EU Toekomst-Conferentie

Elize uit Utrecht gaat de EU vertellen dat de pensioenleeftijd buiten Nederland best hoger kan

De ingang van het Europees Parlement in Straatsburg. Beeld EPA
De ingang van het Europees Parlement in Straatsburg.Beeld EPA

Of hun adviezen zullen leiden tot echte vernieuwing, weet nog niemand. Maar 200 burgers uit heel Europa praten vrijdag, zaterdag en zondag over hoe het verder moet met de EU. Ze zijn heel zorgvuldig uitgekozen, ook de 32 deelnemers uit Nederland.

De stoelen zullen nog warm zijn. Waar in de zalen afgelopen week in het Europees Parlement in Straatsburg pre-pandemische aantallen Europarlementariërs zaten, zullen vrijdag 200 Europese burgers gaan zitten. Ze zijn de afgelopen maanden heel precies geselecteerd: evenveel mannen als vrouwen, in verschillende leeftijden, die naar verschillende scholen gingen en op dit moment verschillende bezigheden hebben.

Gedonder over de voortrekker

Het is het eerste burgerpanel van de Conferentie over de Toekomst van Europa, een groot experiment om de EU-besluitvorming beter te laten aansluiten op de wensen van de mensen die er wonen. Een vijfjaarlijkse verkiezing voor een parlement dat het lang niet altijd voor het zeggen heeft, is misschien niet genoeg. Daarom kunnen alle Europeanen al maanden op een website met elkaar in gesprek. Ze doen voorstellen waar Europa echt iets mee zegt te zullen doen. Nu begint de volgende stap: over die voorstellen gaan vier verschillende groepen gewone mensen met elkaar praten, ieder drie keer, tussen nu en februari.

Het is, zoals veel Europese initiatieven, een onderneming die nogal wat voeten in de aarde heeft gehad. Er was in Brussel gedonder over de voortrekker van het geheel: eerst moest dat de voormalig Belgische premier Guy Verhofstadt worden, maar daar was weerstand tegen. Uiteindelijk werd het een driemanschap.

Het is mogelijk dat het gesteggel over hoofdrollen de première van het burgerpanel heeft overschaduwd. Want veel aandacht is er vanuit Brussel nog niet voor wat de burgers inbrengen. Dat is trouwens wederzijds: vanuit de Europese burgers kan de interesse ook nog wel wat hoger.

Burgers willen méér Europa

Tot nog toe namen drie miljoen mensen een kijkje op de Toekomst-website. Dat lijkt veel, maar op 450 miljoen Europese burgers is het toch magertjes. “We hopen op meer”, zei Verhofstadt dinsdag wat tam op een persconferentie in Straatsburg.

Voorlopig wijzen de meeste voorstellen uit de burgerhoek vooral in de richting van méér Europa: de dikke 20.000 mensen die actief meepraten, spreken zich uit voor Europese gezondheidszorg, een Europees leger of Europese belastingregels.

Wel vinden ze dat de EU anders moet. Het is een aardig project, die samenwerking, maar 42 procent van de Europeanen is nu niet bepaald tevreden met de manier waarop de EU werkt.

De uitkomst van het levende burgerberaad dit weekend, of zijn opvolgers, kan een zetje in de goede richting geven. Het hele project kan ook jammerlijk mislukken. Dat gebeurt bijvoorbeeld als de Hongaarse premier Victor Orbán zijn zin krijgt, en de Hongaarse burgers massaal op de conferentie-website gaan pleiten tegen homorechten, zonder dat daar anderen tegenin gaan. De eerste resultaten wijzen daar niet op.

‘Veel vraagstukken kun je op landsniveau niet regelen’

Ton Jans, 68 jaar, werkt in de bouwsector

“Blijkbaar heeft Europa besloten met burgers in conclaaf te gaan over hoe het zou moeten met de toekomst van Europa. Ik werd een tijdje geleden gebeld door een bureau uit Amsterdam dat me vroeg of ik mee zou willen doen. Nou, dat wil ik wel.

“Eerst wantrouwde ik het, maar het verzoek was heel serieus. Ik weet niet hoe het zal gaan. Ik heb geen inhoudelijke stukken gekregen. Ik weet wel wat ik voor het voetlicht wil brengen: mijn overtuiging is dat Europa meer taken moet krijgen.

“Ik denk dat er veel vraagstukken op ons afkomen die je op landniveau volstrekt niet regelen kunt. Aan de andere kant denk ik ook dat het een mega-opgave is om te zorgen dat de burger iets van gevoel en emotie krijgt bij Europa. Het vertrouwen in de politiek krijgt zulke knauwen.

“Ik ben opgeleid als milieutechnoloog. Milieu gaat me al sinds de jaren ’70 aan het hart. Niet dat ik die 6000 pagina’s klimaatplannen van Frans Timmermans heb gelezen, maar ik sta achter zijn principe dat de vervuiler betaalt. Ik ben ook bezorgd over de kloof tussen arm en rijk, die neemt groteske vormen aan. Er is gewoon een nieuwe adel ontstaan, die nergens belasting betaalt. Maar als u nu denkt dat ik somber ben: nee, ik ben in zijn algemeenheid wel vrolijk.”

Ton Jans. Beeld
Ton Jans.

‘De verschillen tussen EU-landen zijn oneerlijk’

Elize Herrewijnen, 24 jaar, werkt bij de overheid

“Ik heb me zelf opgegeven om over de toekomst van Europa te praten. Ik ben wel maatschappelijk betrokken en ik zag het online langskomen. Toen bleek ik precies het juiste profiel te hebben om naar Straatsburg te mogen komen.

“Ik heb geen specifieke agenda. Ik ga daar reageren op wat anderen inbrengen of al inbrachten online. We gaan het hebben over economie, jeugd, hoe we uit de coronacrisis moeten komen.

“Volgens mij moet Europa’s eerste prioriteit zijn dat we economisch gezien weer een beetje stabiel worden. Ook vind ik het belangrijk dat de pensioenen gelijk getrokken worden. Dus dat je in sommige landen in Europa op je 52ste met pensioen gaat en in Nederland op je 67ste, dat vind ik oneerlijk. Maar ik ben er dan weer geen voorstander van om meer bevoegdheden over te hevelen naar de EU om dat snel te kunnen regelen. Ik geloof in overleg en het bouwen van consensus. Landen moeten het met elkaar eens zien te worden, anders is niemand blij.

“Ik denk ook dat een probleem als illegale migratie kan worden opgelost door meer overleg. Voor sommige landen is dat een ver-van-mijn-bedshow, anderen hebben er dagelijks mee te maken. En wat milieu betreft denk ik dat we niet dezelfde mal op alle Europese landen moeten toepassen: het ene land is veel verder dan het andere en kan dan ook scherpere doelen aan.”

Elize Herrewijnen. Beeld
Elize Herrewijnen.

Lees ook:

En nu mag de burger zeggen hoe het verder moet met de Europese Unie

Lange tijd was de Conferentie over de Toekomst van Europa een speeltje van EU-diehards, maar nu is het toch echt de bedoeling dat burgers het hoogste woord gaan voeren over de beoogde hervorming van de EU.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden