Oorlog in Oekraïne

EU heeft nog geen passend antwoord op de dreigende voedselcrisis. ‘Was het maar waar’

Boeren zaaien zonnebloemzaad nabij Charkov, in het oosten van Oekraïne. Beeld AP
Boeren zaaien zonnebloemzaad nabij Charkov, in het oosten van Oekraïne.Beeld AP

De Europese regeringsleiders hebben dinsdag nog niet de oplossing kunnen vinden voor de voedselcrisis in Afrika en het Midden-Oosten nu enorme hoeveelheden graan vast blijven zitten in Oekraïne. ‘Was het maar waar’, zei premier Rutte.

Romana Abels

President Macky Sall van Senegal, tevens voorzitter van de Afrikaanse Unie, weet dat hij zo duidelijk mogelijk moet zijn tegen Europese regeringsleiders. De prijs van voedsel is hoog en een hongercrisis dreigt. “Als de huidige trend van hoge voedselprijzen zich doorzet, voorzie ik het ergste”, zei Sall via een videoverbinding tegen de 27 Europese regeringsleiders in Brussel.

Hij hoopt dat Europa kan helpen om het ‘catastrofale scenario van tekorten’ te voorkomen.

20 miljoen ton graan kan niet vervoerd

Rusland gebruikt voedselschaarste als een oorlogswapen, zei Charles Michel, de voorzitter van de Europese Raad. Het weerhoudt Oekraïne van het exporteren van zijn voorraden, terwijl het land normaal gesproken een van de grootste voedselexporteurs ter wereld is. Het voorziet in twaalf procent van alle graan, en in de helft van de zonnebloemolie.

Maar die kunnen nu het land niet meer uit. De Russische blokkade van de havens in de Zwarte Zee zorgt ervoor dat zeker 20 miljoen ton graan niet kan worden vervoerd naar zijn bestemming. Nu stijgen de prijzen in het Midden-Oosten en in Afrika. Dat kan ervoor zorgen, zo becijferden de Verenigde Naties, dat voor zo’n acht tot 13 miljoen mensen ondervoeding dreigt.

Daarom zou Europa zijn best moeten doen om het graan uit Oekraïne te bevrijden. Daar lanceerde de Europese Commissie onlangs een plan voor, maar dat heeft nog geen echte verplichting gebracht.

Von der Leyen deelt sneer uit aan Hongarije

Sall vroeg Europa ook om oplossingen voor de langere termijn. “Afrika heeft een enorme oppervlakte en overvloedige watervoorraden. Wat we missen en wat u kunt bieden, zijn de financiële en technologische investeringen die nodig zijn om meer en beter te produceren en gedeelde welvaart te creëren.”

Achteraf zei premier Mark Rutte dat Nederland zich bijzonder aangesproken voelt door deze woorden. “Allerlei ministers in het kabinet zijn daar druk mee bezig. Nederland helpt bilateraal met geld, projecten en met kennis. Nederland voelt zich echt zeer verantwoordelijk omdat wij, met de landbouwuniversiteit Wageningen, ook vinden dat we daar kunnen helpen.”

Nederland probeert voor de korte termijn ook met oplossingen te komen. Rutte belde onlangs met zijn Turkse collega Erdogan om zijn hulp te vragen bij het maken van een zogenoemde voedselcorridor uit Oekraïne. Na afloop van de vergadering in Brussel zei Rutte: “Het gaat om zulke enorme hoeveelheden graan, dat is bijna niet te vervoeren op een andere manier dan via de haven van Odessa. Dan moet je eerst een stuk over land, als je dat met treinen doet, heb je nog een probleem met spoorbreedtes. Dan moet de lading overgeladen in een andere trein. Het simpelste is als die grote speciale schepen toch kunnen uitvaren. Dat heb ik met Erdogan besproken: ‘Is er niet toch een manier om een voedselcorridor tot stand te brengen?’ Maar daar heb ik nog geen grote aankondigingen over te doen, helaas, was het maar zo.”

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen deelde na afloop van de vergadering een flinke sneer uit aan dwarsligger Hongarije, dat zijn producten exportbeperkingen heeft opgelegd. Het beperken van de wereldwijde voedselmarkt heeft ‘absoluut geen plaats in onze lidstaten’, zei Von der Leyen. Hongarije heeft begin maart min of meer de export van graan verboden.

Lees ook:

Brussel wil alles op alles zetten om het graan uit Oekraïne te redden

Brussel wil de komende maanden alles op alles zetten om het graan uit Oekraïne te halen. Een wereldvoedselcrisis dreigt als het daar blijft liggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden