Terrorisme

EU-ministers vermijden verwijzingen naar de islam bij terrorisme-overleg

Voorgrond, van links naar rechts: voorzitter van de Franse vereniging Life for Paris Arthur Denouveaux, burgemeester van Parijs Anne Hidalgo, de Franse premier Jean Castex en voorzitter Philippe Duperron van een belangenvereniging voor slachtoffers van de aanslagen van 13 november 2015, tijdens een herdenking deze vrijdag bij een van de destijds getroffen cafés La Bonne Bière.  Beeld AFP
Voorgrond, van links naar rechts: voorzitter van de Franse vereniging Life for Paris Arthur Denouveaux, burgemeester van Parijs Anne Hidalgo, de Franse premier Jean Castex en voorzitter Philippe Duperron van een belangenvereniging voor slachtoffers van de aanslagen van 13 november 2015, tijdens een herdenking deze vrijdag bij een van de destijds getroffen cafés La Bonne Bière.Beeld AFP

In de slotverklaring van de EU-ministerraad wordt uiterst omzichtig te werk gegaan. Veel discussie wordt nog verwacht over voorstellen om imams een lesje Europese waarden bij te brengen.

De Europese Unie blijft worstelen met de strijd tegen terrorisme en de rol van religie daarin. Precies vijf jaar na de aanslagen in Parijs (130 doden), en in de directe nasleep van de terreurdaden in onder meer Nice en Wenen, bespraken de EU-ministers van justitie vrijdag nieuwe maatregelen, waaronder Europese imamopleidingen.

Aan hun gezamenlijke slotverklaring waren echter dagen van gevoelig diplomatiek overleg voorafgegaan. Verwijzingen naar de islam of naar moslims, die volgens website Politico Europe wel in eerdere versies stonden, zijn niet terug te vinden in de definitieve tekst, op één na: de ministers hebben het over de ‘islamistische aanval op een leraar in Frankrijk’, de onthoofding van Samuel Paty op 16 oktober in Conflans-Sainte-Honorine, nabij Parijs.

Frankrijk en Oostenrijk hadden na de aanslagen door moslimextremisten op hun grondgebied aangedrongen op directere taal. Zo werd een van de voorstellen ingeleid met het tussenkopje ‘Vrijheid van religie, islam en het bestrijden van islamisme’. Daarvan is alleen ‘Vrijheid van religie’ overgebleven.

‘Europa als supermacht’

De meeste landen passen ervoor om hun antiterrorismebeleid te laten verzanden in religieuze twisten. “Onze strijd tegen terrorisme is niet gericht tegen welke religieuze of politieke overtuiging dan ook, maar tegen fanatiek en gewelddadig extremisme”, luidt de unaniem overeengekomen slottekst.

Ook is veel aandacht gericht op een succesvolle integratie van migranten. “Het gevoel van verbondenheid en gelijkheid is van cruciaal belang voor de sociale cohesie van onze moderne, pluralistische en open samenlevingen.”

De voorzitter van het overleg, de Duitse minister Horst Seehofer (CSU) van binnenlandse zaken, presenteerde de slotverklaring als een sterk unaniem signaal. “Wanneer Europa samenwerkt in de strijd tegen terrorisme en extremisme, is Europa een supermacht.”

Imamopleidingen zijn discussiepunt

Waar het laatste woord zeker niet over gezegd zal zijn, is het voorstel dat voorzitter Charles Michel van de Europese Raad deze week deed over imamopleidingen. Ook dat idee is overigens door de ministers ontdaan van een specifieke religieuze toewijzing. “We moeten bevorderen dat religieuze opleidingen – bij voorkeur binnen de EU – in overeenstemming zijn met de Europese grondrechten en waarden”, hebben zij ervan gemaakt.

Michel is directer. “De training die wordt gegeven aan imams die in Europa praktiseren, houdt onvoldoende rekening met onze fundamentele waarden, in het bijzonder de vrijheid van denken en seksegelijkheid”, schrijft hij in een nieuwsbrief. Critici wijzen erop dat eerdere pogingen om dergelijke imamopleidingen van de grond te krijgen in Nederland, Duitsland en Frankrijk weinig succesvol zijn geweest. Ook werd de vraag opgeworpen of Michel islamitische religieuze organisaties had geraadpleegd voor hij zijn voorstel deed.

Hervorming van de Schengenzone

Een ander discussiepunt, dat vooral door de Franse president Macron op tafel is gelegd, is de toekomst van de Schengenzone met haar open binnengrenzen. De aanslagpleger van Nice, die op 29 oktober drie mensen vermoordde, was een 21-jarige Tunesiër die kort daarvoor via het Italiaanse eiland Lampedusa de EU was binnengekomen. Vanaf daar kon hij ongestoord doorreizen naar Frankrijk.

Frankrijk en veel andere EU-landen hebben de afgelopen jaren al tijdelijk controles aan de binnengrenzen ingevoerd. Macron pleit voor een structurele hervorming van ‘Schengen’. Eurocommissaris Johansson maakte vrijdag bekend dat er op 30 november een eerste overleg daarover plaatsvindt tussen de Schengenlanden.

Naast Macron is de Oostenrijkse bondskanselier Kurz het meest uitgesproken. Hij pleit voor een verbod op de ‘politieke islam’, al ontbreken de details daarover.

Alle voorstellen komen op 10 en 11 december aan bod op de Europese top van regeringsleiders.

Lees ook:
Terrorisme-expert Beatrice de Graaf over aanslagen: ‘Er is sprake van copycatgedrag’

Vier terreuraanslagen op Europese bodem in een maand tijd. Wat is er aan de hand? ‘Daders proberen elkaar na te doen en te overtroeven.’

Veertien arrestaties in verband met aanslag Wenen

De Oostenrijkse politie heeft in totaal veertien arrestaties verricht in verband met het onderzoek naar de terreuraanslag in Wenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden