EU-Oost-top

EU ziet machteloos toe hoe oosterburen afglijden

Een militaire oefening van het Oekraïense leger.  Russische troepenconcentraties aan de oostgrens hebben speculaties gevoed over een ophanden zijnde invasie van Oekraïne door Moskou. Beeld REUTERS
Een militaire oefening van het Oekraïense leger. Russische troepenconcentraties aan de oostgrens hebben speculaties gevoed over een ophanden zijnde invasie van Oekraïne door Moskou.Beeld REUTERS

Het optimisme is ver te zoeken op een top in Brussel tussen de EU en zes zeer uiteenlopende ex-Sovjet-staten.

Christoph Schmidt

Over de Europese Unie zegt men vaak dat die ‘verdeeld’ is. Maar vergeleken bij de club landen die de EU-leiders woensdag tegenover zich treft in Brussel, lijkt die EU de kleffe eensgezindheid zelve. De zes landen van het ‘oostelijke partnerschap’ – allemaal ex-Sovjetrepublieken – lijken niets gemeen te hebben, los van hun geografische nabijheid.

De regeringsleiders van Armenië, Azerbeidzjan, Georgië, Moldavië en Oekraïne zijn in Brussel voor de zesde gezamenlijke top van de EU met het oostelijke partnerschap. Eigenlijk hoort Wit-Rusland formeel ook nog bij de club. Maar dat doet al een paar jaar niet echt mee en trok zich in juni helemaal terug.

Net als bij eerdere edities van de EU-Oost-top weet vooral de Oekraïense president veel ogen op zich gericht. Sinds 2019 is dat Volodimir Zelenski. Oekraïne is (opnieuw) het toneel van internationale spanningen tussen Rusland en het Westen. Russische troepenconcentraties aan de oostgrens hebben speculaties gevoed over een ophanden zijnde invasie van Oekraïne.

Bezorgdheid over de voortdurende destabilisatie

Toch proberen de EU-gastheren om deze top niet te laten overschaduwen door de Oekraïne-crisis. De kwestie komt een dag later prominenter aan de orde, tijdens de reguliere EU-eindejaarstop. In de slotverklaring zullen de deelnemers wel hun bezorgdheid uiten over de ‘voortdurende destabilisatie en schendingen van de principes van het internationale recht’ in de gehele regio tussen de EU en Rusland, ‘inclusief het gebied rond de Zwarte Zee’, zo staat in een vorige week uitgelekte versie.

Sinds de vorige EU-Oost-top, in november 2017, is het in het grootste deel van die regio van kwaad tot erger gegaan. Eigenlijk is het hele veld totaal uiteengeslagen. Drie landen – Oekraïne, Georgië en Moldavië – schurken het dichtst tegen de EU aan. Ze hebben al associatieakkoorden met de EU en willen uiteindelijk volwaardig lid worden, al is die weg nog lang. Armenië en Azerbeidzjan hebben een (soms gewapend) conflict met elkaar, over Nagorno-Karabach, de overwegend Armeense enclave op Azerbeidzjaans grondgebied. Daarnaast is Armenië meer op Moskou georiënteerd dan op Brussel.

Poging tot bemiddeling

Dinsdag voerde voorzitter Charles Michel van de Europese Raad aparte gesprekken met de Armeense premier Nikol Pasjinian en de Azerbeidzjaanse president Ilham Aliyev, in een poging tot bemiddeling. Vorig jaar leidde een Russische tussenkomst tot een staakt-het-vuren tussen beide landen. Dit jaar laaide het conflict opnieuw op.

En dan Wit-Rusland nog, een verhaal apart. De EU heeft een flink sanctiepakket in stelling gebracht tegen het autoritaire bewind, maar ‘blijft samenwerken met de Wit-Russische bevolking’, zo heet het. Hoewel de ontwikkeling van de zes partnerlanden dus alle kanten op gaat, blijft het voor Brussel ‘van belang om de groep van zes bij elkaar te houden’, aldus een EU-functionaris.

Demissionair premier Rutte moet de top in Brussel laten schieten wegens de presentatie van het regeerakkoord. Ook in 2013 en 2017 liet Rutte de EU-Oost-toppen geheel of gedeeltelijk aan zich voorbijgaan.

Lees ook:

Tijdens vijfde ‘Oost-top’ wil EU zich liever nergens meer aan branden

Voorzichtige stappen naar betere samenwerking, maar veel inniger zullen de banden tussen Brussel en Oost-Europa voorlopig niet worden.

Zwakke EU drijft twijfelend Kiev in Russische armen

Terug naar 2013: Moskou wordt als grote slechterik gezien, maar analisten wijzen ook op de weinig realistische houding van de EU-lidstaten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden