Een afgeschermd gedeelte van het olympisch stadion in Peking.

WinterspelenClosed loop

Er gaapt een diepe kloof tussen de Olympische bubbel en de rest van China

Een afgeschermd gedeelte van het olympisch stadion in Peking.Beeld EPA

De randen van de olympische bubbel worden hard gehandhaafd, en het werkt: er zijn bijna geen nieuwe coronagevallen. Toch zijn die barrières niet alleen maar positief, merken verslaggevers binnen én buiten de ‘closed loop’ van de Winterspelen.

Kick Hommes en Eva Rammeloo

Binnen in de bubbel: ingepakt en afgezonderd van het dagelijkse leven

Het is even zoeken in de zakken van de lange blauwe jas. Niet één, maar twee sleutels moet de beveiliger van het Guizhou Hotel tevoorschijn toveren om de sloten van het hek te openen, het blauwe hek dat de Olympische Spelen van de wereld scheidt.

Wanneer de sloten open zijn, kan de speciale olympische bus naar binnen. Het hek moet meteen weer dicht. Maar er is paniek. Voor één keer gebeurt dat niet de seconde nadat de achterkant van de bus de voortuin van het hotel in rijdt. De vrijwilliger in dienst is te druk met het opzetten van zijn duikbril, zijn bescherming tegen covid. De manager klapt meteen drie keer in de handen. Hup, hup, hek dicht!

Als gevolg van het coronavirus zijn de Olympische Spelen dit jaar afgezonderd van de rest van de wereld. De regels zijn streng. Eén voet buiten de vooraf aangewezen staanplaats en de vrijwilliger, mediavertegenwoordiger of sporter riskeert drie weken quarantaine.

Nu de Winterspelen al vijf dagen officieel bezig zijn, is men gewend aan de bubbel. Een grote ‘closed loop’, zoals dat heet, verdeeld over twaalf locaties en zeventig hotels. Bussen zijn de onmisbare schakels tussen die plekken. Of speciaal uitgeruste Spelen-taxi’s, met strengere regels voor hygiëne en een plastic scherm tussen gast en chauffeur. Wie een hittemap zou maken van alle reisbewegingen, ziet dieprode lijnen. Alles is altijd hetzelfde.

Maar wat zijn de grenzen van die bubbel? Hoe worden die bewaakt? En wat is het gevoel in deze afgezonderde wereld?

Barrière in drievoud

De bubbel herbergt zo’n zeventigduizend ‘inwoners’, met 6639 atleten. Inmiddels is corona ogenschijnlijk onder controle. Het aantal positieve tests onder de inwoners is stabiel laag, met een besmettingspercentage van rond de 0,01. Dinsdag werden voor het eerst nul besmettingen onder de vrijwilligers en mediavertegenwoordigers gemeld. Twee atleten kregen een positieve test terug.

Het centrale punt deze Spelen is het olympisch park. Daar waar het Vogelnest staat, het stadion van de openingsceremonie. Er ligt een groot park omheen. Op een klein gedeelte kunnen journalisten lopen, tot aan de barrière die in drievoud is neergezet. Eerst een rij bloembakken, dan een geel gekarteld laag hek en tot slot een hoge omrastering met om de honderd meter een beveiliger in een pas gebouwd hokje.

China heeft er alles aan gedaan om vooraf iedereen al de bubbel in te krijgen. Een maand voor de Spelen begonnen, namen zo’n zeventienduizend vrijwilligers hun intrek in speciaal opgezette kamertjes. Containers, feitelijk. Steriele ruimtes, waar soms voor de sfeer nog een traditionele rode lampion buiten hangt. Zij hadden er al maanden training op zitten, zo vermeldde de staatskrant de Global Times. Die training bestond uit vier fases: algemene training, taalonderwijs, locatieles en praktijkonderwijs. Alleen al de eerste training bestond uit 23 afzonderlijke lessen. Na elke les moest een toets worden afgelegd.

Een beveiliger opent een hek bij een checkpoint binnen de ‘closed loop’. Beeld AFP
Een beveiliger opent een hek bij een checkpoint binnen de ‘closed loop’.Beeld AFP

In de praktijk komt het erop neer dat iedereen precies weet wat de taak is die ze moeten uitvoeren. Volledig ingepakt, dat wel. Na afloop van de Spelen moeten de vrijwilligers nog drie weken in quarantaine. Zij die meehelpen, leven uiteindelijk dus zo’n tien weken in afzondering van vrienden en familie.

Het is afzondering op de meest rigide manier. Afstand door het creëren van een niemandsland tussen twee werelden. Aan de ene kant de mensen achter de ‘great firewall’, die op internet niks mogen. Aan de andere kant de mensen achter de olympische muur, die in levenden lijve niks mogen.

Opvallend genoeg is er weinig gemor over de situatie. Veel media komen immers voor sport en de prestaties van landgenoten. En de toegang tot sportlocaties is over het algemeen goed geregeld. Wat dat betreft verschilt het niet veel van een traditioneel sporttoernooi, zij het dat het vervoer dus meer gereguleerd is dan ooit. Maar dit toernooi had op deze manier op elke locatie ter wereld georganiseerd kunnen worden, mits het desbetreffende land dezelfde regels had willen opleggen. De Olympische Spelen voelen niet als een Chinees toernooi.

Door een glazen wand is het leven aan de andere kant zichtbaar

De enige momenten waar op minder dan vijf meter contact kan zijn met de buitenwereld, of de normale wereld dus, zijn tijdens de reizen van locatie naar locatie. Mogelijk kan stiekem een klein raampje open tijdens een busrit. En op het treinstation van Qinghe, in het noordwesten van Peking, is een grote glazen wand. Daar doorheen is het leven aan de andere kant zichtbaar.

Wie naar Qinghe wil, moet uiteraard een bus nemen. Die rijden door Peking op een speciale ‘olympische rijbaan’, die tussen 6.00 en 24.00 uur bedoeld is voor olympische voertuigen. Af en toe schrikt iemand op vanuit de achterbank van een passerende auto. Hé, een bus vol mensen met accreditaties.

De glazen wand in het treinstation van Qinghe is een van de weinige plekken waar het ‘gewone leven’ zichtbaar is. Een familie sjouwt koffers én kinderen mee. Het is er normaal, en dat is al heel wat. De bubbelinwoners mogen alleen niet lang van dat tafereel genieten. Het rigide systeem van controle betekent ook dat er aan de olympische kant van de glaswand niet mag worden gestopt. Een kwartiertje, hoogstens. Wel worden er gelijk maatregelen genomen. Aan de andere kant van het glas stoppen opeens beveiligers. Er wordt een roodfluwelen lint gespannen, waardoor extra afstand wordt gecreëerd. Zelfs een glazen wand is al risicovol, zo blijkt. En de correspondent, die aan de andere kant van het glas zou staan? Die mocht er niet in.

Kick Hommes doet voor Trouw verslag van de Spelen vanuit de bubbel.

Buiten de bubbel: voor de Chinezen leven de Winterspelen vooral op televisie

Het station in Qinghe is een architectonisch standaardwerk uit de Chinese catalogus voor stations, een gigantisch betonnen bouwsel met dezelfde indeling als praktisch ieder station in China. Hier stappen de olympiërs op de trein naar de skilocaties ten westen van de stad. Maar er is geen spoor van ze te vinden. Geen speciale busbaan, of speciaal pad waarlangs de andere bubbelbewoners het station bereiken. Op een enkele poster met besneeuwde bergen en de olympische mascotte Bing Dwen Dwen na, zie je überhaupt niets van de Winterspelen. Bestáán ze eigenlijk wel?

Op het station schuift de bubbel rakelings langs de normale wereld, en waar de grens zo dun is, moet de bewaking extra alert zijn. Om het station in te komen is een groene QR-code nodig, dan moet je in de rij voor een veiligheidsscan van jas en tas, en bij de laatste rij poortjes halen stationmedewerkers het nummer van de identiteitskaart door de computer. Daar stokt de exercitie voor wie geen kaartje heeft. Zonder treinreservering geen toegang tot het station.

Het is schijnbaar levensgevaarlijk om de bubbel en de buitenwereld met elkaar in contact te laten komen. Nergens is dat duidelijker zichtbaar dan rondom het olympisch park. “Stop! Stop! Kom niet dichterbij!” Met twee uitgestoken armen loopt de bewaker achteruit. Dik ingepakt in een wollen overjas, handschoenen, dikke muts en mondkapje, zijn alleen twee wijd opengesperde ogen zichtbaar. Het duurt even voor hij is overtuigd dat de Trouw-verslaggever niet bestrooid met virusdeeltjes vers uit de bubbel komt, maar eigenlijk alleen drie stappen vanaf de straat de bufferzone inliep. Hij keek alleen nét even de andere kant op. Twintig meter verderop in de bufferzone staat een wild gebarende beveiliger die – te zien aan het spatscherm voor zijn gezicht – ín de bubbel is.

De weg naar het Vogelnest is afgesloten door honderden hekken, camera’s en mannen in zwarte en groene uniforms. Er doen aan de Winterspelen 91 landen mee, maar van een verscheidenheid van culturen is aan deze kant van de hekken niets te merken. Hier heerst alleen de Chinese cultuur, en dan ook nog een van de minder aantrekkelijke facetten ervan: de angst. Waar de bewaker precies bang voor is, is niet duidelijk. Bang om ziek te worden van het virus? Of bang om zijn baan kwijt te raken? Waarschijnlijk allebei. Het is zijn verantwoordelijkheid dat onbevoegden niet in of uit de bubbel komen. Stel je voor hoeveel paniek er zou ontstaan als er mensen ontsnappen. Of ze nou besmet zijn of niet, dan kan hij terug naar het dorp waar hij vandaan komt en vindt hij nergens meer een baan.

Achter al die hekken lopen ergens de honderden journalisten rond die speciaal voor de Winterspelen naar Peking zijn gevlogen. De bubbel, of ‘closed loop’, telt zo’n zeventigduizend mensen – van atleten tot mensen van de organisatie en journalisten. Het is een verzameling van grote en kleine bubbels waar de gasten tussen pendelen. Gek genoeg zie je ze nauwelijks. Af en toe rijdt er een bus de oprijlaan van het olympisch park in, maar in de stad zie je zelden ‘leden van de Olympische Spelen’, zoals een beveiliger ze noemt.

Wat is het nut van de Spelen als het gastland zich niet kan presenteren? Zeker in deze tijd, nu China al twee jaar de grenzen gesloten houdt en er geen buitenlanders meer langskomen om zich te verwonderen over het land, dient die vraag zich aan. Het enige dat de journalisten in de bubbel te zien krijgen van China, is dat het land goed in staat is om iets te organiseren. En dan nog wel een groots evenement als dit, tijdens een pandemie.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Maar achter al die hekken blijft de Chinese cultuur onzichtbaar en onbereikbaar. Voor de atleten met hun gevolg en de journalisten is er geen cultureel programma. Geen menu met pekingeend of pittige noedels, niet slalommen langs maaltijdbezorgers op hun brommers, geen open monden bij het Zomerpaleis en zelfs geen wandeling op de Lange Muur – die zo prominent op al het promotiemateriaal rondom de Winterspelen staat.

Voor de Chinezen op hun beurt leven de Olympische ‘leden’ vooral op televisie. Ze zijn niet echt, want verborgen achter barrières. Een vrijwillige beveiliger heeft zich in een geel hesje en een smoezelige muts verschanst langs het hek rond het olympisch park. Zittend op zijn hurken werkt hij zijn lunch naar binnen. Hij lacht zijn gehavende gebit bloot. “Ik heb een grote verantwoordelijkheid om de veiligheid van de Winterspelen te bewaken.” Hij zegt het wel drie keer.

Het draait allemaal om de sporters en hun prestaties, maar verder is de geest van de Olympische Spelen ver te zoeken. Als onder die geest tenminste de interpretatie van IOC-topman Thomas Bach wordt verstaan. “Altijd bruggen, maar nooit muren bouwen. De mensheid verenigen in al onze diversiteit”, zei hij in de toespraak waarmee hij de Winterspelen opende. Maar in Peking zijn er vooral muren, en er wordt ook weinig verenigd in diversiteit.

De Olympische Spelen trekken een diepe kloof tussen China en de rest van de wereld. Wie zit er nu precies in een bubbel? Wie langs het hek rijdt, en de beveiliger daar in zijn hesje ziet zitten, krijgt het gevoel dat er iets belangrijks aan de hand is – en dat het met de veiligheid wel goed zit. Het levert een warme verbondenheid op – niet met mensen uit andere landen, maar tussen de Chinezen onderling, in de Chinese bubbel. Wij met z’n allen op veilige afstand van die gevaarlijke buitenlanders.

Eva Rammeloo doet voor Trouw verslag van de Spelen van buiten de bubbel.

Lees ook:

China doet geen moeite om zijn intenties te verhullen

Een agent komt pontificaal voor de taxi staan. De motorkap moet open. Wij, de taxichauffeur en twee Nederlandse journalisten, staan met zijn drieën voor de ingang van de shorttrackhal. Om binnen te komen, moet alles eerst worden doorzocht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden