Impeachment

EU-ambassadeur Sondland: Trump gaf de order, maar niet letterlijk

De Amerikaanse EU-ambassadeur Gordon Sondland voor de impeachment-commissie van het Huis van Afgevaardigden. Beeld Getty Images

Trump is blij met de getuigenis van zijn EU-ambassadeur. Hij denkt dat die hem vrijpleit in het impeachment-onderzoek.

De Amerikaanse diplomaten die bij Oekraïne aandrongen op onderzoek naar corruptie deden dat in de overtuiging dat president Trump zelf dat eiste. Het werd hen gaandeweg duidelijk dat Oekraïne zonder zulk onderzoek – politiek gunstig voor Trump – een ontmoeting tussen de presidenten van de twee landen en honderden miljoenen aan militaire hulp kon vergeten.

Maar de ambassadeur die hierover rechtstreeks met Trump contact had, zei gisteren dat hij dat nooit expliciet van de president te horen heeft gekregen. Trump greep dat aan om te zeggen dat het impeachment-onderzoek dat de Democraten zijn begonnen, op niets is gebaseerd.

Geen sprake van ‘gelijk oversteken’

In zijn getuigenis voor een commissie van het Huis van Afgevaardigden probeerde de Amerikaanse ambassadeur bij de EU, Gordon Sondland, zoveel mogelijk zijn straatje schoon te vegen – en hij verplaatste de herfstbladeren daarbij hogerop, naar minister van buitenlandse zaken Mike Pompeo en Trumps stafchef Mick Mulvaney. Die werden op de hoogte gehouden van wat hij in Oekraïne probeerde te bereiken, hield hij vol.

Naar Sondlands getuigenis werd met spanning uitgezien, omdat hij in een eerder, besloten verhoor had volgehouden dat er geen sprake was geweest van ‘gelijk oversteken’ tussen Oekraïne en de VS, waarbij Oekraïne in ruil voor Amerikaanse steun een aantal specifieke onderzoeken moest starten naar corruptie. Die betroffen onder anderen de huidige presidentskandidaat Joe Biden en zijn zoon Hunter. Sondland zegt nu dat die koppeling voor alle betrokkenen duidelijk was. En dat het bovendien niet zozeer ging om de onderzoeken zelf, maar om een openbare aankondiging ervan. Dat zou eerder in het voordeel zijn van de politicus Trump dan van de VS. 

Sondland, die ambassadeur werd na een grote gift aan het inhuldigingscomité van Trump, stond rechtstreeks in contact met de president. Enkele collega’s die met hem Oekraïne in het gareel probeerden te krijgen, professionele experts als de ambassadeur in Oekraïne, William Taylor, hadden niet zo’n directe lijn. Geconfronteerd met hun zorg dat Oekraïne in feite werd gechanteerd, in strijd met het Amerikaanse belang, vroeg Sondland rechtstreeks aan Trump: “Wat wil je precies van Oekraïne?” Volgens hem antwoordde Trump: “Ik wil niets. Geen voor-wat-hoort-wat. Maar zeg tegen Zelenski dat hij doet wat hij hoort te doen.”

Nepnieuws

President Trump stond in een pauze van Sondlands getuigenis een aantal journalisten te woord en herhaalde nadrukkelijk dat citaat van zichzelf: “Klaar, draaien de camera’s? Als jullie geen nepnieuws waren, dan brachten jullie dit. Het is hiermee gewoon voorbij.” Tegen zijn gewoonte in had hij de woorden op papier meegenomen, en beantwoordde hij geen vragen.

De Democratische leider van het impeachment-onderzoek, Adam Schiff, ziet Sondlands getuigenis ook als een keerpunt, maar dan andersom. Volgens hem zegt het niets dat Trump het woord ‘tegenprestatie’ niet in de mond nam. “Het bestaan van een tegenprestatie is waar het om draait bij het misdrijf ‘omkoping’.”

Over zijn gesprekken met Trump en andere spelers in de Oekraïne-kwestie kon Sondland zich belangrijke details vaak niet herinneren, zei hij. Hij klaagde dat hij de meeste van zijn e-mails en andere gegevens die met Oekraïne te maken hebben, niet meer mag inzien van het ministerie van buitenlandse zaken en het Witte Huis.

Lees ook:

Dé vraag over het impeachment-verhoor van Gordon Sondland: is zijn verklaring belastend voor Trump?

Gordon Sondland, de Amerikaanse ambassadeur bij de Europese Unie, wordt woensdag gehoord in het impeachment-onderzoek naar president Donald Trump. Zal hij een voor Trump belastende verklaring afleggen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden