Coronacrisis

EU-landen proberen deze keer wél op één coronalijn te komen: ‘We moeten een tragedie voorkomen’

De EU-top van donderdagavond, met bovenin beeld voorzitter Charles Michel.Beeld REUTERS

Nog steeds bepalen nationale maatregelen het coronabeleid. Brussel probeert de landen aan te zetten tot betere samenwerking bij tests en vaccins.

Terwijl nationale regeringen in de Europese Unie ieder apart dubben over halve of hele lockdowns, zaten de 27 regeringsleiders donderdagavond even samen om zich te bezinnen op de toegevoegde waarde van hun EU. Hoewel, ‘samen': het was voor de zoveelste keer dit jaar een videotop.

Na afloop onderstreepte premier Rutte vooral het vrijblijvende karakter van het overleg. “Dit is niet de goede gelegenheid om besluiten te nemen”, zei hij na afloop tijdens een persconferentie met Brusselse correspondenten, per beeldverbinding vanuit Den Haag. “Omdat de ontwikkelingen per land verschillen, is het logisch dat de regie bij de lidstaten ligt. Dat moet ook zo blijven. Bij de acute bestrijding van het virus heeft Europa geen meerwaarde.”

De extra EU-top was met een iets groter (Europees) gevoel van urgentie opgezet door voorzitter Charles Michel van de Europese Raad. “We moeten een tragedie voorkomen”, had hij eerder deze week al betoogd in een brief ter voorbereiding op de top.

EU trekt 220 miljoen euro uit voor overdracht coronapatiënten

De Europese Commissie maakt 220 miljoen euro vrij voor het overdragen van coronapatiënten uit landen waar de ziekenhuizen de toestroom niet langer kunnen bolwerken. Dat heeft voorzitter Ursula von der Leyen gezegd na een coronatop per video met de EU-leiders.

Bondskanselier Angela Merkel drong er bij haar EU-collega’s op aan niet te vervallen in de impuls van de eerste coronagolf en de grenzen weer dicht te gooien. Het is essentieel dat goederen, waaronder medisch materiaal en geneesmiddelen, en personen onder wie artsen en Covid-19-patiënten, vrij door de Europese Unie kunnen blijven circuleren. Volgens EU-president Charles Michel is daar onder de EU-leiders brede overeenstemming over, zei hij na afloop van de coronatop.

Op de virtuele EU-top is onder meer afgesproken om de nationale deskundigen op een ‘Europees platform’ bij elkaar te brengen zodat die het eens kunnen worden over bijvoorbeeld de gewenste duur van quarantaine. Ook werd gesproken over de noodzaak om “in real time” data te delen, zei Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Door gebrek aan gegevens uit Frankrijk en Oostenrijk konden de twee landen deze week bijvoorbeeld niet worden “ingekleurd” op de EU-landenkaart om aan te geven hoe risicovol het coronavirus daar is.

Met z’n allen in dezelfde boot

“Vraagstukken over competenties mogen cruciale actie niet in weg staan. Bij wassend water is er ook geen tijd voor discussies over wie de emmers moet gaan halen. De storm is niet voorbij, en we zitten met z’n allen in dezelfde boot.”

EU-commissievoorzitter Ursula von der Leyen zei woensdag dat Europa wordt geconfronteerd met twee vijanden tegelijk: ‘het virus zelf, en corona-moeheid’.

Al vanaf het begin van de coronacrisis proberen de EU-instituties, met de moed der wanhoop vaak, de lidstaten aan te zetten tot meer samenwerking. Op het gebied van gezondheidszorg bestaat die samenwerking niet omdat de landen die nu eenmaal niet willen.

De chaos werd tijdens de eerste golf dit voorjaar compleet toen alle landen leken te kiezen voor het ‘ieder voor zich’-principe, met plotse, niet op elkaar afgestemde grensafsluitingen en tijdelijke exportverboden van mondmaskers.

Europese kleurenkaart

Eerder deze maand kwamen de lidstaten wel overeen om bij hun reisadviezen ten minste allemaal dezelfde Europese kleurenkaart te gebruiken. Dat was tenminste iets.

Nu Europa er in een tweede golf opnieuw (donkerrood) gekleurd op staat op de wereldkaart, doet ‘Brussel’ een nieuwe poging alle neuzen dezelfde richting op te krijgen, waar dat tenminste mogelijk is.

Charles Michel heeft daarvoor twee specifieke terreinen aangewezen. Het eerste is betere samenwerking bij het testen, waaronder zogeheten antigen-sneltests. Daarmee zijn landen in verschillende tempo’s aan de slag gegaan.

“We moeten niet dezelfde fouten maken als in het begin”, aldus Michel. “We moeten de goedkeuring van die tests coördineren zodat ze Europa-breed kunnen worden erkend.”

Felle discussies 

Het tweede aandachtspunt van deze top waren wat Michel betreft de vaccins, en dan vooral de voorbereiding daarop. Brede beschikbaarheid van Covid19-vaccins wordt op z’n vroegst begin volgend jaar verwacht, waarna vermoedelijk felle discussies losbarsten over wie die als eerste mag krijgen.

“We moeten dat koste wat het kost chaos voorkomen”, aldus Michel, bijvoorbeeld door nu al een glasheldere lijst op te stellen van de beroepsgroepen die als eerste ingeënt moeten worden: ouderen, chronisch zieken, medisch personeel.

Harde afspraken zijn over al die onderwerpen donderdag dus niet gemaakt.

Lees ook:
EU-landen zetten eerste stap naar gezamenlijke corona-aanpak

Eén Europese kleurenkaart, in plaats van 27 nationale, moet EU-burgers duidelijkheid geven. Landen blijven echter geheel de baas over hun eigen maatregelen. Die lappendeken blijft.

Coronacrisis laat zien: in de EU is het ieder voor zich

In maart bleek al dat de Europese Unie zo sterk en zo zwak is als de soevereine lidstaten haar willen maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden