AnalyseVissersprotest

Er is maar weinig nodig om in de visserij de verhoudingen te verstoren

Franse vissersboten bij Jersey. Beeld AFP
Franse vissersboten bij Jersey.Beeld AFP

De visserijruzie tussen Frankrijk en Groot-Brittannië was te voorspellen. Brexit heeft een einde gemaakt aan de relatieve rust in de strijd om de Europese wateren.

Het normaal zo rustige en haast slaperige eiland Jersey is plotseling het epicentrum van een nieuwe brexitruzie tussen de Britten en de Fransen geworden.

Tientallen Franse vissersboten voeren donderdagochtend naar het Britse eiland toe en blokkeerden de haven van Saint Helier. Na enkele uren vertrokken ze weer. Met hun actie protesteerden ze tegen nieuwe visserijregels die sinds vorige week rondom de Kanaaleilanden gelden. Zo hebben EU-boten nu een vergunning nodig om zich in Britse wateren te begeven.

Groot-Brittannië liet in antwoord op de blokkade twee marineschepen richting Jersey opstomen. En ook Frankrijk stuurde twee vaartuigen van de maritieme gendarmerie. Bovendien dreigden de Fransen om zelfs de stroomtoevoer naar Jersey – die vanuit Frankrijk via een onderzeese kabel naar het eiland wordt gebracht – te stoppen als de vissers hun vergunning niet terugkrijgen.

Visserij is een heikel onderwerp

Het conflict komt niet uit de lucht vallen. Niet voor niets was de visserij zo’n heikel onderwerp tijdens de onderhandelingen de afgelopen jaren. Hoewel vis economisch nauwelijks iets voorstelt – minder dan 0,1 procent van de Britse economie – zijn de gesprekken over een brexitakkoord enkele keren bijna gestrand op de afspraken over de toegang van EU-vissers tot Britse wateren. Politiek ligt het uiterst gevoelig.

Vissersboten voor de kust van Jersey, donderdag. Ongeveer vijftig schepen deden mee aan een protest tegen het verlies van visgronden in Britse wateren.  Beeld AP
Vissersboten voor de kust van Jersey, donderdag. Ongeveer vijftig schepen deden mee aan een protest tegen het verlies van visgronden in Britse wateren.Beeld AP

Aan Britse kant was weer baas zijn in eigen wateren altijd het symbool voor de herwonnen soevereiniteit na de EU-uittreding. Maar ook in veel EU-landen is de visserij een trotse en luidruchtige industrie met een eeuwenoude historie. Zeker Parijs wilde koste wat kost voorkomen dat vissers kopje onder zouden gaan als gevolg van brexit.

Dankzij het gemeenschappelijke Europese visserijbeleid was er de afgelopen decennia relatieve rust in de strijd om de Europese wateren. Als er onenigheid uitbrak over quota of toegang, vochten de ministers in Brussel dat uit en niet de vissers op zee.

Bloedige oorlogen

In de afgelopen eeuwen zijn er bloedige oorlogen gevoerd over vis in de Noordzee. Landen eisten zonder overleg delen van het water op, wat tot enorme spanningen leidde. Een beroemde strijd tussen Groot-Brittannië en IJsland liep in de jaren vijftig en zeventig van de vorige eeuw enkele keren dusdanig uit de hand dat een IJslands schip kogels afvuurde op een Britse visserskotter. De strijd stond bekend als de Kabeljauwoorlog. De Navo moest eraan te pas komen om de gemoederen tot bedaren te brengen.

Zulke erupties op zee zijn er na de komst van de Europese afspraken zelden meer geweest. Totdat brexit het speelveld totaal overhoop gooide. Het vertrek van de Britten heeft het fundament onder de status quo over de Europese wateren vandaan getrokken.

Drie jaar geleden was daar al een voorproefje van te zien toen Britse en Franse vissers elkaar in het Kanaal met stenen bekogelden. De Britten wilden Sint-Jacobsschelpen opvissen in Franse wateren, iets waar hun Franse collega’s een stokje voor wilden steken. Officieel hadden de Britten daar gewoon recht op, maar volgens de Fransen visten zij hun wateren leeg.

Een kwart minder vangst

De brexitafspraken gelden sinds 1 januari. Hoewel er een overgangsperiode van 5,5 jaar is afgesproken waarin EU-vissers de Britse wateren nog in kunnen, mogen ze een kwart minder vis vangen. Daarnaast hebben boten die afkomstig zijn uit een EU-lidstaat nu een vergunning nodig om de Britse wateren in te mogen varen – de kern van het conflict tussen Jersey en de Franse vissers.

De afgelopen maanden lieten ook de Ierse vissers al van zich horen, die een flink deel van hun inkomsten zagen verdampen. Al bleef hun woede tot nu toe vooral beperkt tot woorden. Hun Franse collega’s zijn echter een stuk minder diplomatiek en kozen frontaal de aanval, met de impliciete steun van de Franse regering. En daarmee laat president Macron zien dat hij bereid is om de situatie desnoods te laten escaleren.

Daarmee is de strijd om de wateren rond Jersey een eerste aanwijzing dat er heel weinig voor nodig is om de visserijverhoudingen te verstoren. Ook blijkt dat politici (zowel in Londen als Parijs) er bovenop springen, wat de spanningen verder opvoert. Een duidelijke indicatie dat brexit nog jarenlang voor rumoer zal zorgen op de Noordzee, zeker als over vijf jaar de afgesproken overgangsperiode afloopt en er opnieuw onderhandeld zal worden over toegang tot de Britse wateren.

Lees ook:

Overleeft de vis de Brexit?

De vis in de Noordzee zal de dupe worden van de Brexit, zeggen vissers, want overbevissing dreigt. Zij willen dat natuurorganisaties zich uitspreken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden