ReportageOekraïne

Ergernis en zorgen strijden om voorrang onder de inwoners van Kiev

Een topless-activiste van de groep Femen protesteert bij de Amerikaanse ambassade in de Oekraïense hoofdstad Kiëv. Beeld AP
Een topless-activiste van de groep Femen protesteert bij de Amerikaanse ambassade in de Oekraïense hoofdstad Kiëv.Beeld AP

Terwijl de VS waarschuwen voor een Russische invasie, gaat het leven in Kiev z’n gewone gang. Maar de sluiting van de Amerikaanse ambassade maakt bewoners wel boos en bezorgd.

Michiel Driebergen

In de ijzige februarikou ontbloot een vrouw opeens haar borsten. Ze hink-stap-springt over het besneeuwde gazon en klimt dan lenig op een marmeren plakkaat, waarop de tekst ‘Ambassade van de Verenigde Staten’ gebeiteld staat. Ze trekt een waterpistool uit haar gordel en richt die op de omstanders. “Don’t be a pussy”, roept ze.

Het gebouw achter de vrouw – een bunkerachtige kolos met een hoog traliehek eromheen – is schijnbaar leeg. Afgelopen maandag maakte de Amerikaanse buitenlandminister Antony Blinken bekend de afvaardiging in de Oekraïense hoofdstad tijdelijk te sluiten. Dat zou nodig zijn “wegens de dramatische versnelling in de opbouw van Russische troepen”, aldus Blinken. Hij uitte de wens op deze manier “de veiligheid van Amerikanen te garanderen.”

De vrouw is lid van Femen, een bekende protestgroep die zich geregeld demonstratief uit tegen machtige Oekraïense politici en tegen Poetin – en dat steevast met ontbloot bovenlijf. Maar nu zijn de Amerikanen haar mikpunt. “Ze laten ons alleen. Ze vluchten. Dat is een slecht voorbeeld voor andere ambassades”, roept ze. “We willen laten zien dat we het niet pikken.” Voordat de dienstdoende politieman bij de ingang van de diplomatieke post proces-verbaal op kan maken, trekt de activiste haar jas aan en verdwijnt ze in het niets.

Aankondigingen

De evacuatie van de ambassade is het enige concrete ‘wapenfeit’ dat Oekraïners waarnemen te midden van alle ronkende Amerikaanse aankondigingen van een op handen zijnde Russische invasie. Maande Washington eerder al gewone burgers te vertrekken uit Oekraïne, dinsdag kwam daar eenzelfde waarschuwing bij voor buurlanden Wit-Rusland en Moldavië. Het ambassadewerk zetten de Amerikanen voort in Lviv. In die West-Oekraïense stad opende ook Nederland maandag een zogeheten ‘trefpunt’. Daar kunnen Nederlanders hulp krijgen als ze het land willen verlaten – hoewel de Nederlandse ambassade in Kiev vooralsnog niet evacueert.

“Dit is helemaal niet goed”, zo verwoordt Joelia Biliej het gevoel van veel Oekraïners over het Amerikaanse vertrek uit Kiev. Door haar hoofd uit het luik van haar koffiekraampje te steken heeft ze het schouwspel van de activiste kunnen gadeslaan. Omdat ze al twee jaar tegenover de ambassade werkt, kent ze haar Amerikaanse klanten goed. “Alles komt in orde. We will be back”, hadden ze haar verteld.

Maar de bezorgdheid over de vermeende ‘invasie’ is wel vergroot. “Al mijn klanten praten er inmiddels over”, zegt ze. Sommigen hebben hun koffer klaarstaan voor eventueel vertrek, vertelt ze, en anderen schaffen zelfs wapens aan. Zelf zal Joelia Biliej niet weggaan, zegt ze. “Waar zou ik heen moeten? Je hebt geld nodig om te vluchten – en dat heb ik niet.”

Kritiek

De stap van de Amerikanen leverde ook buiten Oekraïne kritiek op. “Een twijfelachtig signaal naar de Oekraïners om je eigen diplomaten als eerste weg te halen”, zo verklaarde de Oostenrijkse minister van buitenlandse zaken Alexander Schallenberg dinsdag. Hij uitte kritiek op de opmerking van Joe Biden, die vorige week waarschuwde dat een “wereldoorlog” het resultaat zou kunnen zijn als Amerikaanse troepen landgenoten in Oekraine zouden komen redden. “Extreem gevaarlijk”, noemt de Oostenrijker de opmerking van de Amerikaanse president.

Rond de koffiekraam leidt de overtuiging waarmee de Amerikanen hun waarschuwingen voor oorlog poneren tot boosheid en angst. “Ze bedrijven pr. Het is een farce”, aldus Joeri Nikolajenko, een zestiger met een zwart bontmutsje die met zijn aktentas langs de koffiekraam stiefelt. Volgens hem wil president Biden de aandacht afleiden van problemen in het binnenland. “De VS bevindt zich in een structurele crisis, en daarom pompen ze deze informatie-bom op. De Amerikanen zullen een oorlog verliezen die niet bestaat”, poneert hij.

Afgelopen vrijdag vertelden hoge Amerikaanse ambtenaren nieuwssite Politico dat de invasie op woensdag 16 februari zou beginnen. “De ene keer ben ik bang, dan weer denk ik dat ze ons alleen maar bang proberen te maken”, reageert Maksim Rozdoba, een jonge ‘ingenieur’ die met drie collega’s de pauze doorbrengt bij de koffiekraam.

“Als er iets groots gebeurt, ga ik weg. Ik heb vrienden in Europa”, zegt zijn kantoorgenoot, twintiger Anna Kovalenko. “Maar ik wil er niet over nadenken.” “Kijk op straat rond: we praten met elkaar, we maken plezier. Alles zou normaal moeten zijn”, zegt Maksim Rozdoba. “Wat je om je heen ziet is de dagelijkse routine, maar in ons hart schuilt de depressie”, besluit zijn kantoorgenote.

Lees ook:
Moskou kiest de-escalerende toon, maar Kiev reageert gereserveerd

Het Russische bewind sloeg dinsdag opnieuw een de-escalerende toon aan. Maar de Oekraïense regering waarschuwt voor al te groot optimisme.

Laten we met de steun aan Oekraïne niet weer in de valkuil van de goede bedoelingen trappen

Duitsland kiest ervoor geen wapens te leveren en in te zetten op een doorgaande diplomatie, schrijft columniste Marli Huijer. Zij vindt dat Nederland zich daarbij moet aansluiten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden