Dierenhandel

Ethiopian Airlines is de spil in dubieus transport van levende wilde Afrikaanse dieren

Civetkatten die gevonden werden in kratten en containers voor vervoer met Ethiopian Airlines. Beeld World Animal Protection
Civetkatten die gevonden werden in kratten en containers voor vervoer met Ethiopian Airlines.Beeld World Animal Protection

In de wilde exotische dierenhandel gaat jaarlijks al 20 miljard dollar om, met een groot risico op ziekten die overspringen op de mens

De handel in exotische huisdieren is een groeiende en bloeiende business, ook in Nederland. In menig rijtjeshuisje en villa wordt het hebben van een tropische wurgslang, een kleurrijk kikkertje of een bijzondere bijna uitgestorven schildpaddensoort hogelijk gewaardeerd en er wordt grof voor betaald.

Op 28 juli stond op Marktplaats deze advertentie: ‘Gezocht sporenschildpad/sulcata. We hebben een mooie grote tuin met een warme serre. Ook reeds ervaring met schildpadden. Groot.’ Afzender een potentiële koper uit Ossendrecht. De sporenschildpad staat op de Rode Lijst van de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN als bedreigd in zijn voortbestaan. De soort is de laatste negentig jaar met 50 tot 75 procent in aantal afgenomen.

Op Marktplaats en andere online platformen zoals Facebook staan vele tropische dieren te koop waarvan de populaties in het wild in rap tempo afnemen, zoals de koningspython en de Grijze roodstaartpapegaai. Ondanks wettelijke regels worden veel soorten illegaal uit het wild gehaald en daarna als in gevangenschap gefokt doorverkocht.

null Beeld

Spil

World Animal Protection (WAP), een internationale dierenbeschermingsorganisatie, deed onderzoek naar de handelsstromen in exotische dieren. Uit het deze week verschenen rapport ‘Cargo of Cruelty’ (Lading van wreedheid) blijkt dat Ethiopian Airlines, de grootste luchtvaartmaatschappij van Afrika, de spil is in het netwerk van het vervoer van wilde dieren van dit continent naar ten minste achttien landen in de wereld.

De Ethiopische vliegmaatschappij is de belangrijkste transporteur, maar andere luchtvaartmaatschappijen nemen een deel van het vervoer van levend wild uit Afrika voor hun rekening, zoals Royal Air Maroc, Turkish Cargo, Delta Air Lines, Lufthansa Cargo en ook Air France-KLM.

“Wat we zien is het topje van de ijsberg”, zegt Sanne Kuijpers, campagnemanager van WAP. “Eerder onderzoek leidde ons naar twee slangenfarms in Togo aan de West-Afrikaanse kust, vanwaaruit grootschalig in allerlei dieren wordt gehandeld. Zij verkopen via Facebook levend wild. We analyseerden 900 posts van hen op sociale media over de periode van 2016 tot 2020. We volgden hun spoor over de wereld en vaak begon dat bij Ethiopian Airlines.”

Kratten

WAP liet foto’s maken van de vele kratten waarmee de wilde dieren werden vervoerd door Ethiopian Airlines, met stickers met bestemmingen en vrachtnummers. In de containers werden foto’s gemaakt om vast te stellen hoe de levende dieren in de kisten waren verpakt. Het stemt Kuijpers treurig. De beesten zaten in uiterst krappe ruimtes, met velen dicht op elkaar en konden zich niet of nauwelijks bewegen. Water is er vaak niet. Met het dierenwelzijn was het erbarmelijk gesteld.

De vogels, dieren en reptielen op de foto’s werden in kaart gebracht. Zo staan daar genetkatten op, maar ook galago-aapjes, beter bekend bij de Engelse naam ‘bush babies’, huzaaraapjes, de ernstig in zijn voorbestaan bedreigde kapgier, de grijze roodstaartpapegaai en de koningspython. Uiteindelijk bestond zeven procent uit bedreigde soorten die op de internationale Rode Lijst staan. Zo trof WAP ook een sporenschildpad aan, waarvan de handel aan zeer strenge vergunningsvereisten moet voldoen.

Koningspyhtons die gevonden werden in plastic containers voor vervoer met Ethiopian Airlines Beeld World Animal Protection
Koningspyhtons die gevonden werden in plastic containers voor vervoer met Ethiopian AirlinesBeeld World Animal Protection

Dat die andere 93 procent van de tweehonderd soorten die WAP aantrof in kratten bij Ethiopian Airlines en de twee handelaren uit Togo niet op de Rode Lijst staan, wil volgens Kuijpers niet zeggen dat die dieren niet bedreigd worden in hun voortbestaan. Veel soorten halen die Rode Lijst niet omdat er nooit onderzoek naar ze is gedaan. Gezien de grootschalige handel in wilde Afrikaanse dieren wereldwijd is het volgens Kuijpers inmiddels voor veel soorten kantje boord als het gaat om overleven.

Het onderzoek van WAP betreft slechts twee grote handelaren uit Togo. Het laat zich raden wat er verder gebeurt op het enorme Afrikaanse continent als het gaat om het vangen en verkopen van wild. Geschat wordt dat er inmiddels 20 miljard dollar per jaar in deze handel omgaat en dat zijn heel veel vogels, reptielen, amfibieën en zoogdieren.

Niet illegaal

Omdat veel soorten niet op de Rode Lijst staan is de handel erin niet illegaal. “Bovendien loopt de legale en illegale handel in wilde exotische dieren vaak dwars door elkaar en is het moeilijk te onderscheiden waar het om gaat. De ongelooflijk ingewikkelde internationale regelgeving maakt het er niet beter op”, zegt Kuijpers.

Al die wilde dieren die opeengepakt over de wereld worden getransporteerd vormen een groot risico voor de mens. Kuijpers wijst erop dat Sars, Mers en ebola ziektes zijn die van dier op mens zijn overgesprongen, net als nu met Covid-19 is gebeurd.

Bij diertransporten met Ethiopian Airlines zijn verschillende vleermuissoorten aangetroffen die ergens in een kooi bij mensen thuis belanden. De vleermuis wordt in belangrijke mate verantwoordelijk gehouden voor bovengenoemde ziekten.

Het dicht op elkaar gepakt vervoeren van zoveel verschillende Afrikaanse wilde dieren houdt een groot risico in op een nieuwe, misschien nog veel gevaarlijker ziekte die de mens kan bedreigen in de nabije toekomst, zo waarschuwt WAP in het rapport.

Vleermuizen in een kooi op elkaar gepakt voordat ze vervoerd worden.  Beeld World Animal Protection
Vleermuizen in een kooi op elkaar gepakt voordat ze vervoerd worden.Beeld World Animal Protection

Een ander gevaar vormt het stilletjes uitsterven van veel soorten, waardoor de biodiversiteitsketen ontregeld raakt. “Als dat kantelpunt is bereikt, dan kan dat de mens als soort lelijk opbreken. Het is toch bizar dat dit zomaar gebeurt”, zegt Kuijpers.

De natuurorganisatie roept daarom alle luchtvaartmaatschappijen op een einde te maken aan het vervoer van wilde dieren en vraagt overheden nu eindelijk eens met regels deze gevaarlijke handel aan banden te leggen.

Lees ook:

Dit pinché-aapje is bedreigd, maar je koopt hem (en andere zeldzame dieren) opgezet zo online

De handel in bedreigde soorten is op papier goed geregeld. Maar de praktijk van veilingsites laten zien dat die regels onvoldoende zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden