Abortuswet

Elke Texaan is nu lid van de abortuspolitie door wet die de ingreep praktisch onmogelijk maakt

Jonge anti-abortusactivisten eerder dit jaar in de Texaanse hoofdstad Austin. Beeld AFP
Jonge anti-abortusactivisten eerder dit jaar in de Texaanse hoofdstad Austin.Beeld AFP

In de Amerikaanse staat Texas is abortus praktisch onmogelijk geworden. Het Hooggerechtshof heeft zich nog niet verzet tegen de nieuwe, zeer strenge regels.

Op slag van middernacht knepen Texaanse bestrijders van abortus zich woensdag in de arm: het was ze gelukt. Een zwangerschap beëindigen was in hun staat zo goed als onmogelijk geworden, dankzij een wet die iedere Texaan lid maakt van de abortuspolitie. Een verzoek aan het Amerikaanse Hooggerechtshof om dat te voorkomen, is afgewezen.

Klinieken in de staat hielpen dinsdag nog honderden vrouwen, maar konden woensdag niets meer voor hen doen.

De nieuwe wet verbiedt een abortus als de hartslag van de foetus waarneembaar is. Doorgaans is dat na zes weken het geval. Vaak komen vrouwen er pas later achter dat ze zwanger zijn. Tot nu toe ging het in Texas bij meer dan 85 procent van de abortussen om een zwangerschap die al langer duurde.

Risico’s voor klinieken en het personeel

Directeur Amy Hagstrom Miller van Whole Woman’s Health, een bedrijf dat vier klinieken in Texas heeft, zei dat die zich aan het verbod zullen houden, en dat ze misschien helemaal geen zwangerschappen meer zullen afbreken. “De enige manier om mijn team te beschermen is om geen abortussen meer te doen”, zei ze tegen tijdschrift The New Republic. “Want zelfs als we de wet op zijn allernauwkeurigst volgen, dan nog kunnen mensen ons ervan beschuldigen dat we haar schenden.”

Dat levert voor de klinieken en het personeel grote risico’s op. Want de nieuwe wet laat het aan burgers over om het verbod af te dwingen. Iedereen kan in Texas naar de rechter stappen als hij of zij denkt te weten dat daar een illegale abortus is verricht. De betrokken vrouw kan niet worden aangeklaagd, maar wel de arts, een hulpverlener die haar bijstaat (zelfs na een verkrachting) of degene die haar naar de kliniek rijdt (zelfs de echtgenoot). Er zijn al tiplijnen actief.

Als een rechter de klacht gegrond vindt, moet de overtreder minstens 10.000 dollar betalen aan de klager, plus diens proceskosten. Maar als de klacht onterecht blijkt te zijn, kan de aangeklaagde de eigen advocatenkosten niet terugvorderen. Daarmee hangt een financieel zwaard van Damocles boven het hoofd van iedereen die zelfs maar zijdelings bij abortus in Texas betrokken is. Klinieken in Texas hebben de afgelopen tijd al personeel om die reden zien vertrekken.

De verwachting is dat de meeste vrouwen die ongewenst zwanger zijn, nu naar een kliniek buiten de staat zullen gaan – als ze dat kunnen betalen en er de vrije dagen voor kunnen opnemen.

Landelijk: tot de foetus levensvatbaar is, ongeveer 24 weken is abortus toegestaan

Texas is niet de eerste staat die abortus verbiedt na de eerste ‘harteklop’, maar tot nu toe zijn dergelijke wetten steeds door rechters ongeldig verklaard. Landelijk geldt nog steeds het criterium dat het Hooggerechtshof in 1992 vaststelde: tot de foetus levensvatbaar is, ongeveer 24 weken is abortus toegestaan.

Maar door de bijzondere manier waarop Texas het verbod laat afdwingen, hoopt de staat dat federale rechters, inclusief het Hooggerechtshof, er hun tanden op stukbijten.

Een aantal organisaties heeft bij een federale rechtbank een zaak aangespannen tegen de Texaanse rechtbanken, om die te dwingen de wet te negeren. Maar of die juridische manoeuvre zich verdraagt met de Amerikaanse Grondwet, is maar helemaal de vraag.

Gezien de weigering van het Hooggerechtshof om de wet te blokkeren, lijkt het antwoord daarop voorlopig nee. Dat daardoor nu in Texas vrouwen die een abortus nodig hebben bijna steeds datzelfde antwoord krijgen, daarvan zal vermoedelijk een meerderheid van dat hof niet wakker liggen. Het heeft de afgelopen jaren, in een periode dat Donald Trump president was en de Republikeinen de meerderheid hadden in de Senaat, een veel conservatievere samenstelling gekregen.

Tegenstanders van het recht op abortus vlassen erop het Hof met dat recht korte metten zal maken. Als blijkt dat ze dat doel in Texas al hebben bereikt, zullen andere conservatief geregeerde staten snel volgen.

Update 2 september: In een eerdere versie van dit verhaal was de positie van het Hooggerechtshof nog niet duidelijk. Inmiddels is duidelijk dat dat hof weigert de Texaanse abortuswet te blokkeren. Dat is nu in de tekst verwerkt.

Lees ook:

VS leiden internationale coalitie tegen abortus

Een groep landen binnen de VN ondertekende een verklaring waarmee zij zich tegen abortus keren. De Verenigde Staten namen daarin het voortouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden