Europese Unie

EU blijft dubben over toenadering tot Balkan

De Franse president Macron (rechts) sprak vorige week dinsdag in Parijs met zijn Noord-Macedonische ambtgenoot Pendarovski. Beeld AP

Vooral het hoe en wanneer is onderwerp van discussie in het debat over het toekomstige lidmaatschap van Westelijke Balkan-landen. Frankrijk stelt een nieuw systeem met zeven onderhandelingsfases voor. Daarover is lang niet iedereen enthousiast.

Het conflict binnen de EU over het toekomstig lidmaatschap van Westelijke Balkanlanden is een nieuwe fase ingegaan, en voor de betrokken landen is er vooralsnog weinig reden tot juichen. Tijdens een EU-ministersbijeenkomst is gisteren een eerste discussie gevoerd over hervorming van het toetredingsproces, met een Frans voorstel als basis. De vraag is of de EU-landen het hierover unaniem eens kunnen worden voor de EU-Balkan-top in Zagreb, volgend jaar mei.

De ministerraad, bijgewoond door VVD-minister Stef Blok van buitenlandse zaken, diende ook als een therapeutische sessie, na de desastreus verlopen uitbreidingsdiscussie van de regeringsleiders op hun top in oktober. Zij namen geen besluit over toetredingsonderhandelingen met de kandidaat-lidstaten Albanië en Noord-Macedonië.

Een grote meerderheid was voor, maar de Franse president Macron sprak zijn veto uit. Nederland en Denemarken waren ook tegen. Het verzet van Macron was echter het felst. De president vindt al een tijdje dat de EU niet kan uitbreiden zonder eerst intern orde op zaken te stellen, inclusief het systeem van toetredingsonderhandelingen.

In één klap lid

In het huidige systeem moeten kandidaat-lidstaten zich door een 35-tal ‘hoofdstukken’ worstelen, waarmee ze stukje bij beetje de EU-wetgeving overnemen. Bij een succesvolle afloop van dat jarenlange proces zijn ze in één klap volledig EU-lid.

Frankrijk wil dit opknippen in zeven fases, waarbij een kandidaat-land stapje voor stapje toetreedt tot de club. De eerste fase is de belangrijkste, vindt zowel Frankrijk als Nederland: de rechtsstaat. Als een land geheel voldoet aan de bijbehorende eisen, kan het al met een paar tenen in de Unie stappen, bijvoorbeeld via agentschappen als Eurojust. De tweede fase omvat onder meer onderwijs, milieu en cultuur. Bijbehorende beloning: deelname aan het studentenuitwisselingsprogramma Erasmus+. Daarna volgen sociaal beleid, economische zaken, landbouw, enzovoorts.

Zoveelste uitstel

Het Franse voorstel leidde tot een brief van zes landen aan commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. Daarin stellen Italië, Oostenrijk, Polen, Slovenië, Slowakije en Tsjechië dat ze ook voor hervormingen zijn, maar dat deze discussie niet mag leiden tot het zoveelste uitstel van onderhandelingen met Albanië en Noord-Macedonië. Ze plakken zelfs een datum op deze eis: uiterlijk in maart moet de EU die gesprekken met Skopje en Tirana beginnen, ruim voor de mei-top in Zagreb die de regeringsleiders als nieuw beslismoment hebben afgesproken.

Minister Blok hield zich na afloop op de vlakte over welk voorstel zijn voorkeur heeft. “Ik zie veel in het Franse voorstel, met name de zwaardere toetsing van de rechtsstaat. Maar het plan roept ook de nodige vragen op.”

Lees ook:

De Balkan kijkt steeds vaker oostwaarts

De Balkan staat op een keerpunt, balancerend tussen het Westen en het Oosten. En als het Westen niet snel actie onderneemt slaat de balans door naar het Oosten.

Hoe, en waarom, de EU-seinen voor de westelijke Balkan op rood kwamen te staan

Het rommelt in de westelijke Balkan, nadat de EU vorige maand slecht nieuws had voor Albanië en Noord-Macedonië: vooralsnog geen nieuwe stap naar lidmaatschap. Wat ging daaraan vooraf? En wat zijn de argumenten voor en tegen?

Albanië is teleurgesteld in Nederland, dat niet wil praten over toetreding EU

Albanië stuurde zoveel corrupte rechters naar huis dat de rechtspraak er half lam ligt. Maar voor Nederland was het niet genoeg om over EU-lidmaatschap te gaan praten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden