null Beeld Trouw
Beeld Trouw

VS-ColumnBas den Hond

Eenheid? Democraten vinden dat Republikeinen hen naar het leven staan

Kom, moet senator Ted Cruz uit Texas gedacht hebben. President Joe Biden noemde in zijn inaugurele rede het woord ‘eenheid’ wel negen keer. Laten we eens kijken hoe dat in de praktijk kan werken. Dus reageerde de Republikeinse hardliner op een tweet van de progressieve, Democratische afgevaardigde Alexandria Ocasio-Cortez over de chaos rond de aandelenhandel in het bedrijf GameStop met één woord: “Eens.”

Alleen wil het met de politieke verzoening tussen Republikeinen en Democraten niet echt vlotten. ‘AOC’ wil niets te maken hebben met congresleden - zoals Cruz - die nog steeds steun betuigen aan ex-president Trump en diens bewering dat hij de verkiezing in november 2020 alleen door fraude kon verliezen. Honderden Trump-aanhangers die daarin geloofden, wisten op 6 januari het Capitool binnen te dringen. Ocasio-Cortez maakte daar momenten van doodsangst door, vertelde ze later.

Dus hulp van Cruz, nee dank u. “Ik werk graag samen met Republikeinen als we elkaar op een onderwerp als dit kunnen vinden, maar jij maakte dat ik bijna vermoord werd drie weken geleden, dus hou je er maar buiten.”

Als Cruz toch per se wilde helpen, dan had ze nog wel een tip: “Dan kun je aftreden.”

Schoorvoetende samenwerking

De komende twee jaar, minstens, zouden Democraten en Republikeinen in theorie hun voordeel kunnen doen met een desnoods schoorvoetende samenwerking. De Democraten in het Huis van Afgevaardigden hebben maar een krappe meerderheid, 221-211. Voor je het weet zetten een paar dissidente fractieleden hun leiders en president Biden voor het blok. Linkse leden zoals AOC bijvoorbeeld. Als je zo nu en dan een paar gematigde Republikeinen zou kunnen betrekken bij een wetsontwerp, zou het politieke bedrijf een stuk soepeler kunnen lopen. En die Republikeinen zouden op hun beurt tenminste invloed krijgen op zo’n wetsontwerp.

In de Senaat geldt dat nog sterker. Daar is de stemverhouding 50-50. Als het om benoemingen gaat, is dat genoeg, omdat vicepresident Kamala Harris een doorslaggevende stem mag geven. Maar bij wetsontwerpen geldt in de Senaat in de praktijk dat je 60 van de 100 stemmen nodig hebt, tenzij het om een bepaalde categorie van begrotingswetten gaat. Een stuk of tien Republikeinse senatoren waarmee te praten valt, zou voor de Democraten een enorme uitkomst zijn en – ook hier – de Republikeinen een zekere invloed garanderen.

"Aangezien je drie weken terug bijna hebt laten vermoorden: ik hoef je hulp niet."Beeld Reuters

Maar zo werkt het in het Amerikaanse Congres al jaren niet meer. De twee partijen zijn ideologisch te ver uit elkaar gedreven. Als ze het woord hebben in de grote zaal noemen ze hun collega’s van de andere partij nog steeds ‘mijn vriend’, maar de bereidheid tot samenwerken en compromissen sluiten die dat suggereert, is grotendeels verdwenen.

En die zal ook niet snel terugkomen, denkt de Republikeinse senator Rob Portman uit Ohio. Afgelopen week maakte hij bekend dat hij in 2022 geen kandidaat meer is. Hij is populair, herkozen worden zou geen enkel probleem zijn. Maar hij is de scherpe tegenstellingen, die maken dat de Senaat nauwelijks nog aan wetgeving toekomt, helemaal zat.

Democraten voelen zich geprovoceerd

En als het in de Senaat al zo erg is, hoe verziekt moeten de verhoudingen tussen de partijen dan wel niet zijn in het Huis van Afgevaardigden. Daar moet je als lid veel harder schreeuwen om op te vallen tussen meer dan 400 andere collega’s. Afgevaardigden staan daarbij voortdurend in campagnestand, want eenmaal gekozen, moeten ze twee jaar later alweer proberen herkozen te worden, terwijl hun collega’s in de senaat voor zes jaar goed zitten.

Inderdaad lopen de gemoederen in het Huis vaak wat hoger op. Maar de afgelopen weken waren werkelijk bijzonder. De Democraten zijn er woedend over dat er bij de Republikeinen helemaal geen animo bestond om Donald Trump te straffen voor zijn rol bij de inval van het Congres op 6 januari door zijn aanhangers. Slechts 10 van de 211 stemden voor de impeachment-aanklacht die het Huis aannam en naar de Senaat stuurde.

Ook in andere opzichten voelen de Democraten zich geprovoceerd. Terwijl ze zich moesten verschuilen voor de bestormers van het Capitool, droegen sommige Republikeinen geen mondkapje. Een aantal afgevaardigden liep het coronavirus op. Na de inval van de Trump-aanhangers kwamen er metaaldetectoren bij de ingang van de grote zaal. Een aantal Republikeinen maakte daar bezwaar tegen, ze wilden met een pistool op zak de zaal in kunnen. Iets wat Huis-voorzitter Nancy Pelosi hoog opneemt: “De vijand is onder ons”, zei ze.

Afgelopen week concentreerde de spanning zich rond een nieuw lid van de Republikeinse fractie, Marjorie Taylor Greene uit Georgia. Zij vertegenwoordigt alles wat de Democraten haten, en de leiding van de Republikeinse partij is ook niet blij met haar. Toen ze meedeed aan de voorverkiezingen in Georgia werd duidelijk dat ze een aanhanger was van de QAnon-samenzweringstheorie, die onder andere de Democraten ziet als een geheim verbond van pedofielen. De leiders van de Republikeinse partij hadden liever niet gezien dat zij verkozen was, in de voorverkiezingen steunden ze een gematigder kandidaat, maar de kiezers wilden Greene.

Republikein  Majorie Taylor Greene: niet een vliegtuig, maar een raket vloog het Pentagon in op 9/11. Beeld AFP
Republikein Majorie Taylor Greene: niet een vliegtuig, maar een raket vloog het Pentagon in op 9/11.Beeld AFP

‘Kleine Hitler’

Sindsdien is er nog meer over Greene bekend geworden. Ze was ooit aanhanger van de theorie dat de regering loog over de aanslagen op 11 september 2001, en met name verzweeg dat niet een vliegtuig, maar een raket het Pentagon trof. Op een video op YouTube is te zien hoe ze David Hogg lastig valt, die leerling was op de school in Parkland in Florida toen een schutter daar 17 mensen doodde, en hem een lafaard noemt, die zich laat financieren door George Soros. Al voor haar verkiezing was bekend dat ze Hogg een ‘kleine Hitler’ had genoemd.

Tot samenwerken met Greene zal geen enkele Democraat bereid zijn. Sterker nog, vrijdag werd bekend dat een nieuw verkozen Democratische afgevaardigde, Cori Bush uit Missouri, zelfs niet meer bij haar op de gang een kantoor wil hebben, ‘voor de veiligheid van mijn personeel’. Volgens Bush werd ze op de gang uitgescholden door Greene, nadat ze erop had aangedrongen dat die een mondkapje zou dragen.

Dat was op 13 januari. Sindsdien hebben beide afgevaardigden voorstellen ingediend waarover het Huis zich moet uitspreken. Bush wil laten onderzoeken of er leden zijn die hun eed op de Grondwet hebben geschonden door Trump te proberen te helpen bij het ongeldig verklaren van de verkiezingen. En Greene stelt voor president Joe Biden nu meteen al te impeachen.

Lees ook:

In Mar-a-Lago trekt Trump weer aan de touwtjes

Oud-president Donald Trump heeft het Witte Huis dan wel verlaten, maar binnen de Republikeinse partij houdt hij veel macht in handen. Of dat goed is voor de partij moet blijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden