Verkiezingen

Er is niets speciaals meer aan Hongkong

Het 4 juni Museum in Hongkong, dat gewijd is aan de bloedig neergeslagen studentenopstand van 1989 op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking, is door de Chinese machthebbers zowel fysiek als online gesloten. 
 Beeld AFP
Het 4 juni Museum in Hongkong, dat gewijd is aan de bloedig neergeslagen studentenopstand van 1989 op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking, is door de Chinese machthebbers zowel fysiek als online gesloten.Beeld AFP

Alles wat herinnert aan de vrijheid die Hongkong wél had en de rest van China niet, wordt zorgvuldig uitgewist. Van vrije verkiezingen tot de herdenking van het bloedbad in 1989.

Verkiezingen in Hongkong waren nog nooit zo saai als die van afgelopen zondag. Al bij voorbaat stond vast dat in het nieuwe comité dat volgend jaar de nieuwe stadsbestuurder kiest, alleen pro-Peking politici komen. Daar hebben ‘verbeteringen aan het kiesstelsel’, zoals de Chinese media de hervormingen noemen, voor gezorgd.

Door stoelen voor prodemocratische vertegenwoordigers te schrappen, en stoelen voor meer Pekinggezinde ondernemers toe te voegen, is het aandeel prodemocratische politici in het verkiezingscomité flink verdund. Wie gekozen wil worden moet bovendien het stempel ‘patriot’ krijgen.

Naar het buitenland vertrokken

De stad lijkt tot rust gekomen na jaren waarin woede bleef sudderen onder de bevolking. Jongeren waren woedend over de invloed van Peking in de stadstaat die algemeen kiesrecht was beloofd toen ze in 1997 door de Britten werd teruggegeven aan het Chinese vasteland. Ouderen waren woedend over het harde politieoptreden bij demonstraties.

Die zijn er nu niet meer, door de nationale veiligheidswet die vorig jaar inging en die alles afstraft wat Peking beschouwt als ondermijning van de staat, afscheiding, terrorisme of samenzwering. Prodemocratische kopstukken die het afgelopen jaar niet in de cel belandden, vertrokken naar het buitenland of verschuilen zich in de coulissen.

Nu de situatie ‘genormaliseerd’ is en de oppositie de kop ingedrukt, gaan de autoriteiten door met de assimilatie van Hongkong. Dat betekende afgelopen week dat tientallen panelen, objecten en foto’s uit het 4 juni Museum in een vrachtwagen werden geladen.

Website op zwart

Drie leden van de Hong Kong Alliantie, het comité dat de jaarlijkse wake organiseert om het bloedbad op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking in 1989 te herdenken, zijn aangeklaagd voor ondermijning van de staat. Nog eens vier mensen staan terecht omdat ze weigerden te voldoen aan een politieverzoek om informatie. De politie gelooft dat de Alliantie geld aannam van buitenlandse donoren. Het materiaal dat in beslag genomen is, moet dat aantonen.

Het 4 juni Museum, een kleine, donkere ruimte volgestouwd met foto’s, memorabilia en getuigenissen van de dag waarop Peking in 1989 een prodemocratische studentenopstand neersloeg, was al niet meer open maar moest nu ook weg van het internet. De website, het YouTube-kanaal en de Facebookpagina gingen op zwart. Daarmee is ook het beeldmateriaal van de jaarlijkse herdenkingen in het Victoria Park voorlopig verdwenen. Dat Hongkong de enige Chinese stad was waar het bloedbad op grootse wijze herdacht werd, was jarenlang tekenend voor de bijzondere positie van de Speciale Autonome Regio Hongkong binnen het autocratische China.

Westerse steun

Verontwaardiging van westerse landen over Pekings repressie in Hongkong, verstomde het afgelopen jaar. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Antony Blinken twitterde afgelopen week dat de VS ‘achter de inwoners van Hongkong staan, en hun mensenrechten en fundamentele vrijheden blijven steunen’. Dat was een reactie op de diskwalificatie van een aantal vertegenwoordigers wegens ‘ongeldigheid’ van hun eed.

Blinken sprak vaker zijn steun uit, net als andere westerse leiders. Maar tot veel concrete actie heeft dat niet geleid. Wel werd het makkelijker voor Hongkongers om naar Groot-Brittannië te verhuizen – een mogelijkheid waar al ruim vijftienduizend mensen gebruik van maakten.

Angstcultuur

De vele arrestaties sinds de nationale veiligheidswet in werking trad, zorgen voor een angstcultuur in de stad, blijkt uit verhalen van inwoners. Burgerrechtenbeweging CHRF en de lerarenvakbond hieven zichzelf voor alle zekerheid al op. De lokale jockeyclub royeerde drie prominente leden die veroordeeld zijn onder de veiligheidswet – naast nog eens elf mensen die op het oog niets met politiek te maken hebben.

Mediatycoon Jimmy Lai, advocaat en vicevoorzitter van de Hong Kong Alliance Albert Ho en oprichter van de Democratic Party Martin Lee werden van de ledenlijst gehaald. Lai en Ho konden toch al niet van hun lidmaatschap gebruik maken: ze zitten gevangenisstraffen uit voor onder andere het ‘bijwonen van illegale bijeenkomsten’.

Lees ook:

De inwoners van Hongkong weten dat hun oude leven voorbij is

Hongkong was een vrije en bruisende stad. Maar de inwoners weten dat hun oude leven voorbij is, nu China hen met nieuwe wetgeving onder de duim kan houden. ‘We zijn onze vrijheid van meningsuiting kwijtgeraakt, net als de persvrijheid, stemrecht, onafhankelijke rechtspraak en nog meer.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden