AnalyseConfrontatie

Erdogan haalt hard uit naar Macron: ‘De leider van Frankrijk is de weg kwijt’

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan hield maandag een toespraak in Ankara.Beeld via REUTERS

President Erdogan trekt al dagen fel van leer tegen zijn Franse collega Macron. Het past in de huidige Turkse strategie om de confrontatie in het buitenland aan te gaan. Dat was tien jaar geleden heel anders. 

“De leider van Frankrijk is de weg kwijt”, zei de Turkse president zondag. Het was niet de eerste persoonlijke aanval die Erdogan afgelopen weekend op president Macron uitvoerde. Eerder suggereerde hij dat Macron ‘psychische hulp’ nodig heeft ‘omdat hij als staatshoofd niet gelooft in de vrijheid van geloof’. 

Erdogan reageerde daarmee op uitlatingen van de Franse president na de moord vorige week op een docent, Samuel Paty, door een islamitische extremist.  Macron kondigde daarop strikter toezicht op moskeeën en moslimorganisaties aan. “De islamisten moeten niet denken dat ze nog rustig kunnen slapen”, zei hij. Een verwerpelijke houding  van de Franse president, vond Erdogan, ‘terwijl miljoenen mensen in zijn land een ander geloof aanhangen’.

Erdogan schoot daarmee duidelijk in zijn rol als ‘beschermer van moslimgroepen wereldwijd’, zoals hij zichzelf graag presenteert. Met steun aan groepen als Hamas en de Moslimbroeders probeert de Turkse president in eigen land zijn aanzien te vergroten. Onder meer door de economische malaise in Turkije – de lira zakte maandag naar een historisch dieptepunt - heeft zijn imago namelijk een flinke deuk opgelopen.

Omslag

Het is een van de redenen dat hij op buitenlands terrein een grote broek aantrekt en confrontaties niet uit de weg gaat. Een groot contrast met de buitenlandse politiek van ‘zero problems’ die hij tien jaar geleden als premier voorstond. Door diplomatie en handel moesten goede betrekkingen worden opgebouwd met zoveel mogelijk landen, was destijds de strategie van zijn AK-partij. Inmiddels lijkt de Turkse buitenlandpolitiek eerder gericht op het opzoeken van zoveel mogelijk conflicten. 

Zo botst Turkije in de Middellandse Zee met Griekenland en Cyprus over de exploitatie van gas. Verder mengde het land zich in diverse militaire operaties in het Syrië-conflict, en ook in Libië bemoeit Ankara zich intensief met de burgeroorlog. Onlangs kon aan het rijtje ruzies de strijd in Nagorno Karabach worden toegevoegd, waarbij Turkije Azerbeidzjan openlijk steunt in het conflict met Armenië over de betwiste regio.

President Macron laat zich regelmatig kritisch uit over de Turkse buitenlandstrategie. Hypocriet, vindt Erdogan. “Kijk eerst maar eens naar jezelf”,  raadde hij zondag de Franse president aan. Want op meerdere plekken waar Ankara de confrontatie aangaat, komt het Parijs op een of andere manier tegen. En meestal niet als bondgenoot, ook al zijn beide landen lid van de Navo. 

Beschuldigingen

Toen een Turks onderzoeksschip afgelopen zomer met proefboringen naar gas en olie begon in een stuk Middellandse zee dat volgens Athene aan Griekenland toebehoort, stuurde Frankrijk direct twee gevechtsvliegtuigen en twee marineschepen naar de regio. Ook ruziën de landen over elkaars rol in de Libische burgeroorlog. Ankara hekelt de rol van Parijs, dat flirt met krijgsheer Haftar. Andersom beschuldigt Parijs Ankara van het schenden van het VN-wapenembargo door militaire steun te geven aan de regering in Tripoli. Franse kritiek kwam er ook op de Turkse militaire interventie in Syrië tegen de Koerdische YPG, die Parijs juist als helden beschouwt vanwege de strijd die ze voerden tegen Islamitische Staat.

Ook bij het jongste front in de Kaukasus zijn de belangen duidelijk tegengesteld. Waar Turkije Azerbeidzjan steunt tegen ‘aartsvijand’ Armenië, ligt de Franse sympathie juist bij Armenië. In Frankrijk woont een relatief grote Armeense diaspora met naar schatting 400.000 tot 600.000 leden. Vorig jaar stelde Macron een nationale herdenkingsdag voor de Armeense genocide in, tot woede van Turkije.

Dat Turkije in zijn buitenlandse politiek de weg van de confrontatie blijft zoeken, heeft wellicht ook te maken met het uitblijven van consequenties. Ook al worden er binnen de Europese Unie en de Navo heel wat vergaderingen en topoverleggen gewijd aan de rol van Ankara, tot sancties komt het vooralsnog niet. Andersom past Erdogan dat middel wel toe in zijn recente ruzie met Macron: Maandag riep hij de Turken op om vanaf nu geen Franse merken meer te kopen.

Lees ook:
Duitsland weet de hoogoplopende Grieks-Turkse spanningen enigszins te sussen

Van verschillende kanten worden pogingen ondernomen om de hoogopgelopen ruzie tussen Griekenland en Turkije in het oosten van de Middellandse Zee op te lossen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden