Hongarije

EU houdt zich op de vlakte over noodtoestand Hongarije

Premier Viktor Orbán (midden) in het Hongaarse parlement in Boedapest, maandag.Beeld AFP

Critici zeggen dat premier Orbán de coronacrisis aangrijpt om de teugels aan te halen. De rest van Europa weet zich geen raad met de kritiek.

Europa zit weer eens in z’n maag met Hongarije. De extra bevoegdheden die de regering-Orbán deze week heeft gekregen om de coronacrisis te lijf te gaan, maken de tongen los in Brussel en andere Europese hoofdsteden. Maar vooralsnog wordt er geen actie ondernomen, ook niet door de Europese Volkspartij (EVP), de christen-democratische koepel die nog steeds onderdak biedt aan Orbáns partij ­Fidesz.

De voorzitter daarvan, oud-EU-president Donald Tusk, kwam woensdag alsnog met een felle reactie, na een wat bedeesde tweet een dag eerder. ‘Het gebruiken van een pandemie om een ‘permanente noodtoestand’ op te bouwen, is politiek gevaarlijk en moreel onaanvaardbaar’, zo tweette de Poolse Tusk. Over eventuele vervolgstappen, na de wat halfslachtige EVP-schorsing van Fidesz vorig jaar, is echter nog niets bekend.

De nieuwe volmachten voor Orbán, waarmee het Hongaarse parlement maandag met een tweederde meerderheid instemde, betekenen onder meer dat het verspreiden van nepnieuws over de coronacrisis strafbaar wordt. Critici vrezen dat die definitie wordt opgerekt naar kritische journalistiek over het coronabeleid in Hongarije, dat op het gebied van persvrijheid toch al onderaan Europese ranglijsten bungelt.

Nieuwe maatregelen

Woensdag werd bovendien bekend dat de regering met de nieuwe noodmaatregelen burgemeesters en gemeenteraden buitenspel zet, door ze onder toezicht te stellen van bestuurslichamen waarin Fidesz de dienst uitmaakt. Bij lokale verkiezingen in oktober moest Orbáns partij juist veel gemeenten prijsgeven, waaronder hoofdstad Boedapest.

De Europese Commissie is terughoudend. Dinsdag kwam voorzitter Ursula von der Leyen met een verklaring die de suggestie wekte kritisch te zijn over de Hongaarse maatregel, maar waarin het land niet bij naam wordt genoemd. “Het is van het grootste belang dat noodmaatregelen niet ten koste gaan van onze fundamentele principes en waarden”, aldus Von der Leyen. “Democratie kan niet functioneren zonder vrije en onafhankelijke media.”

Dat Hongarije niet genoemd werd, was een kans voor open doel voor Zoltan Kovacs, Hongaars staatssecretaris voor communicatie, tevens internationaal woordvoerder van Orbán. ‘Helemaal mee eens’, tweette hij als reactie op Von der Leyens verklaring. “Daarom zijn de Hongaarse noodtoestand en de buitengewone maatregelen ook in overeenstemming met de EU-verdragen en de Hongaarse grondwet.”

Boedapest vindt bovendien dat al die Orbán-critici voorbijgaan aan het feit dat onder meer België en Frankrijk ook extreme maatregelen hebben genomen. De Belgische regering-Wilmès kan immers ook per decreet regeren, zonder het parlement te raadplegen. Verschil is dat voor die maatregel wel degelijk een tijdslimiet geldt van drie, maximaal zes maanden. De Hongaarse noodtoestand stopt pas als het parlement (met een Fidesz-meerderheid) het welletjes vindt.

Lees ook: 
Corona als dekmantel

‘Nu Orbán zich definitief als alleenheerser heeft ontpopt, rijst de vraag of de jaren van Hongarije als democratische rechtsstaat niet slechts een intermezzo waren, een halte tussen de ene autocratie en de andere', schrijft Stevo Akkerman in zijn column.

De coronacrisis kan Orbán niet beteugelen, de berichtgeving erover wel

Het Hongaarse parlement stemde maandag in met wetgeving die de macht van premier Viktor Orbán uitbreidt en die de vrije pers verder inperkt. ‘Onze bronnen willen ineens niet meer met ons praten.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden