EU-begroting

EU-top mislukt door kloof tussen ‘vrekkige vier’ en blok van oost en zuid

EU-leiders in overleg tijdens de top. Beeld AFP

De verschillen tussen de zuinige landen en een groot blok van oost en zuid lijken eerder groter dan kleiner te zijn geworden na twee dagen vergaderen in Brussel.

De Europese top over de meerjarenbegroting is vrijdagavond zonder akkoord geëindigd. Na ruim anderhalve dag koortsachtig overleg tussen de 27 regeringsleiders bleek het niet mogelijk om de kloof te overbruggen tussen de ‘zuinige vier’ (waaronder Nederland) en een blok van zeventien landen die juist een ruimere begroting bepleiten.

De standpunten van die twee kampen leken gaandeweg de top eerder uit elkaar te groeien dan naar elkaar toe. Nederland, Denemarken, Oostenrijk en Zweden volhardden in hun eis om het oorspronkelijke voorstel van EU-raadsvoorzitter Charles Michel (dat neerkwam op 1,074 procent van de gehele EU-economie) stevig af te slanken.

‘Vrienden van een ambitieus Europa’

Dat die vier landen geen enkele bereidheid toonden om in beweging te komen, zette kwaad bloed bij de ‘vrienden van een ambitieus Europa’, zoals de landen uit vooral het oosten en zuiden zich vrijdag begonnen te noemen. Die deden verwoede pogingen om het wedstrijdbeeld in hun voordeel te doen kantelen en de ‘frugals’, zoals ze kortweg in Brussel zijn gaan heten, het balbezit te ontnemen. Ze krikten hun eisen zelfs op richting de 1,3 procent die ook het Europees Parlement graag ziet.

De meeste tijd ging sinds donderdagavond op aan overleg in groepjes of duo’s. Hervatting van de plenaire bijeenkomst werd keer op keer uitgesteld, totdat die vrijdagavond rond zeven uur eindelijk begon. Nadat iedereen daar zijn of haar zegje had gedaan, trok Michel de conclusie dat verder praten op dit moment geen zin heeft.

“We hebben meer tijd nodig”, zei Michel na afloop. Een datum voor een nieuwe top, waarschijnlijk in maart, noemde hij niet. De Belgische oud-premier probeerde een positieve draai te geven aan de frustrerende bijeenkomst. “Het goede nieuws is dat er consensus was over de noodzaak om het eens te worden.”

Ook voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie probeerde de moed erin te houden. “Dit is democratie. We hebben 27 lidstaten met 27 verschillende belangen.”

Douane-afdrachten

Aan het begin van de avond circuleerde een nieuw voorstel van de commissie, waarin alle landen douceurtjes kregen. Zo zou Nederland de komende jaren een groter deel van de douane-afdrachten mogen houden (25 in plaats van 20 procent), waar andere importlanden juist zouden terugvallen naar 15 procent. Ook zou de korting op de contributie, die in eerdere voorstellen zou worden afgebouwd, behouden blijven voor Nederland en de andere zogeheten netto-betalers.

Landbouwlanden werden weer gepaaid met een minder forse bezuiniging op het traditionele landbouwbeleid. Verder zouden de beoogde bestedingen aan klimaatbeleid – speerpunt voor de komende jaren – omhoog gaan van 25 naar 27 procent van de hele begroting. Maar de totaalsom bleef neerkomen op 1,069 procent, een fractie lager dan het startpunt van de top. Dat percentage was voor beide kampen onaanvaardbaar.

De onderhandelingen over de EU-meerjarenbegroting verlopen elke zeven jaar moeizaam, maar dit keer liggen de posities wel heel ver uit elkaar. Dat komt vooral door de brexit. Het vertrek van het Verenigd Koninkrijk, een van de grootste inleggers, bezorgt de 27 EU-landen een financieel gat van tussen de 10 à 12 miljard euro per jaar. De andere netto-betalers, Nederland voorop, voelen er weinig voor om dat gat te vullen. Premier Rutte reageerde laconiek op het mislukken van de top. “Het is geen ramp. Ik heb goede hoop dat het uiteindelijk gaat lukken.”

Lees ook:

De EU-top over de Europese begroting deze week ‘gaat over u’

De extra EU-top van komende week over de Europese begroting laat velen koud. Ten onrechte, klinkt het in Brussel en Straatsburg. ‘Want dit gaat over u.’

Het rituele gevecht over de Europese begroting is feller dan ooit

Al in oktober vorig jaar schreef Trouw: de spanningen over de meerjarenbegroting van de EU nemen gestaag toe. Nederland zit in de 1,00-procentclub: geen cent te veel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden