vinden onderzoekers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden