EU - Rusland

EU-buitenlandcoördinator Josep Borrell moet na ‘rampzalig’ bezoek aan Moskou met de billen bloot

De Russische minister  van buitenlandse zaken Sergej Lavrov en buitenlandcoördinator van de Europese Unie Josep Borrell tijdens de persconferentie in Moskou Beeld REUTERS
De Russische minister van buitenlandse zaken Sergej Lavrov en buitenlandcoördinator van de Europese Unie Josep Borrell tijdens de persconferentie in MoskouBeeld REUTERS

Josep Borrell, de hoogste EU-diplomaat, moet zich in het Europees Parlement verantwoorden voor een ogenschijnlijk rampzalig Moskou-bezoek vorige week.

De buitenlandcoördinator van de Europese Unie, Josep Borrell, gaat dinsdag een zwaar debat tegemoet in het Europees Parlement. De Spaanse politieke veteraan kan een spervuur van kritische vragen verwachten over zijn ogenschijnlijk rampzalige bezoek aan Moskou, afgelopen vrijdag. De Russische regering greep zijn komst dankbaar aan om hem, en daarmee de hele EU, in het hemd te zetten.

Volgens critici in Brussel heeft Borrell dat geheel aan zichzelf te wijten en heeft hij het aanzien van de EU in de wereld grote schade toegebracht. Eén Europarlementariër, de Estse oud-legerofficier Riho Terras, voert zelfs een actieve campagne om Borrell ontslagen te krijgen, al heeft het parlement die macht niet.

Nog tijdens zijn aanwezigheid zette Rusland drie Europese diplomaten uit

Het pijnlijkste aan Borrells bezoek was dat de Russische regering nog tijdens zijn aanwezigheid drie Europese diplomaten uitwees (een Duitser, een Pool en een Zweed) omdat ze aanwezig zouden zijn geweest bij verboden demonstraties tegen de detentie van oppositieleider Aleksej Navalny. Borrell moest dat nieuws ter plekke via sociale media vernemen.

Verder was er een ongemakkelijke persconferentie met minister Sergej Lavrov van buitenlandse zaken, die de EU met Borrell aan zijn zijde ijskoud een ‘onbetrouwbare partner’ noemde. Ook hekelde hij de westerse kritiek in de zaak-Navalny. Borrell bood geen weerwerk. Wel prees hij het Russische Covid-vaccin Spoetnik en ging hij mee met Lavrovs kritiek op de Amerikaanse sancties tegen Cuba.

Vooraf was er druk op Borrell uitgeoefend om niet te gaan

Al in de aanloop naar zijn Moskou-bezoek was er van alle kanten druk op hem uitgeoefend om ervan af te zien, zeker na de arrestatie van Navalny. Maar de Spanjaard zette door.

Op zondagavond publiceerde Borrell een artikel op zijn weblog waarin hij een veel hardere toon aanslaat dan in zijn diplomatieke rechtvaardigingen van vóór zijn Rusland-reis. Hij spreekt van een ‘zeer gecompliceerd bezoek’ en een ‘agressief geënsceneerde persconferentie’. Het bezoek heeft hem ‘bevestigd dat Europa en Rusland uit elkaar drijven’ en dat Rusland ‘democratische waarden als een existentiële bedreiging beschouwt’.

‘Lidstaten zouden sancties kunnen opleggen’

“Het is nu aan de lidstaten om de volgende stappen te bepalen, en ja, dat zouden sancties kunnen zijn”, zei Borrell. Hij hint ook op activering van de pas aangenomen Magnitsky-wet. Daarmee kunnen mensenrechtenschenders van buiten de EU harder worden aangepakt.

Critici vragen zich af of Borrell niet wat laat wakker is geworden, na vele jaren van voorspelbaar Russisch gedrag. Anderen wijzen erop dat de Spanjaard voor een onmogelijke opgave staat: EU-landen willen het buitenlands beleid in eigen hand houden en gunnen de EU-buitenlandcoördinator dus weinig armslag. Het zou die structurele zwakte zijn die Moskou maar al te graag bloot legt.

Als vergelding voor de uitwijzing van diplomaten door Rusland hebben Duitsland, Zweden en Polen ieder een Russische diplomaat tot ongewenst persoon verklaard. De stap komt niet geheel onverwacht na de ophef over het besluit van Moskou.

Volgens Berlijn maakte de medewerker van de Duitse ambassade gewoon gebruik van zijn recht zich ter plekke op de hoogte te stellen. Ook Stockholm en Warschau noemen het besluit van Moskou ongerechtvaardigd. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken op zijn beurt noemt de vergeldingsmaatregelen van de drie landen ongegrond en onvriendelijk. (ANP)

Lees ook:
Westen eist vrijlating Navalny en roept op sancties tegen Moskou op de agenda te zetten

Het regent boze reacties na de arrestatie en hechtenis van de Russische oppositieleider. Die blijft zeker een maand vastzitten.

EU lijkt niet langer om het Spoetnik-vaccin heen te kunnen

Westerse farmaceuten laten steken vallen. Het Russische vaccin blijkt én effectief én ruim beschikbaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden