ProfielMario Draghi

En weer moet een ongekozen technocraat Italië uit de penarie helpen

Mario Draghi tijdens een EU-top in Porto. Beeld EPA
Mario Draghi tijdens een EU-top in Porto.Beeld EPA

De technocratische premier Mario Draghi, oud-bankier, moet Italië uit de pandemie en de recessie loodsen. In zijn eerste honderd dagen heeft hij zich besluitvaardig getoond. Maar er is ook scepsis. ‘Er wordt te veel verwacht.’

Het sleutelmoment in de carrière van Mario Draghi zal waarschijnlijk altijd de beroemde toespraak blijven die hij hield op 26 juli 2012, toen hij nog president van de Europese Centrale Bank (ECB) was, op een financiële conferentie in Londen. Een opdoemend bankroet van Italië dreigde in die tijd de euro in gevaar te brengen.

Nadat Draghi minutenlang een enigszins gezochte vergelijking had getrokken tussen de euro en een hommel, kwam hij met een cruciale verklaring. “Binnen ons mandaat staat de ECB klaar om alles te doen wat nodig is om de euro te behouden”, verzekerde de Italiaan. “En geloof me, het zal genoeg zijn.”

Zijn klare taal ging razendsnel de wereld over. De rentes op Zuid-Europese staatsobligaties daalden en de financiële markten stabiliseerden. En ‘Super Mario’, zoals Draghi soms wordt genoemd, naar de onverwoestbare held in een Nintendo-videogame, schreef geschiedenis als de man die het voortouw nam bij de veiligstelling van de euro.

Diezelfde Draghi, wiens ECB-termijn in 2019 eindigde, moet nu als premier zijn vaderland uit de pandemie en de recessie leiden. Nadat het vorige Italiaanse kabinet in januari door geruzie over de besteding van verwachte Europese coronahulp was gevallen, vormde de oud-bankier op verzoek van president Sergio Mattarella een regering van nationale eenheid, die door alle belangrijke mainstreampartijen wordt gesteund. En in zijn eerste honderd dagen heeft de technocraat zich, zoals door velen gehoopt, behoorlijk besluitvaardig getoond.

Digitalisering en vergroening

Zo wil Draghi de bureaucratie fors terugdringen, de belastinginning verbeteren, het notoir trage gerechtssysteem stroomlijnen, en zo’n 200 miljard euro uit het EU-coronafonds besteden aan onder meer de digitalisering en vergroening van de economie. Zijn actieve opstelling levert hem veel lof op. Een Italiaanse politicus vergeleek hem zelfs al met Christus. En buitenlandse media roemen zijn behendigheid op het internationaal toneel. In de EU “bokst Italië nu boven zijn gewicht”, constateerde The New York Times onlangs.

Draghi (73) is afkomstig uit een gegoede familie. Zijn vader was bankier en hij ging zelf naar een jezuïtische eliteschool in Rome, waar hij in de bankjes zat met zonen van ministers en zakenmagnaten.

Toch verliep zijn jeugd niet rimpelloos, want zijn vader overleed al toen hij vijftien was, en zijn moeder ging daarna ook snel achteruit. Zij overleed op zijn negentiende. De jonge Mario had hierdoor het gevoel dat hij voor zijn broer en zus moest zorgen en werd sneller volwassen dan de meeste leeftijdgenoten.

“Ik herinner me hoe ik op mijn zestiende terugkwam van een vakantie aan de kust met een vriend”, vertelde hij aan journalist Alessandro Speciale, die een biografie van hem schreef. “Mijn vriend kon doen wij hij wilde, terwijl ik me moest wijden aan een stapel brieven en rekeningen die betaald moesten worden.”

Pragmaticus

Draghi, die promoveerde aan het prestigieuze Massachusetts Institute of Technology (MIT) in de VS, geldt als een pragmaticus, politiek gezien iets links van het midden. De econoom kan soms een wat onhandige indruk maken, met zijn eeuwige, soms ietwat scheve grijns, maar hij is razendslim en wars van lange vergaderingen.

In zijn jaren als topambtenaar op financiën en als baas van de centrale bank in Rome leerde hij de stroperige Italiaanse bureaucratie van binnenuit kennen. Mede daarom is hij ook zo’n fan van de euro. Hij wil de spilzieke politici in zijn land binden aan de financiële restricties van de gezamenlijke munt.

Premier Draghi (l) komt aan in het gebouw van de Europese Raad in Brussel voor een eurotop. Beeld AP
Premier Draghi (l) komt aan in het gebouw van de Europese Raad in Brussel voor een eurotop.Beeld AP

Dat hij er ook internationaal durft op te treden, was al vrijwel direct na zijn aantreden in februari te merken. Zo was hij de eerste die, zonder moeizaam Europees overleg af te wachten, een omstreden export van coronavaccins liet blokkeren. En toen Commissievoorzitter Ursula von der Leyen onlangs in Ankara werd geschoffeerd door de Turkse president Erdogan, omdat ze bij een ontmoeting geen stoel kreeg, was het Draghi die, terwijl andere leiders nog weifelden, direct zijn steun uitsprak voor Von der Leyen. Hij noemde Erdogan een ‘dictator’.

Traditie

Of Super Mario het momentum van de afgelopen honderd dagen kan vasthouden, zal moeten blijken. Hier en daar wordt gemord dat het niet heel democratisch is dat het weer een ongekozen technocraat is die de kastanjes uit het vuur moet halen, omdat de ruziënde politici er niet uitkomen. Italië heeft op dit punt een zekere traditie. Zo werd tien jaar geleden, tijdens de eurocrisis, oud-eurocommissaris Mario Monti aangesteld als technocratisch premier die het land moest redden.

Ook zullen de komende Europese coronamiljarden deels bestaan uit leningen. Als de premier daarmee de Italiaanse economie aan de praat kan krijgen, kan dit goed uitpakken. Maar tegelijk zadelt hij Italië, dat toch al een torenhoge staatsschuld heeft, hiermee wel op met nog meer schulden.

Bovendien blijft Draghi hooguit tot 2023 aan. Het zal dus grotendeels aan anderen zijn om zijn ambitieuze plannen voeren. Het Britse weekblad The Economist waarschuwde laatst dan ook voor al te uitbundig gejubel. “Er wordt te veel verwacht van Mario Draghi”, kopte het blad. “De Italiaanse premier is geen wonderdoener.”

Lees ook:

Draghi wil met EU-coronageld Italië een nieuw gezicht geven: modern, welvarend en productief

Het lot van ons land hangt ervan af, zegt de Italiaanse premier Draghi over de miljarden uit het EU-herstelfonds. Het parlement steunt zijn bestedingsplan.

Italiaanse justitie vreest dat maffia op EU-miljarden aast. ‘Waar geld is, duikt de ’ndrangheta op’

De Italiaanse premier Mario Draghi vertelt deze week in het parlement hoe zijn kabinet de miljarden uit het EU-herstelfonds wil besteden om de economie gezond te maken. Er ligt een gevaar op de loer: justitie vreest dat de maffia op het geld aast.

Italië steekt miljarden uit EU-coronafonds in supersnel internet, ook voor afgelegen dorpen

De Italiaanse regering is druk bezig uit te werken hoe ze de ruim 200 miljard uit het EU-coronafonds wil besteden. Digitalisering wordt een speerpunt van Rome. Dat moet voor een economische groeispurt zorgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden