Afghanistan

EU wil Afghaanse vluchtelingen opvangen in regio om nieuw ‘2015’ te voorkomen

Afghaanse migranten lopen over een bergpad naar de Turkse stad Tatvan. Beeld rv
Afghaanse migranten lopen over een bergpad naar de Turkse stad Tatvan.Beeld rv

Sommige landen, zoals Groot-Brittannië en Duitsland, beloven opname van vluchtelingen. Maar de EU zet vooral in op opvang in de regio, in de hoop zo veel mogelijk Afghanen weg te houden bij de eigen Europese grenzen.

De bliksemsnelle machtsovername van de Taliban in Afghanistan dreigt een internationale vluchtelingencrisis te ontketenen. Navo-landen zijn nu nog vooral bezig om Afghanen die onmiddellijk risico lopen, onder wie voormalige tolken en andere medewerkers, per vliegtuig te evacueren uit de hoofdstad Kaboel. En de verwachting is dat met deze luchtbrug de komende weken tienduizenden in veiligheid zullen worden gebracht. Maar de vrees groeit dat, naarmate de Taliban de teugels aanhalen en hun radicaal-islamistische regels strikter gaan opleggen, nog veel meer mensen op de vlucht zullen slaan.

Zo sprak persbureau AP aan de bergachtige Turkse grens met Iran enkele Afghanen die vertelden dat ze waren gedeserteerd uit het leger toen het Taliban-offensief zich versnelde. “Wij zijn gekomen uit noodzaak”, zei Feroz Seddiqi.

Enkele Navo-bondgenoten hebben ook al aangekondigd vluchtelingen te gaan opvangen. Zo is Canada van plan om 20.000 Afghanen op te nemen. Amerika treft voorbereidingen voor de opvang van ten minste 22.000 Afghanen, Duitsland wil er 10.000 huisvesten, en de Britse regering meldde woensdag dat zij 20.000 mensen gaat opvangen, om te beginnen 5000 in het eerste jaar. Binnenlandminister Priti Patel zei op de BBC-televisie dat daarbij nauw zal worden samengewerkt met andere landen en hulporganisaties. “Wij kunnen dit niet alleen.”

Binnenlandminister Priti Patel. Beeld Getty Images
Binnenlandminister Priti Patel.Beeld Getty Images

Verdeeld

Volgens statistiekbureau Eurostat vroegen het afgelopen jaar, toen de Taliban hun slotoffensief nog niet hadden ingezet, 44.000 Afghanen asiel aan in de Europese Unie , 11 procent van het totale aantal asielzoekers. Afghanen vormden daarmee in omvang toen de tweede groep, na Syriërs. En Europese politici zijn sterk verdeeld over de mogelijke nieuwe instroom, die nu opdoemt.

Heel wat politici, vooral op links, vinden dat de opvang veel sneller en ruimhartiger moet. Zo hekelde de Britse Labour-parlementariër Chris Bryant de aankondiging dat in het eerste jaar slechts 5000 van de in totaal 20.000 Afghanen worden toegelaten. “Wat moeten de 15.000 doen?” schamperde hij. “Rondhangen en wachten tot ze worden geëxecuteerd?”

Maar anderen, met name ter rechterzijde, maken zich zorgen. Zo is er de vrees dat met de legitieme vluchtelingen extremisten zullen binnenglippen. Veel Europese leiders zitten bovendien niet te springen om taferelen zoals in 2015, toen Duitsland de grenzen opende voor ruim een miljoen migranten, onder wie veel Syriërs, die op de vlucht waren voor oorlog en armoede.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel kreeg daarvoor internationaal lof, maar de aanpak was in eigen land controversieel en ondermijnde de steun voor haar christendemocratische CDU. “Het is duidelijk dat er geen herhaling moet komen van 2015”, aldus CDU-kopstuk Paul Ziemiak. “We kunnen de Afghanistan-kwestie niet oplossen via migratie naar Duitsland.”

In de regio

De EU kondigde daarom dinsdag na spoedoverleg aan dat zij streeft naar opvang in de regio. Brussel wil dergelijke opvang in landen rond Afghanistan grootscheeps steunen en ook toenadering zoeken tot de Taliban, om de Afghanen zo veel mogelijk weg te houden bij de eigen Europese grenzen. “We moeten in contact komen met de nieuwe machthebbers om een nieuwe migratieramp te voorkomen”, verklaarde EU-buitenlandcoördinator Josep Borrell.

Maar in hoeverre zulke opvang in de regio behoorlijk te organiseren is, is nog onzeker. De Centraal-Aziatische landen ten noorden van Afghanistan behoren van oudsher tot de invloedssfeer van Rusland en houden hun grenzen doorgaans tamelijk effectief dicht. Afghanistans buurlanden Iran en Pakistan herbergen naar schatting al zo’n 6 miljoen vluchtelingen en voelen weinig voor een nieuwe instroom. En ook Turkije, dat op de belangrijkste migratieroute van Afghanistan naar Europa ligt, stelt zich vooralsnog hard op.

De Turkse autoriteiten bouwen aan een muur langs de grens met Iran en dirigeren momenteel extra troepen naar het grensgebied. President Recep Tayyip Erdogan ziet zich al enige tijd geconfronteerd met anti-immigratiesentimenten onder zijn bevolking en heeft een ‘volledige stop’ beloofd van de illegale immigratie.

Lees ook:

Ismail en zijn kinderen vrezen voor hun achtergebleven dochter en moeder: ‘De Taliban zijn geen moslims, het zijn extremisten’

Ismail probeert zijn oudste dochter en ex-vrouw vanuit Afghanistan naar Nederland te halen. Nu de Taliban aan de macht zijn, lopen de twee gevaar. Ze komen hun huis niet uit.

Hoe de Taliban hun macht tonen in een stil Kaboel

Afghanen wachten in spanning af wat de Taliban gaan doen nu ze de macht hebben. Vooral in provinciesteden worden de teugels al aangetrokken.

Baarden, boerka’s en draconische straffen: zo was het leven onder het eerdere Taliban-bewind

Hoe wordt het leven in Afghanistan nu de Taliban zegevieren? Trouw-verslaggever Arjen van der Ziel reisde uitgebreid door het land onder het vorige Taliban-regime.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden