Escalatie

Egypte dreigt met aanval op Turkse troepen in Libië

Grote vreugde in de Libische hoofdstad Tripoli toen de milities van Haftar, na meer dan een jaar vechten in de buitenwijken, begin deze maand verdreven waren. Beeld AFP

Het Egyptische leger is in paraatheid gebracht om oprukkende Turkse militairen in Libië aan te vallen.

De burgeroorlog in Libië dreigt militair te escaleren, ook internationaal. De Egyptische president Abdel Fattah al-Sisi bracht afgelopen weekeinde zijn troepen in paraatheid om het buurland binnen te vallen en de strijd aan te binden met het oprukkende Turkse leger in Libië.

Sisi reisde naar een luchtmachtbasis aan de grens met Libië en sprak daar met piloten en commando’s. Hij riep hen op klaar te staan om buiten Egypte missies uit te voeren.

Door de Turkse militaire interventies in de afgelopen maanden wint de internationaal erkende Libische regering GNA fors terrein op de door Egypte gesteunde milities van de rebellerende ‘veldmaarschalk’ Khalifa Haftar met zijn Libische Nationale Leger (LNA).

Rode lijn in het woestijnzand

Al meer dan een jaar vochten de troepen van Haftar in de buitenwijken van de hoofdstad Tripoli. Maar daar is het LNA sinds kort verdreven. Ook in het westen, bij de grens met Tunesië, had Haftar een groot gebied in handen met de strategische luchtmachtbasis Al-Watiya. De laatste paar weken moest hij ook die regio prijsgeven. Inmiddels hebben Haftars milities zich teruggetrokken op de strategische stad Sirte aan de kust, 460 kilometer oostelijk van Tripoli.

Beeld Louman & Friso

De Egyptische president heeft nu een rode lijn in het woestijnzand getrokken tussen de havenstad Sirte en de stad Jufra, met een belangrijke luchtmachtbasis, die midden in Libië ligt. “Dit is de frontlinie”, zei Sisi. De boodschap aan de Turken en het GNA-leger is: kom niet over deze lijn heen, anders komen het Egyptische leger en de luchtmacht in actie.

Turkije daarentegen eist van Haftar en zijn troepen dat zij zich terugtrekken uit Sirte en Jufra, alleen dan kan er een duurzame wapenstilstand tot stand komen, zo liet Ankara weten. Het LNA moet richting de oostelijke kuststad Benghazi vertrekken.

Egypte steunt de seculiere Haftar

Egypte en Turkije staan hierdoor lijnrecht tegenover elkaar. Sisi ziet de islamitisch georiënteerde regering van premier Fayes al-Sarray in Tripoli als een bron van potentieel terrorisme. Zo verdedigt Egypte zijn steun aan de seculiere Haftar. 

De kwestie Libië zorgt voor internationale verdeeldheid 

Beide strijdende partijen in Libië krijgen internationale steun. De GNA regering in Tripoli wordt internationaal erkend via de Verenigde Naties. De VN willen een wapenstilstand en vredesbesprekingen. De troepen van GNA zijn de afgelopen jaren ernstig verzwakt, maar worden gesteund door Italië en Qatar. Ook Turkije geeft steun met wapens, militairen en huurlingen. 

De milities van de Haftar krijgen steun van Egypte, Rusland, Frankrijk, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. De Verenigde Staten staan achter een wapenstilstand, maar steunen de officiële regering. Hoewel Haftar connecties heeft tot in het Witte Huis.

De positie van Rusland met troepen en gevechtsvliegtuigen in Libië, is gevaarlijk voor de Navo. Dat zou de positie van de VS nog meer in het kamp van de Libische regering kunnen brengen. De Europese Unie streeft vredesonderhandelingen na in Libië. Curieus is dat Italië het ene kamp actief steunt en Frankrijk het andere kamp. Dit maakt de positie van de EU niet erg sterk.

Met operatie Irini controleert de EU sinds kort op de Middellandse Zee vrachtschepen op het vervoer van verboden wapens voor Libië. Dat zorgt voor grote spanningen met Turkije die zo wapens levert aan het regeringsleger van Libië en de eigen Turkse troepen daar.

Afgelopen weekeinde zei Sisi dat actie gerechtvaardigd is. “Egypte heeft het recht zichzelf te verdedigen tegen directe bedreigingen van terroristische milities en huurlingen gesteund door buitenlandse mogendheden.”

Ondertussen steunt ook Rusland met wapens, huurlingen en gevechtsvliegtuigen de milities van Haftar. De Russen bouwen een stevige militaire aanwezigheid op in Libië, aan de zuidflank van de Navo. U.S. Africa Commmand toonde onlangs luchtfoto’s van nieuwe Russische gevechtsvliegtuigen in Libië, die Haftar te hulp schieten.

Belang van Libische kustwateren

De belangen van Turkije bij de militaire interventie in Libië zijn groot. President Recep Tayyip Erdogan heeft in ruil voor militaire steun grote stukken Libische kustwateren in beheer gekregen. Delen hiervan liggen rond de Griekse eilanden Kreta en Rhodos. Turkije wil er naar gas en olie boren. De Grieken betwisten die rechten in hun wateren. Zo wordt Libië betrokken in geopolitieke en economische conflicten rond de Middellandse Zee.

Nu Turkije macht heeft in Libië, kan het de Europese Unie ook onder druk zetten als het gaat om de beheersing van de vluchtelingen- en migrantenstroom uit Afrika. Ankara heeft al een miljardendeal met Brussel, om te voorkomen dat weer honderdduizenden migranten oversteken naar Griekenland en doorreizen naar EU-landen. 

Eenzelfde positie heeft Turkije nu verworven aan de zuidgrens van Europa. Brussel zal die nieuwe machtspositie van Turkije zonder meer gaan merken aan de onderhandelingstafel.

Lees ook:

De vredesbesprekingen over Libië blijven mislukken, en dat komt door deze ‘maarschalk’

De vredesbesprekingen over Libië zijn weer afgebroken.De leider van de rebellen, Haftar, komt overal praten, zegt zich te houden aan een wapenstilstand en vecht door.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden