Razzia’s

El Salvador kamt stad na stad uit in de strijd tegen gewelddadige bendes

Militairen houden een man aan in Soyapango, een van de steden in El Salvador die worden geteisterd door jeugdbendes.  Beeld REUTERS
Militairen houden een man aan in Soyapango, een van de steden in El Salvador die worden geteisterd door jeugdbendes.Beeld REUTERS

Het leek dit weekend wel oorlog in de Salvadoraanse stad Soyapango. Het leger en oproertroepen rolden met veel vertoon bendeleden op.

Edwin Koopman

Militairen en politie in El Salvador hebben afgelopen weekend grootschalige razzia’s gehouden in Soyapango, een voorstad van de hoofdstad El Salvador. Doelwit waren leden van jeugdbendes. Tienduizend ordetroepen sloten de 290.000 inwoners tellende stad af van de buitenwereld en doorzochten huis na huis, meldde president Nayib Bukele op Twitter.

Een paar weken geleden had de rechts-populistische president al aangekondigd de grote steden te zullen omsingelen, om ‘de plaag eruit te trekken’ van jeugdbendes zoals MS-13. De actie in het weekeinde was daarvan de eerste. Volgens Bukele is “de actie gericht tegen criminelen, niet tegen eerlijke burgers”.

Willekeurig vastgezet en gemarteld

Activisten voor de mensenrechten plaatsen kanttekeningen. De afgelopen acht maanden kon de politie dankzij een ‘uitzonderingstoestand’ volledig willekeurig zeker 58 duizend mensen oppakken. Volgens Amnesty International worden zij gemarteld en zitten ze zonder aanklacht en veroordeling al maanden vast, vaak zonder familie te mogen zien. Human Rights Watch brengt komende week een rapport uit over martelingen en verdwijningen.

Jeugdbendes terroriseren het Midden-Amerikaanse land al decennia. Ze ontstonden mede door de terugkeer van door de Verenigde Staten gedeporteerde jongeren. Dikwijls ging dat om tweede- of derdegeneratiemigranten, nakomelingen van de miljoenen die tijdens de Salvadoraanse burgeroorlog naar de VS waren gevlucht. Zonder naaste familie in El Salvador en vaak zonder de taal te spreken, vormden zij in het land van hun (groot)ouders jeugdbendes.

Het gevolg is grootschalige en extreme criminaliteit. El Salvador figureert al jaren in de top van de gewelddadigste landen ter wereld (waar geen oorlog heerst). Het moordcijfer lag in 2015 boven de 100 per 100.000 inwoners, omgerekend 18 moorden per dag op een bevolking van 6,5 miljoen. Behalve met moorden krijgt de bevolking te maken met roofovervallen, afpersing, intimidatie en gedwongen rekrutering van jongeren, waardoor ook weer een nieuwe stroom vluchtelingen naar de Verenigde Staten is ontstaan.

Geheime deal

De Salvadoraanse regering heeft het bendegeweld met wisselend succes bestreden. Bukele, nu ruim drie jaar president, slaagde er aanvankelijk in het bendegeweld drastisch te verminderen. Later ontdekte journalistencollectief El Faro dat hij daarvoor met de bendes een geheime deal had gesloten. In ruil kregen die vergaande privileges binnen en buiten de gevangenissen. De deal liep in maart dit jaar stuk, toen bendes op één dag 62 mensen doodden, een historisch record. Sindsdien is het weer oorlog.

De actie van de afgelopen dagen past in een breder patroon van groeiende repressie in El Salvador. De excentrieke president, die ook naam maakte met de invoering van de bitcoin als officieel betaalmiddel, kan dankzij zijn absolute meerderheid in het parlement en een speciale ‘uitzonderingstoestand’ doen wat hij wil. Zo ontbond hij begin vorig jaar het Hooggerechtshof, journalisten worden vervolgd en bespioneerd en een speciale wet verbiedt berichtgeving over de jeugdbendes op straffe van 15 jaar cel.

In de strijd tegen de bendes lijkt alles toegestaan en de meerderheid van de Salvadoranen is blij met Bukeles harde hand. Volgens opiniepeiler Gallup is hij met 86 procent instemming de populairste president van Latijns-Amerika.

Lees ook:

Hij kende de vermoorde Ikon-journalisten. ‘Het regime heeft me tot vijand verklaard’

El Salvador pakte onlangs twee verdachten op voor de moord op vier Nederlandse journalisten, vier decennia geleden. Verslaggever Carlos Dada ontmoette hen als kind, en is nu zelf luis in de pels van de overheid – en wordt daarom belaagd.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden