Turkije

EU is indirect betrokken bij terugsturen Syrische vluchtelingen

Vluchtelingenkamp met Syriërs bij het stadje Kilis in het zuidoosten van Turkije tegen de grens met Syrië aan. Beeld AP Photo/Lefteris Pitarakis

In strijd met internationaal recht stuurt Turkije Syrische vluchtelingen terug. De EU blijkt hier indirect bij betrokken.

In Istanbul begon vorige maand een grootschalige politieoperatie tegen Syrische vluchtelingen. Syriërs die geen papieren hebben om in de stad te verblijven, worden volgens de Turkse autoriteiten overgebracht naar opvangkampen of andere Turkse provincies. Ankara ontkent deportaties van Syrische vluchtelingen en benadrukt dat diegenen die terugkeren naar Syrië dat vrijwillig doen.

De getuigenissen van zeven verschillende Syrische vluchtelingen wijzen op het tegendeel. Meerdere van hen hebben van binnenuit gezien hoe in Turkse deportatiecentra vluchtelingen worden verwaarloosd en mishandeld. Ze zeggen gedwongen te zijn formulieren te ondertekenen over hun ‘vrijwillige terugkeer’. Wie niet gehoorzaamde, werd uitgescholden, bedreigd en geslagen.

Zeker twaalf Turkse deportatiecentra zijn gefinancierd door de Europese Unie, zo blijkt uit openbare begrotingen van de toetredingsgelden die Ankara van de EU ontving. Ook een klein deel van de 6 miljard euro, die in het kader van de zogenaamde ‘Turkijedeal’ tussen Turkije en de EU beschikbaar is gesteld, ging naar op zijn minst één deportatiecentrum. In de Turkijedeal, gesloten in 2016, spraken Ankara en Europese landen af dat Turkije vluchtelingen zou opvangen, in ruil voor geld.

Zo wordt (opnieuw) duidelijk dat de Europese Unie indirect betrokken is bij grove schendingen van vluchtelingenrechten. Nadat de EU al eerder onder vuur kwam te liggen vanwege haar migratiedeals met landen als Soedan, Libië en Niger, blijkt dat in Turkije door de EU gefinancierde middelen worden ingezet om vluchtelingen te mishandelen en zelfs te deporteren.

Niet altijd even vrijwillig

Een Europese topambtenaar, die anoniem wil blijven, bevestigt ‘schattingen’ dat 2200 mensen onlangs naar de belegerde Syrische provincie Idlib zijn teruggestuurd, maar zegt enkel over ‘aanwijzingen’ te beschikken dat dit niet altijd even vrijwillig gebeurt. Als deportaties worden bewezen, zegt hij, zal dat gevolgen hebben voor Europa’s samenwerking met Turkije.

Drie gevallen van deportatie zijn alvast bevestigd door deze krant. Zo is daar Haytham Abdullah, die van zijn vrouw en kinderen werd losgerukt en bij aankomst in Syrië werd ondervraagd door grenswachten van jihadistische groeperingen. Nour al-Deen al-Showaishi, die niet de kans kreeg zijn familie te bellen en nu in Idlib voor bombardementen schuilt. En Hisham al-Steyf al-Mohammed, die zijn deportatie uiteindelijk met de dood moest bekopen.

Toch blijft het stil binnen zowel de Europese Commissie als de vluchtelingenorganisatie UNHCR van de Verenigde Naties. Vooralsnog heeft geen van beide organisaties de berichten over deportaties publiekelijk bevestigd of in heldere termen verworpen.

“Op deze manier wordt Europa medeverantwoordelijk voor mensenrechtenschendingen”, reageert Kati Piri, voormalig Turkije-rapporteur van het Europees Parlement. “De schendingen vinden dan wel niet plaats op Europees grondgebied, maar dat komt omdat we ze uitbesteden. Daarin ligt ook het morele failliet van Europa.”

Lees ook:

Syrische vluchtelingen in Turkije: mishandeld, uitgezet, neergeschoten

 Syrische vluchtelingen vertellen over systematische mishandeling in Turkse deportatiecentra en uitzetting naar oorlogsgebieden in Syrië. Dat is in strijd met de Turkijedeal, maar de Europese Unie lijkt een oogje toe te knijpen.

Veel hindernissen in deal met Turkije.

Omstreden detentiecentra zijn nodig. VN reageren verontwaardigd. Ruzie met EU over visa ligt op de loer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden