Zomervakantie

EU probeert toerisme te redden met corridors, maar zonder coronapaspoort

Hulpverleners testen reizigers voor ze de boot naar Ibiza nemen. Beeld EPA

Europese Commissie presenteert aanbevelingen voor het vakantieseizoen. EU-burgers hebben recht op zomervertier, is de boodschap, maar een tweede corona-golf moet koste wat het kost worden voorkomen.

Geniet, maar met mate – dat is kort samengevat de (als blij bedoelde) zomervakantie-boodschap die de Europese Commissie woensdag wil meegeven. Het dagelijks bestuur van de EU komt met een lange lijst aanbevelingen over die vakantieperiode. Die gaan onder meer over het geleidelijk opheffen van reisbeperkingen, waarbij de kans op een tweede golf coronabesmettingen zo klein mogelijk moet blijven. Wat de EU-landen én hun burgers met die tips doen, is een open vraag.

De commissie wil die burgers vooral wat lichtpuntjes presenteren: een concreet zicht op een welverdiende zomervakantie na deze lange, bizarre periode van gedwongen binnenzitten. ‘Europe needs a rest’, ‘Europa heeft wel wat rust verdiend’, schijnt de titel te zijn van het pakket richtlijnen.

Zo zit het in Italië

“De schoonheid van Italië blijft deze zomer niet in quarantaine”, zei premier Giuseppe Conte afgelopen weekeinde in een kranteninterview. Hij wilde daarmee zeggen dat de Italianen in eigen land op vakantie kunnen. Of buitenlandse toeristen de komende maanden ook van al dat moois kunnen genieten, weet nog niemand. 

Dario Franceschini, minister van cultuur en toerisme, hoopt vurig van wel – de sector is een pijler van de Italiaanse economie. “Wanneer het verloop van de epidemie het toestaat, is het belangrijk dat toeristen zich vrij tussen de Europese landen kunnen bewegen”, zei hij maandag in een interview.

Maar de minister lijkt daar een hard hoofd in te hebben, want hij zei ook: “Het ziet er niet naar uit dat het internationale toerisme snel op gang zal kunnen komen”.

Mochten buitenlandse vakantiegangers toch naar Italië kunnen afzakken, dan hoeven ze niet eerst in quarantaine, zoals nu nog het geval is. Vooralsnog is alleen de regio Sardinië over verplichte virustesten voor bezoekers begonnen.

Voornaamste uitgangspunt is dat vakantieverkeer mogelijk moet worden tussen landen of regio’s die in een gelijksoortige corona-fase zitten, het liefst eentje met een geruststellend laag aantal besmettingen en ziekenhuisopnames. Voor alle landen geldt dat ze voldoende ruimte moeten hebben in hun zorg- en testcapaciteit en genoeg informatie moeten kunnen verstrekken over nieuwe besmettingen.

Met behulp van een interactieve, actuele kaart van Europa moeten toeristen straks in één oogopslag kunnen zien welke regio’s veilig zijn en welke niet. Met de moed der wanhoop zal de commissie ook woensdag weer pleiten voor een betere coördinatie tussen de landen bij het bepalen van hun vakantiebeleid. Aan het begin van de lockdown-periode was daarvan totaal geen sprake. Ook bij het beëindigen ervan heeft ‘Brussel’ geen enkele greep op wat lidstaten precies doen.

Zo zit het in Spanje

Spanje werkt koortsachtig aan een strijdplan om het toeristen-seizoen deze zomer te redden. Of, en op welke manier, de grenzen dan opengaan voor buitenlandse toeristen is nog onduidelijk. Naar verwachting zal dat in ieder geval niet vóór juli gebeuren. Reizigers uit het buitenland moeten vanaf vrijdag bij aankomst in Spanje eerst veertien dagen in zelfquarantaine zolang de alarmfase duurt, zo werd gisteren bekend.

Buitenlandse bezoekers (vorig jaar 84 miljoen) zijn uiterst belangrijk voor het Spaanse toerisme. Maar vanwege de onzekerheid over de mogelijkheden om nog voor een betaalbare prijs naar Spanje te vliegen hoopt de sector in eerste instantie op vakanties in eigen land en toeristen die met de auto uit de buurlanden komen.

Spanje gaat de komende weken per provincie uit de strenge lockdown. Als de coronacijfers laag blijven, moeten eind juni de meeste restricties in heel het land zijn opgeheven: hotels, stranden en horeca zullen dan onder voorwaarden open zijn.

Al een tijdje hangt het woord ‘corridor’ in de lucht, om die toegestane reisstromen tussen twee of meerdere landen te illustreren. Maar de Europese Commissie gebruikt dat begrip liever niet, misschien omdat zo’n ‘gang’ nogal benauwd klinkt. Ze geeft de voorkeur aan het ‘openen van de circulatie tussen twee landen’, circulatie die tot nu toe niet mogelijk is.

Hoewel de commissie normaal gesproken luid zou protesteren als twee landen afspraken maken over onderling reisverkeer en daarmee EU-burgers uit andere landen discrimineren, kijkt Brussel wel beter uit. Veel grenzen binnen de EU zijn nu immers gesloten. Alles wat straks open gaat, is meegenomen. Dus als bijvoorbeeld Nederland en Griekenland zo’n soort afspraak maken, wie is de commissie dan om Nederlandse zonaanbidders en Griekse reisbureaus dat plezier te ontzeggen. In het algemeen is het ieders wens om de toerismesector, goed voor zo’n 10 procent van de gehele EU-economie, deze zomer voor een anders zekere ondergang te behoeden.

Zo zit het in Frankrijk

Deze zomer nog met de caravan naar het meer van Annecy? Met de tent naar de Dordogne? Tot 15 juni zit dat er in ieder geval niet in. Tot die dag blijven de Franse grenzen gesloten. Begin volgende maand moet duidelijk worden of het seizoen nog te redden is voor francofielen en ondernemers in het toerisme. President Macron had vorige week een hoopvolle boodschap voor ze. “Wij blijven dit jaar onder Europeanen”, zei hij.

“Maar”, zo voegde hij daar aan toe, “als de epidemie zich niet ontwikkelt zoals we hopen, dan moeten wij ons nog wat meer beperken.” Concreet betekent dit dat het aantal besmettingen niet te hoog mag zijn, nu het land sinds een paar dagen voorzichtig van het slot gaat. Zijn er meer dan 3000 nieuwe gevallen per dag, dan blijft Frankrijk dicht. Voor alle Europeanen. Of alleen maar voor de bewoners van sommige landen, dat zou ook nog kunnen.

Een eerder geopperde mogelijkheid om ‘coronapaspoorten’ te verstrekken aan negatief geteste (of na besmetting immuun geworden) reizigers, heeft de commissie-richtlijnen niet gehaald. Volgens experts is er nog te weinig bekend over die vermeende immuniteit. Bovendien, zo zeggen bronnen in Brussel, kan zo’n coronapaspoort gezonde mensen aanmoedigen om met opzet besmet te raken, om na een (hopelijk) korte ziekte overal rond te mogen reizen, met dat document in de hand.

Brussel wil met het pakket richtlijnen bovendien wat verder vooruit kijken dan de aankomende zomer. De commissie streeft naar een ‘nieuw pact’ tussen consumenten en de toerismesector. Daartoe behoort ook bezinning over de invloed van massatoerisme op ecosystemen en op de leefbaarheid van steden. Daarom zal het woensdag ook gaan over het stimuleren van duurzaam toerisme.

Zo zit het in Griekenland

De Akropolis beklimmen, een weekje bakken op het strand in Kos, of van de zonsondergang genieten op Santorini? Als het aan Griekenland ligt, moet dat allemaal kunnen deze zomer. Het land doet er alles aan om op 1 juli weer buitenlandse vakantiegangers te kunnen ontvangen. De haast van de Grieken is begrijpelijk: maar liefst een kwart van het nationaal inkomen en de werkgelegenheid komt uit het toerisme. Een nieuwe, diepe recessie ligt op de loer.

Maar de vraag is hoe realistisch dit vurig gewenste scenario is. Eigenaren van hotels en strandtenten breken zich nu het hoofd over de vraag hoe vakantievierders op veilige afstand van elkaar kunnen blijven. Lagere bezetting, afscheiding tussen strandstoelen en veel zelfservice: ondernemers proberen creatief te zijn om nog maar iets van omzet te halen deze zomer. Maar anders zal het er zeker uitzien, en de vraag is in hoeverre buitenlanders warmlopen voor een Griekse quarantainevakantie.

Griekenland heeft de pech dat het erg afhankelijk is van vliegverkeer. Dat moet sowieso nog op gang komen. En durven toeristen wel in een vliegtuig te stappen in tijden dat landen zonder pardon hun luchtruim sluiten? 

De afgelopen weken was er veel te doen om de tegoedbonnen die luchtvaartmaatschappijen en andere reisorganisaties aan hun klanten verstrekken bij annuleringen. Dat mag, maar een pre-corona-EU-wet geeft consumenten in zo’n situatie het recht om geld terug te krijgen, in plaats van zo’n voucher. De commissie hamerde daar dan ook op. Maar veel bedrijven waarschuwden voor acute problemen als iedereen z’n geld terug zou vragen.

De EU-regel blijft overeind, maar de commissie is inmiddels wel zo ver dat ze die vouchers gaat aanbevelen bij consumenten. De vliegmaatschappijen en reisbureaus moeten er dan wel voor zorgen dat die vouchers aantrekkelijker worden, en vooral goed beschermd zijn tegen faillissementen.

Zo zit het in Duitsland

In Duitsland is afgelopen weken hernieuwd enthousiasme te bespeuren voor reisbestemmingen in eigen land. Het blijft immers onzeker wanneer de Duitsers naar hun geliefde buitenlandse bestemmingen, zoals Mallorca, kunnen. De overheid adviseert in elk geval tot 14 juni niet naar het buitenland te gaan, maar die datum kan verlengd worden.

De toeristensector in Duitsland zelf wordt al geopend voor mensen die graag een weekend weg willen, bijvoorbeeld met Hemelvaart of Pinksteren. Verschillende deelstaten hebben aangekondigd dat deze maand de hotels, vakantiehuisjes, campings en restaurants weer opengaan.

Vooralsnog wordt alleen gesproken over Duitse toeristen. Wanneer buitenlandse toeristen weer welkom zijn is onduidelijk; vooralsnog moet iedereen die Duitsland binnenkomt veertien dagen in quarantaine. Bovendien zijn de grenzen met de meeste buurlanden nog gesloten, ook al wil minister van binnenlandse zaken Seehofer vanaf 15 mei openingen overwegen.

Hoewel de grenzen met Nederland open zijn gebleven, worden verscherpte controles uitgevoerd. Nederlandse toeristen kunnen aan de grens dus nog geweigerd worden. Dus ook al zijn in de aan Nederland grenzende deelstaat Noordrijn-Westfalen de campings al open en de hotels vanaf maandag ook, het is voorlopig nog niet de bedoeling daarnaartoe te gaan.

Lees ook:

Overheden halen alles uit de kast om heilige zomervakanties te redden

Dilemma’s te over bij overheidspogingen om zieltogende toerismesector overeind te houden en tegelijk gezondheid van vakantiegangers te beschermen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden