Olieboycot

EU-leiders bereiken akkoord over olie-embargo, maar de pijplijn naar Hongarije blijft open

De Hongaarse premier Viktor Orbán arriveert in Brussel voor de eerste dag van de Europese top.  Beeld BELGA
De Hongaarse premier Viktor Orbán arriveert in Brussel voor de eerste dag van de Europese top.Beeld BELGA

De Europese top levert een doorbraak op over het beëindigen van de import van Russische olie. “Aan het eind van het jaar komt er misschien wel 90 procent minder Russische olie naar Europa", zei een opgeluchte Mark Rutte.

Christoph Schmidt en Romana Abels

De eerste vijf Europese sanctiepakketten tegen Rusland zijn met de snelheid van het licht van kracht geworden, maar de zesde bundel hield er een slakkengang op na. Maar het komt er nu toch: De 27 EU-regeringsleiders, bijeen in Brussel, bereikten maandagavond laat een doorbraak bij het gevoeligste onderdeel van dat pakket: de boycot van Russische olie.

Eén van die 27, de Hongaarse premier Orbán, bleef lang dwarsliggen. Hij kreeg, net als Tsjechië en Slowakije, een uitzonderingspositie voor de aanvoer van olie via een pijpleiding zonder einddatum. Die landen kunnen nu nog niet zeggen hoe lang het precies duurt voor hun raffinaderijen zodanig zijn omgebouwd dat ze geschikt zijn voor andere dan Russische olie.

De details van het bereikte akkoord moeten nog worden uitgewerkt. Volgens de Nederlandse premier Rutte is dat “geen ingewikkelde kwestie” en zou dat de komende week kunnen gebeuren. Na een overgangsperiode gaat het olie-embargo dan tegen het einde van het jaar in. “Dat het nu wat langer duurt, is niet goed, maar ook niet rampzalig”, zei Rutte bij aankomst in Brussel.

Olie over zee

De importstop beslaat officieel alleen de over zee aangevoerde olie. Dat is ongeveer twee derde van het totaal. De rest komt via een pijpleiding naar Europa. Behalve Hongarije, Tsjechië en Slowakije tappen ook Duitsland en Polen uit die pijp. De laatste twee landen hebben nu beloofd dat ze daar over een dik half jaar mee stoppen. Als je dat aandeel optelt bij het aandeel dat over zee wordt aangevoerd, komt het totaal op 80 tot 90 procent van de import.

Dat er alsnog een doorbraak kwam, was een onverwachte ontwikkeling. Eerder op de dag had premier Rutte laten doorschemeren dat het nog wel even kon duren. Achteraf reageerde hij opgelucht. “Ik vind dit heel mooi. Ik dacht 's ochtends nog: hmmm, ik hoop dat het lukt, spannend. Ik was helemaal niet hoopvol.”

De essentie van de doorbraak zat volgens Rutte in het wederzijds begrip. Er was zowel begrip voor de positie van de landen met hun verouderde raffinaderijen, als voor Nederland. Dat wilde koste wat kost voorkomen dat de landen zonder zeehavens die nu een uitzonderingspositie krijgen, de goedkope olie straks gaan doorverkopen. Die garantie is gegeven. De Europese Commissie gaat erop toezien dat ze dat niet zullen doen.

Doorbraak na weken van impasse

Zo kan het zesde sanctiepakket tegen Rusland na weken impasse toch van kracht worden. Dat gebeurt pas nadat de komende tijd één en ander is vastgelegd in wetten. Maar dan komen er behalve een olie-embargo ook nieuwe strafmaatregelen tegen grote Russische banken en worden er nieuwe namen toegevoegd aan de zwarte lijst, onder wie patriarch Kirill van de Russisch-orthodoxe kerk.

Sommige Europese leiders konden hun ergernis over het langdurige Brusselse gepalaver niet verbergen. Zo nam de Letse premier Krisjanis Karins geen blad voor de mond. “We verzanden in details terwijl we het grote plaatje uit het oog verliezen. Dit gaat over geld. De Oekraïners betalen met hun leven.”

Orbán zelf schoof de schuld voor de impasse in de schoenen van de Europese Commissie. Die is begin deze maand volgens hem ver voor de muziek uitgelopen met het voorstel voor de olieboycot. “Eerst oplossingen, dan sancties”, zei de premier.

Commissievoorzitter Von der Leyen liet gisteravond meteen weten dat zij Hongarije niet al te lang de tijd wil geven om ook van het Russische gas af te raken. “We hebben nu een akkoord over 90 procent en we zullen heel snel weer gaan praten over de overgebleven 10 procent", zei ze in de nacht van maandag op dinsdag.

De Europese leiders komen dinsdag weer bijeen. Dan praten ze over de voedselschaarste die is ontstaan door de Russische inval in Oekraïne.

Lees ook:

De EU-leiders draaien met een grote boog om boycot van Russische olie heen

De voorgestelde EU-boycot van Russische olie heeft inmiddels zo veel haken en ogen gekregen dat de EU-leiders er ook maandag niet uit zullen komen op hun top in Brussel.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden