Ethiopië

Ethiopisch leger stapt opzij bij etnische slachting

De Wollega regio in de provincie Oromo waar de slachtpartij op Amhara's plaats had.  Beeld Thijs van Dalen, Trouw
De Wollega regio in de provincie Oromo waar de slachtpartij op Amhara's plaats had.Beeld Thijs van Dalen, Trouw

Een paar dagen na de aanval op een Amhara-dorp in de Ethiopische regio Oromo loopt het aantal doden nog altijd op. Onduidelijk is waarom het leger zich uit de regio terugtrok.

Een gruwelijke slachting vond afgelopen zondag plaats in een dorpje in de Wollega regio in de Ethiopische provincie Oromo. De bewoners, van de etnische groep Amhara, werden bijeengedreven op het schoolplein en daarna geëxecuteerd door strijders van het Oromo Bevrijdingsfront (Ola).

“Elke dag steeg het aantal doden”, zegt Eisseha Tekle van Amnesty International vanuit Kenia. Hij doet daar onderzoek naar het geweld in Ethiopië. “Zondag stond de teller op 33 doden, maandag op 54 en dinsdag waren er al 60 lichamen gevonden.”

De aanval op het Amhara-dorp in Oromo kwam toen het leger zich dit weekend plotseling en zonder reden terugtrok uit het gebied. Onmiddellijk vielen de guerrilla’s van het Ola aan. “Het leger reageerde in eerste instantie niet op de verzoeken om hulp”, zegt Tekle.

Pas later kwamen veiligheids­troepen naar het dorp Gawa Qanqa om doden te zoeken en overlevenden, die op tijd gevlucht waren, uit de bossen te halen. Ook wordt gezocht naar de daders.

Tekle vindt het gedrag van het leger exemplarisch voor hoe het in Ethiopië toegaat. Hij kwam afgelopen voorjaar met een onderzoeksrapport over de rol van het leger bij geweldsincidenten.

Grote onderlinge spanningen

“Als er sprake is van etnische conflicten, zoals in Wollega, dan houdt het leger zich vaak afzijdig of komt laat in actie.” Hij constateerde dit patroon ook in andere provincies. In Ethiopië leven tachtig volken met soms grote onderlinge spanningen.

Maar als het gaat om het streven naar meer autonomie, dan treedt het leger juist hard op. Dat gebeurde bijvoorbeeld tijdens demonstraties in Oromo, of in de provincies Amhara en Tigray. Mensenrechtenschendingen zijn daarbij aan de orde van de dag.

Tekle telde in de periode van december 2018 tot december 2019 alleen al 39 standrechtelijke executies door militairen en zo’n 10.000 willekeurige arrestaties van mensen die het Oromo bevrijdingsleger mogelijk zouden steunen.

Na 29 jaar dictatuur onder leiding van de EPRDF-partij deed een nieuwe en jonge premier Abiy Ahmed vanaf 2018 een liberale wind door het land waaien. Politieke gevangenen kwamen vrij, persvrijheid keerde terug en verzetsgroepen werden ineens legale politieke partijen in de oppositie.

Maar de gevolgen van decennia van onderdrukking van etnische spanningen werden de afgelopen twee jaar ook zichtbaar, evenals de eis voor verregaande autonomie in diverse provincies.

Vooral in Oromo leidde de wens tot grotere zelfstandigheid tot omvangrijk gewelddadig protest. Zeker toen de 34-jarige populaire Oromo zanger Hachalu Hundessa deze zomer werd doodgeschoten in zijn auto in Addis Abeba. Door heel Oromo gingen jongeren de straat op om hun eis voor autonomie kracht bij te zetten. De moord op de zanger is nooit opgelost.

De wens tot autonomie, en het daarmee gepaard gaande etnische geweld om andere bevolkingsgroepen te verdrijven uit een deelstaat, zet de regering van Abiy onder grote druk. Het brengt beloofde hervormingen in gevaar.

Oude gewoontes uit de tijd van de dictatuur

Zo zou ook het leger niet ontkomen aan veranderingen. Maar door het toenemende geweld en de spanningen vallen militairen terug in de oude gewoontes uit het de tijd van de dictatuur. Hun hoofddoel is koste wat het kost het land bijeen te houden.

Waarom het leger zich uit het dorp Gawa Qanqa terugtrok is onduidelijk. Onderzoek moet dat uitwijzen. “De militairen daar werden niet aangevallen, dus er was geen noodzaak voor. Wel is er een permanente dreiging richting de daar levende Amhara’s”, zegt Tekle.

Hoe groot en gevaarlijk het Oromo bevrijdingsleger is, kan Tekle niet zeggen. “Er is weinig over omvang en wapens bekend. Tot nu vielen ze vooral overheidsgebouwen en ambtenaren aan. Het Ola beroofde banken. Maar etnisch geweld, zoals in Gawa Qanqa, hebben we de laatste jaren niet gezien.”

Lees ook:

Ethiopië is steeds meer een broeinest van etnische conflicten.

Na twee jaar democratie laaien oude spanningen tussen verschillende bevolkingsgroepen weer op in Ethiopië.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden