Egyptische vrouwen komen online in actie tegen seksueel geweld

Beeld AP

Nadat op sociale media verhalen werden gedeeld over een 21-jarige student die meer dan honderd vrouwen en meisjes seksueel zou hebben geïntimideerd, aangerand of verkracht, ontstond in Egypte onlineprotest tegen het vele seksuele geweld in het land.

Ongevraagde aanrakingen in het openbaar vervoer, taxichauffeurs die hun geslacht in de hand nemen en seksueel getinte opmerkingen op straat: de afgelopen weken delen Egyptische vrouwen massaal verhalen over seksueel misbruik en intimidatie. Na jarenlang te hebben gezwegen over seksueel geweld, een groot probleem in Egypte, gebruiken ze nu hashtags als ‘luister naar de stem van Egyptische vrouwen’ en ‘waar is de gerechtigheid voor Egyptische vrouwen’ om via sociale media de overheid op te roepen tot actie.

Aanleiding voor het recente activisme is een onlinecampagne tegen de 21-jarige Ahmed Bassam Zaki. De student wordt ervan verdacht meer dan honderd vrouwen en meisjes te hebben geïntimideerd, bedreigd, aangerand en in enkele gevallen zelfs verkracht. Begin juli verscheen op Instagram het account @assaultpolice waarop verhalen werden gedeeld van vrouwen die met Zaki’s misbruik te maken kregen.

“Ik stortte in en huilde”, schrijft een meisje in haar anoniem gedeelde verslag van wat er gebeurde toen ze met Zaki alleen was. “Hij ging met z’n hand naar mijn broek. Ik bleef nee zeggen en probeerde weg te komen, maar het lukte niet.” Ze was het zevende slachtoffer van Zaki dat haar verhaal deelde, maar gedurende de dagen die volgden meldden zich meer dan honderd vrouwen en meisjes die vergelijkbare dingen hadden meegemaakt. Sommigen pas 13 of 14 jaar oud. Met screenshots van WhatsApp-gesprekken tussen hen en Zaki zetten de vrouwen hun verhalen kracht bij. Eén vrouw deelde zelfs een geluidsopname waarop te horen is hoe een man, Zaki volgens de vrouw, dreigt naaktfoto’s van haar naar haar familie te sturen als ze hem blijft afwijzen.

Meer wetgeving nodig

Inmiddels is Zaki geschorst van de universiteit in Barcelona waar hij bedrijfskunde studeerde en opgepakt door de politie van Caïro. Verschillende vrouwen hebben aangifte tegen hem gedaan, en zijn bereid om tegen hem te getuigen in de rechtszaal. Maar met de arrestatie van Zaki is de storm die het schandaal teweegbracht niet gaan liggen. In tegendeel. Volgens de activisten die zich online uitspreken tegen seksueel misbruik zit het probleem in Egypte veel dieper en is meer wetgeving nodig.

Al langer is bekend dat seksuele intimidatie, aanrandingen en verkrachtingen veelvuldig voorkomen in Egypte. In 2013 becijferde een VN-rapport dat ruim 99 procent van de Egyptische vrouwen te maken had gehad met seksuele intimidatie, variërend van verbale intimidatie tot aanranding en verkrachting. Maar wie naar buiten treedt met verhalen over dat misbruik, wordt vaak niet geloofd of krijgt zelf de schuld toegeschoven. Nadat in 2013 steeds meer verhalen naar buiten kwamen over aanrandingen en groepsverkrachtingen op het Tahrirplein, destijds het centrum van de opstand tegen president Morsi en de Moslimbroederschap, zei de politiegeneraal, politicus en islamist Adel Abdel Maqsoud Afifi: “Soms draagt een vrouw voor honderd procent bij aan haar eigen verkrachting wanneer ze zichzelf in deze omstandigheden plaatst”.

Sindsdien zijn enkele veranderingen doorgevoerd. De belangrijkste daarvan is een wet uit 2014, die seksuele intimidatie strafbaar stelt. Volgens vrouwenrechtenorganisaties in Egypte is het echter nog lang niet genoeg. “De wet houdt geen rekening met huiselijk geweld, of seksuele intimidatie van mannen”, zei de bekende Egyptische feministe Mozn Hassan tegen de nieuwswebsite Al Monitor. Ze noemde ook de definitie van verkrachting, zoals die in de Egyptische wet is vastgelegd, problematisch. “Het definieert verkrachting als ‘niet-consensuele penetratie van de vagina van een vrouw door een penis’. Dat betekent dat anale penetratie, of verkrachters die hun hand of een scherp object gebruiken, niet worden gezien als verkrachting.”

Meer publieke steun; oproep om aangifte te doen

De vrouwenrechtenorganisaties in Egypte putten hoop uit de snelle reactie van de overheid op de aanklachten tegen Zaki. Niet alleen werd hij binnen een paar dagen opgepakt, de regering kwam ook met een nieuwe wet die ervoor moet zorgen dat vrouwen die aangifte doen van seksueel misbruik meer anonimiteit krijgen. Hun persoonsgegevens zullen voortaan niet in het strafdossier worden opgenomen, maar alleen op te vragen zijn via een rechter.

Publiekelijk krijgen de vrouwen bovendien veel steun. In talkshows werd over het misbruik door Zaki gesproken en verschillende bekende Egyptenaren riepen de vrouwen op om aangifte te doen. Bovendien publiceerde Al Azhar, een toonaangevend soennitisch theologisch instituut, een verklaring waarin het benadrukte dat de schuld niet moest worden afgeschoven op de vrouwen. “De kleding van vrouwen – wat die ook mag zijn – is geen excuus voor het aanvallen van de privacy, vrijheid en waardigheid”, schreven de islamgeleerden.

Lees ook: 

Tinderen is taboe in Egypte, maar een ‘monogame app’ moet kunnen

De zoektocht naar een partner is doorgaans een familiekwestie in Egypte, maar gaandeweg verandert dat. Zelfs datingapps krijgen hier langzaam voet aan de grond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden