Illegale immigratie

EU ‘lokt’ migranten met vaag terugkeerbeleid, vindt de Rekenkamer

Migranten die per rubberboot arriveren op het Griekse eiland Lesbos, in 2020.  Beeld AP
Migranten die per rubberboot arriveren op het Griekse eiland Lesbos, in 2020.Beeld AP

De afgelopen vijf jaar heeft de EU illegale immigratie eerder aangemoedigd dan afgeremd. Tot die conclusie kwam maandag de Europese Rekenkamer.

De Europese Unie probeert al langer om mensen die zonder geldige papieren de Unie zijn binnengekomen terug te sturen naar de landen waar ze vandaan komen, maar dat blijkt makkelijker gezegd dan gedaan. Eerder liep het al spaak en ook de afgelopen vijf jaar is het een rommel geworden, zei de Europese Rekenkamer maandag nadat die de effectiviteit had onderzocht van de overeenkomsten die de EU in de afgelopen vijf jaar sloot met landen buiten Europa. Er waren tal van afspraken, regelingen, overeenkomsten en bevelen, maar de praktijk is weerbarstig. Ondanks alle woorden blijven de meesten, als ze eenmaal binnen zijn, in Europa.

De EU, zegt de Rekenkamer, heeft ‘niet doelmatig’ met landen buiten Europa gewerkt om ervoor te zorgen dat migranten die illegaal in Europa zijn terugkeren naar hun eigen land. Daar maakt Rekenkamer-voorzitter Leo Brincat zich zorgen over, want er zijn alweer nieuwe vluchtelingen onderweg. “Ook zij weten dat maar weinigen echt vanuit de EU worden teruggestuurd”, zegt hij. Uit zijn onderzoek blijkt dat minder dan een op de vijf mensen die zonder de juiste papieren de EU is binnengekomen, weer wordt teruggestuurd.

De EU ondernam wel actie, maar deed dat nogal hapsnap. ‘Niet voldoende gestroomlijnd’, in de woorden van de Rekenkamer. Daardoor konden ook niet-EU-landen waarmee afspraken waren gemaakt daar onderuit komen.

Spaken in de wielen

Sinds 2008 krijgen elk jaar ongeveer een half miljoen niet-EU-burgers te horen dat ze geen recht hebben om voortaan in de EU te blijven. Zeker 80 procent blijft daarna tóch, ook al stelde de EU achttien lijvige documenten op waarin plechtige beloftes van de herkomstlanden stonden. Maar die contracten hadden vaak allerlei bepalingen waar de herkomstlanden helemaal geen trek in hadden, zoals de verplichting om ook burgers op te nemen die uit andere landen afkomstig zijn.

Ook staken EU-lidstaten vaak zelf spaken in de wielen van het gezamenlijke systeem, omdat ze buiten de EU om zelf afspraken maakten met herkomstlanden. De Rekenkamer constateerde ook dat het vaak beter ging als de regelingen voor terugkeer juist niet waren vastgelegd in contracten. Dan zijn afspraken flexibeler en kunnen ze aangepast worden.

Het moet snel allemaal beter, zegt de Rekenkamer, want de EU zal met migratie te maken blijven houden. Als het bruikbaarste middel voor de EU in onderhandelingen met landen buiten de Unie ziet de Rekenkamer het beperken van visumvoorwaarden voor inwoners van dat niet-EU-land naar Europa. Andere middelen hadden vaak minder effect.

Lees ook:

Vrijwillige verplichtingen in EU-migratiebeleid, het kan niet anders

Eindelijk presenteert de Europese Commissie haar voorstellen voor een nieuwe aanpak van asiel en migratie. De Moria-crisis heeft de urgentie verhoogd. Maar een akkoord is nog ver weg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden