Nepnieuws

EU: Rusland overspoelt ons met nepnieuws over corona

Het gebouw van de Internet Research Agency in Sint-Petersburg in oktober 2018. Hiervandaan worden misinformatie en nepnieuws vanaf Russische bodem de wereld in geholpen. Beeld AP.Beeld AP

Media in Rusland verspreiden veel fabels over de oorzaak van corona in Westerse landen. Moskou ontkent dat angst wordt gezaaid.

Terwijl in Europese landen de onderlinge solidariteit in de strijd tegen het nieuwe coronavirus tot ongekende hoogtes stijgt, is Rusland bezig om ‘verwarring, paniek en angst’ te zaaien op het continent. Althans, dat stelt een rapport van de Europese dienst voor extern optreden (EDEO), het orgaan van de Europese Unie dat de strijd aangaat tegen misinformatie en nepnieuws.

Volgens de speurneuzen van de EDEO zijn het Kremlin en Russische staatsmedia bezig met een ‘significante desinformatiecampagne’ met als doel het ‘verergeren van de publieke gezondheidscrisis in Westerse landen, door het publieke vertrouwen in nationale zorgstelsels te ondermijnen’. Moskou zou niet zelf het nepnieuws produceren, maar actief bezig zijn om theorieën die elders op het web ontstaan, breder uit te meten en te verspreiden. Die tactiek dient volgens de onderzoekers een duidelijk doel: het Kremlin kan zich zo verschuilen achter het gegeven dat Russische media slechts verslag doen van wat anderen zeggen.

Groteske complottheorieën

In het gelekte rapport haalt de EDEO zo’n tachtig voorbeelden aan van desinformatie die in de afgelopen twee maanden door Russische bronnen werd verspreid. Het resultaat is een bonte verzameling verhalen variërend van groteske complottheorieën tot berichten over veronderstelde, maar in werkelijkheid levensgevaarlijke, medicijnen tegen het longvirus.

Zo zong er een online verhaal rond dat ontsprong op de Russische website Ria Fan over een samenzwering van grote farmaceutische bedrijven die willens en wetens paniek zouden zaaien over de ziekte Covid-19 om zo een slaatje te slaan uit de coronacrisis. Weinig plausibel, maar het kan altijd gekker. Een ander complot dat op het Russische Ren TV in documentairevorm werd uitgezonden, veronderstelde dat het virus een biologisch wapen was dat door de VS in China werd losgelaten.

Maar er zijn ook geloofwaardiger verhalen die naar de oppervlakte drijven. In Slowakije maakten de autoriteiten melding van desinformatie rondom premier Peter Pellegrini. Volgens de nepnieuwsberichten had de premier het coronavirus opgelopen en had hij andere Europese leiders op een EU-top in februari in Brussel besmet. Pellegrini lag daarentegen eind februari vanwege een uit de hand gelopen infectie in het ziekenhuis.

Infodemie

Het rapport van de EDEO waarschuwt voor de omvang en de schadelijke gevolgen van de misinformatie. In de memo stipt de monitororganisatie aan dat het Spaanstalige tv-kanaal RT Spanish, dat door het Kremlin wordt gefinancierd, op de twaalfde plaats staat als het gaat om de meest geraadpleegde bronnen over het nieuwe coronavirus onder gebruikers van sociale media. Berichtgeving over het virus van RT Spanish werd al bijna zeven miljoen keer gedeeld op Twitter, Facebook en Reddit.

Vorige maand waarschuwde de Wereldgezondheidsorganisatie al voor een ‘infodemie’, een overvloed aan informatie over het nieuwe coronavirus, inclusief foutieve en schadelijke berichtgeving.

De EDEO legt nu dus een groot gedeelte van de schuld daarvoor bij Rusland. Al is dat volgens Moskou zuivere kletspraat. In een reactie op de berichten deed het Kremlin de aantijgingen af als ongefundeerd en het resultaat van een ‘anti-Russische obsessie.’

Lees ook:

Russische trollenfabriek wil de spanning tussen Amerikanen opvoeren

Bij het Internet Research Agency doe je je het ene moment voor als een redneck uit Kentucky en het volgende als een New Yorker.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden