Brexit

Eindelijk kwam het Lagerhuis weer eens tot een besluit: verkiezingen in december

Premier Johnson steekt zijn duim omhoog als hij arriveert bij zijn ambtswoning. Beeld AP

Nu ook Labour overstag is, gaan de Britten voor de derde keer in vier jaar naar de stembus. 

Het Verenigd Koninkrijk gaat op 12 december naar de stembus. Na weer een dag vol politiek theater kwam het altijd zo verdeelde Lagerhuis eindelijk eens tot een besluit. Het land, dat dankzij de brexit in de diepste politieke crisis sinds de Tweede Wereldoorlog is beland, gaat daarmee voor de derde keer in vier jaar tijd een parlement kiezen. Voor Britse begrippen is dat ongekend.

Ook dinsdag werd weer gekenschetst door onverwachte en onnavolgbare wendingen. In Westminster heerst zo veel wantrouwen dat elke partijleider voortdurend over de schouder kijkt of er geen aanval dreigt, soms zelfs uit onverwachte hoek. Maandag sprak oppositiepartij Labour zich nog stellig uit tegen verkiezingen, officieel omdat de partijleden eerst zeker wilden zijn dat het no-dealscenario definitief van tafel zou zijn. En omdat de socialisten het stappenplan van Boris Johnson weigerden te accepteren.

Maar dinsdagochtend draaide Labourleider Jeremy Corbyn als een blad aan de boom. “We gaan voor verkiezingen. Ik kan niet wachten deze roekeloze regering naar huis te sturen!”, riep hij uitbundig, met zijn vertrouwelingen luid applaudisserend achter zich.

Naar later bleek, waren zijn bondgenoten op de oppositiebankjes gaan flirten met het idee van verkiezingen. De Liberaal Democraten en de Schotse Nationalisten hadden de deur voor Johnson op een kier gezet. En dat maakte het wel heel moeilijk voor de grootste oppositiepartij om te blijven weglopen voor een gang naar de stembus. Corbyn moest wel, zo zal hij hebben gedacht, om niet in de campagne direct als lafaard te worden weggezet.

Verdeeldheid bij Labour

Maar lang niet alle Labour-parlementariërs zijn gelukkig met nieuwe verkiezingen. Zo vindt Kamerlid David Lammy het onbegrijpelijk dat de Liberaal Democraten het oppositiepact hebben verbroken. “Jo Swinson, de partijleider, gedraagt zich als een jojo”, zei hij in gesprek met verschillende buitenlandse media, waaronder Trouw. “De enige manier om uit deze crisis te geraken, is via een nieuw referendum. Daarover waren we het met de LibDems eens. Maar zij zijn gaan schuiven, in de hoop te profiteren van de voor hen gunstige peilingen. Maar ik denk dat ze hier nog spijt van krijgen.”

Veel Labour-parlementsleden wilden Johnson lekker in zijn eigen sop laten gaar koken. Door niet in te stemmen met nieuwe verkiezingen en ook niet met zijn brexit-deal, zou de premier vanzelf tegen een muur opbotsen, redeneert Lammy. “En dan zou een nieuw referendum uiteindelijk vanzelf komen bovendrijven als de enige overgebleven optie.”

Maar de LibDems zien juist verkiezingen als de enige haalbare manier om het brexitproces alsnog te beïnvloeden. “We hebben zeventien keer een amendement ingediend om een nieuw referendum voor elkaar te krijgen en het is zeventien keer niet gelukt. Dan is dit het beste alternatief”, zei partijleider Jo Swinson in het Lagerhuis.

Ongrijpbare wendingen

Al was de stemming over nieuwe verkiezingen allesbehalve een eenvoudige aangelegenheid, geheel in traditie met het eindeloze aantal ongrijpbare wendingen in het brexitproces. Eerst dreigden oppositiepartijen met amendementen om ook zestien- en zeventienjarigen en alle in het Verenigd Koninkrijk woonachtige EU-burgers stemrecht te verlenen. Daarop verklaarde de regering dat, als die amendementen zouden worden aangenomen, ze de verkiezingswet in haar geheel zou intrekken. Uiteindelijk schoot de parlementsvoorzitter te hulp door de amendementen niet in stemming te laten brengen. Het was te ingewikkeld alle zestien- en zeventienjarigen in zo’n korte tijd in het kiesregister te krijgen.

Vervolgens ging de strijd over de verkiezingsdatum. De regering pleitte voor 12 december, de oppositie diende een amendement in om er 9 december van maken. Die slag won Johnson, een compromis dat Corbyn uiteindelijk moest accepteren.

En zo is de conclusie, na weer een serie onnavolgbare politieke spelletjes, dat de Britten in december naar de stembus moeten; de eerste decemberverkiezing sinds 1923. Het zal koud zijn. En donker. En, zoals alles de afgelopen drie jaar, totaal onvoorspelbaar.

Lees ook:
Noord-Ierland voelt zich verraden door ‘vriend’ Boris Johnson

In Belfast en omstreken drong de afgelopen week de reikwijdte van Boris Johnsons brexitdeal door. Het arme landsdeel Noord-Ierland, instabiel als altijd, voelt zich in de steek gelaten. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden