Ethiopië

Ethopië begint begin in juli met vullen van de gigadam in de Nijl - tot woede van Egypte

Achter de Renaissancedam in Ethiopië moet binnenkort water staan. Het stuwmeer moet een reservoir worden van 74 miljard kubieke meter Nijlwater. Beeld EDUARDO SOTERAS / AFP

Deze week wil Ethiopië beginnen met het vullen van een gigantisch stuwmeer. Egypte is fel tegen, en zinspeelt op militair ingrijpen.

Het regenseizoen in Ethiopië begint en dat is het uur U voor het oplaaiende en steeds bitterder wordende conflict over de Blauwe Nijl. Tussen Egypte en Ethiopië zwelt de oorlogsretoriek over het gebruik van het rivierwater aan.

Weerstations voorspellen deze week al rond de 20 millimeter neerslag per dag in Ethiopië, veel meer dan afgelopen week. De regering in Addis Abeba gaat vanaf juli beginnen met het vullen van het immense stuwmeer achter de in aanbouw zijnde Renaissancedam, op de grens met Soedan. Dit jaar moet er al 4,6 miljard kubieke meter Nijlwater worden opgeslagen. Uiteindelijk komt er in drie tot zeven jaar 74 miljard kubieke meter water achter de stuwdam, die elektriciteit moet opwekken met zestig grote turbines.

Het wordt de grootste elektriciteitscentrale van Afrika. Voor het eind van dit decennium moet de Renaissancedam honderd miljoen Ethiopiërs van stroom zien – en ook nog grote delen van de rest van Oost-Afrika. Het moet het land uit de armoede halen en economisch opstuwen.

Egypte vreest catastrofe

Egypte en Soedan, landen die stroomafwaarts liggen, vrezen echter het vullen en gevuld houden van het stuwmeer achter de Renaissancedam. Beide landen willen een internationaal verdrag, waar Ethiopië aan gebonden is, en waarschuwen dat Ethiopië niet eenzijdig met de wateropslag kan beginnen. Dat land beroept zich op zijn soevereiniteit en wil alleen richtlijnen bespreken. Voor Egypte is dat volstrekt onvoldoende. Het land is voor circa 85 procent van zijn zoetwatervoorziening en voor de landbouw afhankelijk van het Nijlwater. Het vreest straks veel minder water te krijgen dan de veertig miljard kubieke meter die nu het land via de rivier bereikt. Egypte spreekt van een potentiële catastrofe en eist garanties van Ethiopië dat het altijd die hoeveelheid water krijgt, ook in periodes van langdurige droogte.

Beeld Sander Soewargana

De drie landen praten al ruim tien jaar over het recht op het water van de Nijl. Inmiddels zou er overeenstemming zijn over het tempo van het vullen van het stuwmeer, maar Ethiopië weigert toezeggingen te doen voor droogteperiodes. Het wil het waterniveau van de Renaissancedam op peil houden om elektriciteit te kunnen opwekken. Ook eisen Egypte en Soedan een bindende procedure voor geschillenbeslechting. De minister van buitenlandse zaken van Ethiopië, Gedu Andargachew, weigert categorisch om afhankelijk te worden van anderen. “We zullen Egypte en Soedan niet smeken of we ons eigen Nijlwater als bron voor economische ontwikkeling mogen gebruiken.”

Ethiopië vindt ook dat Egypte het gigantische stuwmeer achter de eigen Aswandam kan gebruiken om in drogere periodes het land stroomafwaarts te bevloeien.

Soedan bang voor dambreuken

Soedan is vooral bezorgd over de veiligheid. De Renaissancedam ligt maar honderd kilometer verwijderd van de Roseirsdam in Soedan, met een stuwmeer dat zich uitstrekt tot vijftien kilometer van de grens met Ethiopië. Als er onvoldoende water vanuit de Nijl uit het buurland komt, dan valt het Roseirstuwmeer in het uiterste geval droog en worden dambreuken een groot risico. Het leven van tientallen miljoenen Soedanezen is afhankelijk van het hebben van voldoende Nijlwater. Khartoem wil daarom aan de knoppen zitten en meebepalen hoeveel Nijlwater via de Renaissancedam wordt doorgelaten. Inmiddels is die dam voor driekwart af en kan binnen enkele dagen worden begonnen met het vullen van het reservoir. Een oplossing tussen de landen is er niet.

Egypte stuurde daarom afgelopen week een brandbrief aan de Veiligheidsraad om dit conflict te beslechten. De Egyptische minister van buitenlandse zaken, Sameh Shukry, noemt het vullen van het stuwmeer door Ethiopië: “een existentiële bedreiging” en “een gevaar voor de internationale vrede en veiligheid”. Het land dreigt alle middelen te gebruiken om de eigen watervoorziening via de Nijl veilig te stellen. Een goed verstaander begrijpt dat Egypte zo nodig bereid is de Renaissancedam op te blazen.

Ook Soedan steunt het verzoek aan de Veiligheidsraad. Maandag komt die bijeen om zich te laten informeren over de kwestie. Addis Abeba weigert inmenging van de VN of andere partijen en wil er zelf met Egypte en Soedan uitkomen. Tegelijkertijd liet de tweede man van het Ethiopische leger, generaal Birhanu Jula, anderhalve week geleden weten dat zijn land hard zal terugslaan bij een aanval. De toon is gezet. De minister van buitenlandse zaken van Soedan, Asmaa Mohammed Abdalla, vatte vorige week de urgentie adequaat samen voor de Veiligheidsraad: “De tijd om nog tot een overeenkomst te komen, is bijna voorbij”.

Lees ook:

VS proberen ruzie tussen Egypte en Ethiopië over het water van de Nijl bezweren.

Egypte en Ethiopië ruziën over de bouw van de Grote Renaissancedam,die Ethiopië veel elektriciteit moet opleveren. Egypte vreest voor zijn watervoorziening via de Nijl. De Verenigde Staten hebben de landen woensdag uitgenodigd om de crisis te bezweren. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden