Video-overleg

EU-leiders zijn snel uitgepraat over begrotingscrisis – voor nu

Een vertrouwd beeld inmiddels van een gemiddelde EU-top. Voorzitter Charles Michel maakt zich donderdagavond klaar voor nieuw overleg op het hoogste niveau. Beeld AFP
Een vertrouwd beeld inmiddels van een gemiddelde EU-top. Voorzitter Charles Michel maakt zich donderdagavond klaar voor nieuw overleg op het hoogste niveau.Beeld AFP

‘EU-president’ Charles Michel ziet weinig heil in verhitte discussie en houdt het kort. Hongarije en Polen geven geen duimbreed toe.

Christoph Schmidt

Als EU-regeringsleiders gezamenlijk grote crises moeten bespreken, zijn er twee mogelijkheden: óf ze praten er tot diep in de nacht over, óf slechts een kwartier. Dat laatste gebeurde donderdagavond bij het video-overleg over de begrotingscrisis, die deze week ontstond door de veto’s van Hongarije en Polen. Zij maken bezwaar tegen de rechtsstaateisen die voor de nieuwe begrotingsperiode gaan gelden.

Na voorzitter Charles Michel namen slechts vier regeringsleiders het woord: bondskanselier Angela Merkel (namens tijdelijk EU-voorzittersland Duitsland) en de drie premiers Viktor Orbán (Hongarije), Mateusz Morawiecki (Polen) en Janez Jansa (Slovenië), die de twee dwarsliggers steunt.

Vervolgens bleef het stil en schakelde Michel over op het hoofdonderwerp van deze ingelaste top: de Covid-19-pandemie. Dat was ook zijn plan: volgens een EU-functionaris had Michel vooraf alle nationale delegaties benaderd met het verzoek de begrotingsdiscussie ‘onder controle’ te houden, omdat een afstandelijke videovergadering niet geschikt zou zijn om zo’n gevoelige kwestie te behandelen.

Een volgende gelegenheid is de reguliere EU-top van 10 en 11 december, maar het is hoogst onzeker of dat wel een fysieke bijeenkomst in Brussel kan zijn. Een tussentijdse begrotingstop is niet uitgesloten.

Grotere zorgen in Italië en Spanje

De meeste landen neigen ernaar om de crisis door Boedapest en Warschau zelf te laten oplossen. Zij behoren immers tot de grootste ontvangers van de EU-subsidies. Voor nettobetalers als Nederland is het geen ramp als het goedkeuringsproces van de EU-meerjarenbegroting en het aangehechte coronaherstelfonds vertraging oploopt. Weliswaar loopt Nederland dan ook de miljardenkorting mis die in juli bij de begrotingsafspraken aan alle nettobetalers zijn toebedeeld, maar die wordt in de rijksbegroting genoteerd als ‘nog te ontvangen’.

Groter zijn de zorgen in onder meer Italië en Spanje, zwaarder getroffen door de pandemie dan de rebellen uit het oosten. Verder uitstel van het coronafonds dupeert hen het meest. Maar ook de regeringsleiders van deze landen kozen er donderdag voor om Michels advies op te volgen en hun frustraties nog even in te slikken.

Het rechtsstaatakkoord, dat begin deze week door een grote meerderheid van lidstaten is goedgekeurd, bepaalt dat de EU-geldkraan wordt dichtgedraaid als landen beginselen op het gebied van onder meer democratie, persvrijheid en een onafhankelijk justitie-apparaat aan de laars lappen. Hongarije en Polen beschouwen dit mechanisme als een ideologisch wapen, puur bedoeld om alleen hen te straffen.

Orban betrok zelfs het migratiedebat in zijn verzet, door te suggereren dat zijn land uiteindelijk zal worden gestraft door ‘Brussel’ vanwege het weren van migranten.

Het Poolse parlement nam donderdag een (hoofdzakelijk symbolische) resolutie aan waarmee Morawiecki in zijn veto wordt gesteund. Een dag eerder had de premier al fel uitgehaald naar wat hij een ‘Europese oligarchie’ noemde. “Als onze partners niet begrijpen dat wij niet instemmen met een ongelijke behandeling van lidstaten, dan zullen wij dat veto echt moeten gebruiken.”

Lees ook:
De EU maakt zich op voor nóg een extra top, met nu Hongarije en Polen in de beklaagdenbank

Op de ingelaste (corona)top donderdagavond zullen 25 regeringsleiders aan hun Hongaarse en Poolse collega’s vragen hoe zij de door hen veroorzaakte begrotingscrisis denken op te lossen.

Crisis in Brussel: Hongarije en Polen blokkeren begroting

Hongarije en Polen keren zich tegen de afspraak dat de EU-geldkraan wordt dichtgedraaid als landen de rechtsstaat-principes aan de laars lappen. Hun veto’s leiden tot crisisoverleg op het hoogste niveau.

Polen wil EU-gelden blokkeren, maar is daarvan zelf de dupe

Polen dreigt het Europese covidfonds en de Europese begroting te blokkeren. Een bizarre spagaat, want Polen is de grootste netto-ontvanger van EU-subsidies en heeft de Europese covid-miljarden keihard nodig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden