Cummings werd advocaat, onder meer dankzij een winkelier die zijn inschrijvingsgeld betaalde voor de universiteit en hem regelmatig tien dollar stuurde met een briefje erbij: ‘Hou vol!’

In memoriam Elijah Cummings

Elijah Cummings was een vredestichter en een kwelgeest van Donald Trump

Cummings werd advocaat, onder meer dankzij een winkelier die zijn inschrijvingsgeld betaalde voor de universiteit en hem regelmatig tien dollar stuurde met een briefje erbij: ‘Hou vol!’ Beeld AP

We zijn beter dan dit!” Congreslid Elijah Cummings kon als voorzitter van de commissie voor overheidstoezicht onderzoeken starten, documenten opeisen, getuigen ondervragen. Maar hij gebruikte zijn machtige positie net zo graag om te preken. 

Heel rustig bouwde hij dan zijn verhaal op, om te eindigen in een vurige conclusie. Zoals toen Michael Cohen tegenover hem zat, Donald Trumps voormalige advocaat en hulpje in kwade zaken. “Wanneer we dansen met de engelen, dan zal de vraag gesteld worden: in 2019, wat deden we toen? Om te zorgen dat onze democratie intact bleef?”

Hij wilde in iedereen het goede zien, maar was het afgelopen jaar een van de kwelgeesten van Donald Trump. Die betaalde hem met gelijke munt terug en noemde zijn district, met daarin de overwegend door Afro-Amerikanen bewoonde binnenstad van Baltimore, een ‘weerzinwekkende, van ratten en knaagdieren vergeven puinhoop’. Daar in Baltimore werd Cummings geboren, in een arbeidersgezin. Zijn vader werkte in de chemische industrie, zijn moeder in een conservenfabriek. Ze waren boeren geweest, pachters in Zuid-Carolina, op het land waar hun voorouders slaven waren.

In Baltimore hadden ze een beter bestaan, maar geen hogere status. Dat leerde Cummings al vroeg. In augustus 1962 ging hij met enkele tientallen andere jongens elke dag zwemmen in een groot openbaar zwembad, dat in de praktijk zo openbaar niet was. Ze werden er naartoe gebracht, herinnerde hij zich later, door ‘juffrouw Mitchell’. Dat was advocate Juanita Jackson Mitchell, verbonden aan de organisatie voor zwarte burgerrechten, de NAACP.

Permanent litteken

Voor er gezwommen kon worden, moesten de jongens spitsroeden lopen langs soms wel duizend woedende witten, die borden meedroegen als ‘Houd ons zwembad vrij van ziekteverwekkers’. Een fles die hij naar zijn hoofd kreeg, liet een permanent litteken op Cummings gezicht achter.

“Op dat moment, elf jaar oud, verklaarde ik dat ik advocaat zou worden”, vertelde hij aan The Washington Post. Hoewel hij in andere interviews ook de invloed erkende van de tv-serie ‘Perry Mason’, en van wat hij om zich heen zag gebeuren in zwart Baltimore. “Veel jonge mannen in mijn buurt moesten naar de tuchtschool. Ik begreep niet helemaal wat een tuchtschool was, maar ik wist dat Perry Mason veel zaken won. En ik dacht dat deze jonge mannen vermoedelijk advocaten nodig hadden.” Hij werd advocaat, onder meer dankzij een winkelier die zijn inschrijvingsgeld betaalde voor de universiteit en hem regelmatig tien dollar stuurde met een briefje erbij: ‘Hou vol!’

Na zes jaar cliënten verdedigen, werd Democraat Cummings lid van het parlement van Maryland. In 1996 stuurde Baltimore hem naar Washington als lid van het Huis van Afgevaardigden. Hij won daar aan invloed en behield zijn kenmerkende stijl. Heel Amerika kreeg die te zien in 2015, toen in Baltimore een zwarte arrestant, Freddie Gray, een ruwe rit achterin een politiebusje niet overleefde. De stad was dagenlang het toneel van rellen.

Vreedzaam naar huis

 Cummings sprak op Grays begrafenis en hekelde daar het feit dat jonge, zwarte mannen pas interessant worden voor de media wanneer ze door de politie worden gedood. “Ik dacht aan die camera’s hier en ik vroeg me af: herkende iemand Freddie toen hij leefde? Zagen jullie hem?” Daarna ging hij met een megafoon de straat op en riep de woedende, vernielende demonstranten op vreedzaam naar huis te gaan. In het Congres zag hij het politieke klimaat verharden, maar hij deed er niet aan mee. Terwijl hij zware kritiek had op Donald Trump, was een van diens meest uitgesproken Republikeinse aanhangers in het Huis, Mark Meadows, een van zijn beste vrienden.

Trump en Cummings kwamen het afgelopen jaar, na de door de Democraten gewonnen verkiezingen, in elkaars vaarwater. Als de nieuwe voorzitter van de commissie voor overheidstoezicht leidde Cummings het onderzoek naar betalingen van zwijggeld door de president aan twee vrouwen waarmee hij een verhouding zou hebben gehad, en naar zijn zakelijke verleden. Maar na Cummings overlijden had Trump het daar in een tweet met geen woord over. “Ik heb met eigen ogen de kracht, passie en wijsheid gezien van deze zeer gerespecteerde politieke leider.”

Elijah Cummings werd in 1951 geboren. Hij leed aan kanker en overleed op 17 oktober 2019. Hij laat zijn vrouw en drie kinderen achter.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden