Midden-Oosten

EU blijkt in conflict Israël-Palestijnen nog machtelozer dan velen al vreesden

EU-buitenlandcoördinator Josep Borrell tijdens de persconferentie na afloop van de ingelaste vergadering van ministers van buitenlandse zaken (per beeldverbinding) over het opgelaaide geweld in het Midden-Oosten. Beeld AFP
EU-buitenlandcoördinator Josep Borrell tijdens de persconferentie na afloop van de ingelaste vergadering van ministers van buitenlandse zaken (per beeldverbinding) over het opgelaaide geweld in het Midden-Oosten.Beeld AFP

Alle EU-landen denken verschillend over het Israëlisch-Palestijnse conflict, waardoor een unaniem gesteunde opstelling uitblijft.

Van tevoren rekende niemand er al op dat de EU een prominente bemiddelingsrol zou spelen in de crisis in het Midden-Oosten. Maar de bijna clichématige ‘verdeeldheid’ bereikte dinsdag toch weer een nieuw dieptepunt. Tijdens een ingelaste videovergadering van de EU-ministers van buitenlandse zaken werden ze het niet eens over een gezamenlijke opstelling.

Hongarije bleek opnieuw de grootste dwarsligger bij de benodigde unanimiteit over de EU-opstelling in het conflict. Eerder deze maand blokkeerde Boedapest al een EU-verklaring die China zou kapittelen voor het onderdrukken van de democratiseringsbeweging in Hongkong. Dit keer vond Hongarije de beoogde tekst over de geweldsescalatie in Israël en de Gazastrook te kritisch over Israël.

Afgelopen weekeinde werd dat al op gênante wijze duidelijk in New York, tijdens de zitting van de VN-Veiligheidsraad over de crisis. EU-ambassadeur Olof Skoog legde daar een verklaring af, maar op uitdrukkelijk verzoek van Hongarije mocht hij dat niet ‘namens de lidstaten’ doen.

Verschillende gradaties van sympathie

In de uiteindelijk door 26 van de 27 lidstaten onderschreven ‘samenvatting van de hoofdpunten van de discussie’ door EU-buitenlandcoördinator Josep Borrell worden de strijdende partijen opgeroepen tot een onmiddellijk staakt-het-vuren. Hamas wordt veroordeeld voor het bestoken van Israël met raketten vanuit de Gazastrook. Alle EU-landen onderstrepen het Israëlische recht op zelfverdediging. “Maar”, zoals Borrell zei, “dat moet op proportionele wijze gebeuren, met respect voor het internationale humanitaire recht”. De Spaanse oud-minister wees op het hoge aantal onschuldige burgerslachtoffers aan Palestijnse kant, onder wie veel vrouwen en kinderen.

Voorafgaand aan de spoedvergadering was al duidelijk dat elk EU-land verschillende gradaties van sympathie koestert voor zowel de Israëlische als de Palestijnse zaak. Behalve Hongarije staan vooral Cyprus, Griekenland, Oostenrijk, Polen en Tsjechië pal achter Israël. Nederland staat dat van oudsher ook.

Een achttal landen, waaronder België, Finland, Ierland, Luxemburg en Malta, vraagt aandacht voor de underdog-positie van de Palestijnen en is voorstander van een kritischer houding tegenover Israël.

Teleurstelling en frustratie

Gevolg is dat alle direct bij het conflict betrokkenen teleurgesteld zijn in de EU als geheel. Israël hoopt op onvoorwaardelijke steun en een onverbiddelijke veroordeling van Hamas, zich beroepend op de geschiedenis en het democratische geestverwantschap. De Palestijnen zijn gefrustreerd dat de EU, als zelfverklaard baken van internationaal recht, zich al decennialang afwendt van de schendingen daarvan, waaraan Israël zich schuldig zou maken.

VVD-minister Stef Blok kon na afloop van de ingelaste vergadering de interne EU-verdeeldheid slechts bevestigen. “Ik tel nu mijn zegeningen dat we op korte termijn bij elkaar gekomen zijn, en dat Borrell een verklaring uitspreekt die mijn volledige steun heeft.”

Lees ook:
Waarom de timing van het oplaaiende geweld tussen Israël en Hamas zo opvallend is

De verleiding is groot om de huidige strijd tussen Israël en Hamas te vergelijken met de vorige conflicten tussen de twee kemphanen. Toch is de ronde van 2021 anders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden