VoorbeschouwingEuropese top

EU moet stappen zetten, voor ‘zuurheid het debat insluipt’

Alsof hij het al niet druk genoeg heeft met de netelige EU-begrotingskwestie (vrijdag zit hij daarover een top voor) was 'EU-president' Charles Michel donderdag ook nog eens voorzitter van een top met regeringsleiders van de landen van het Oostelijk Partnerschap (Armenië, Azerbeidzjan, Georgië, Moldavië, Oekraïne en Wit-Rusland).Beeld AFP

EU-leiders overleggen vrijdag in een EU-videotop over de nieuwe meerjarenbegroting en een corona-herstelfonds. Maar de standpunten lopen nog sterk uiteen.

Eerst moesten ze de Mont Blanc beklimmen. Dat lukte voor geen meter. Nu staan de EU-regeringsleiders aan de voet van de Mount Everest. Helemaal bovenaan ligt het gedroomde totaalakkoord over de meerjarenbegroting (2021-2027) plus een inderhaast aangehecht corona-herstelfonds, alles bij elkaar een kleine 2 biljoen euro.

In februari, lichtjaren geleden, mislukte een eerste Europese top over de ‘kale’ meerjarenbegroting, en niet zo’n beetje ook. Het was de top waarbij premier Rutte bij aankomst ijskoud zei dat hij de biografie van Chopin ging lezen, want hij was toch niet van plan zijn Europese partners tegemoet te komen.

Inmiddels leven we in een coronawereld. Vrijdag spreken de 27 regeringsleiders voor het eerst over de geheel herziene begrotingsvoorstellen zoals die drie weken geleden zijn gedaan door de Europese Commissie. Een akkoord zal de top niet opleveren. Daarvoor liggen de standpunten nog te veel uit elkaar.

Bovendien is de politieke discussie te beladen voor overleg per beeldverbinding, zoals die vrijdag mogelijk voor het laatst wordt gehouden. Iedereen hoopt op één, waarschijnlijk twee ouderwetse fysieke toppen in Brussel om het benodigde unanieme akkoord binnen handbereik te krijgen. Eind juli wordt als streefdatum gezien. Dan kan iedereen met vakantie.

Geen cent aan zuinigheid ingeboet

De meeste lidstaten, zeker de grootste, vinden de commissievoorstellen in grote lijnen wel oké. Het corona-herstelfonds zou 750 miljard euro moeten omvatten: 250 miljard aan leningen en 500 miljard aan subsidies – onder voorwaarden, zeggen ze er bij de commissie steeds bij, in een poging de negatieve sfeer rond het begrip ‘giften’ uit de lucht te krijgen.

Maar één ding is niet veranderd sinds de top van februari: de zogeheten ‘frugal four’ (zuinige vier) hebben geen cent aan zuinigheid ingeboet. Nederland, Denemarken, Oostenrijk en Zweden willen nog steeds met de kaasschaaf over de hele begroting gaan. Het corona-herstelfonds vinden ze als idee prima, maar waarom zo groot? Waarom zoveel subsidies, en niet uitsluitend leningen?

Even gingen er geruchten dat er barstjes kwamen in het zuinige bastion, toen er mildere geluiden leken te komen uit Kopenhagen en Stockholm. Maar deze week werden de rijen weer gesloten, met een ingezonden brief van alle vier de regeringsleiders in de Financial Times. Daarin vragen ze zich af ‘hoe het opeens verantwoordelijk kan zijn om 500 miljard euro aan geleend geld uit te geven en de rekening naar de toekomst te sturen’. In de commissievoorstellen begint de terugbetaling van die leningen immers pas na 2028, en is die uitgesmeerd over dertig jaar.

Springplank

Ondanks die meerderheid van voorstanders beseffen al die landen dat ze de ‘zuinige vier’ aan boord moeten krijgen. “Dus moeten we kijken naar de omvang, naar de verhouding subsidies/leningen, naar de bestaande kortingen op de EU-afdrachten van die landen en naar de voorwaardelijkheid van de financiële steun”, zegt een Brusselse diplomaat. “Dat zijn zo’n beetje de schroeven waaraan we moeten draaien.”

De top van vrijdag mag dan geen resultaat opleveren, hij dient wel als springplank voor het vervolg. “Ik hoop dat de toon sereen en respectvol is”, zegt een andere diplomaat. “Als iedereen de komende weken blijft vasthouden aan het eigen standpunt, zal een zekere zuurheid het debat binnensluipen. Zover zijn we nu nog niet.”

Voorzitter Charles Michel zal zijn ogen en oren goed de kost geven. Naar verwachting komt hij over een paar dagen met een nieuwe lijst voorstellen die als basis dient voor de echte onderhandelingen in juli.

Lees ook:
Het voorgestelde coronaherstelfonds, een ‘machtsgreep’ of vertrouwensvraag?

Met een omvang van 1,85 biljoen euro is dit een van de grootste financiële pakketten uit de EU-geschiedenis. De voorstellen worden nu een speelbal van alle 27 lidstaten. Komen zij ooit op één lijn

Niks wordt zoals vroeger, zelfs de EU niet

Op 27 mei presenteerde voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie een megapakket dat vooral is bedoeld om de EU (financieel) gezond en klimaatbewust uit de coronacrisis te helpen. Het is de basis voor een veel principiëlere discussie: waarheen, waarvoor met de EU?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden