M5S & PD

Een verstandshuwelijk uit rancune: hoe stabiel is de nieuwe regering van Italië?

Conte na het mandaat van president Mattarella te hebben gekregen om een nieuwe regering te vormen. Beeld AFP

De president van Italië heeft Giuseppe Conte donderdag gevraagd een nieuwe regering van Vijfsterrenbeweging en Democratische Partij (PD) te vormen. Conte zal nu zijn ministers selecteren en een beleidsprogramma maken, om dat alles volgende week aan de president voor te leggen. 

Na diens zegen kan het kabinet dan worden beëdigd en Conte 2 aan de slag. De rente op de 10-jarige Italiaanse staatsleningen dook donderdag onder de 1 procent, wat buitengewoon laag is. 

Waarom reageren investeerders zo enthousiast op de komst van de nieuwe regering?

Investeerders verwachten dat deze regering niet steeds de confrontatie met Brussel zal zoeken - wat Matteo Salvini van de eurosceptische en nationalistische Lega in de vorige regering wél deed. Het dure plan van Salvini om in 2020 één inkomstenbelastingtarief van 15 procent in te voeren, dat extra druk op het met schulden overladen Italië zou leggen, gaat niet door. Daarnaast is de Democratische Partij uitgesproken pro-Europees en heeft de anti-establishment-partij Vijfsterrenbeweging deze week laten weten zich aan de fiscale regels van de eurozone te willen houden. Van dit alles worden investeerders blij; de superlage rente op Italiaans schuldpapier betekent dat zij voor het land een stabiele periode tegemoet zien.

Is dat wel terecht? Hoe stabiel zal deze nieuwe regering zijn?

Twijfels over de stabiliteit zijn best gegrond. De fusie van Vijfsterrenbeweging en PD is onnatuurlijk. Voordat de politieke crisis begin deze maand losbarstte, dreef oud-premier Matteo Renzi van de PD op tv nog de spot met de politici van de Vijfsterrenbeweging die betwijfelen of de Amerikanen wel op de maan zijn geland en of vaccins wel effectief zijn. “Met dat soort lui hebben wij geen waarden gemeen”, oordeelde Renzi. De twee partijen sluiten nu een verstandshuwelijk uit rancune jegens Lega, eigenbelang en opportunisme. Het is trouwens niet uitgesloten dat de boel de komende dagen alsnog klapt omdat ze het niet eens worden over het ministersteam en het beleid.

Als de twee tot een akkoord komen, dan gaan de leden van de Vijfsterrenbeweging daar nog over stemmen. Kan dat roet in het eten gooien?

Jazeker. De Vijfsterrenbeweging is een fan van de zogenoemde ‘directe democratie’, waarbij de burgers direct over beleid beslissen. De partij vindt een parlement in feite overbodig. Nu zijn het de parlementariërs van de Vijfsterrenbeweging geweest die deze deal met de PD hebben gesloten. Mochten de leden - dat zijn er bij een online stemming gemiddeld 50.000 - die deal afkeuren, dan heeft de partij echt een probleem. Hoe gaat ze dat oplossen? Het is onwaarschijnlijk dat president Sergio Mattarella zal accepteren dat zijn werk en zijn gezag op deze manier worden ondermijnd.

Lega-leider Matteo Salvini hoopte op verkiezingen, maar komt nu in de oppositie terecht. Hoe houdt hij zich daaronder?

Salvini vindt dat hem en alle Italianen groot onrecht wordt aangedaan nu er geen vervroegde verkiezingen komen. Op televisie en Facebook vertelt de populist zijn kiezers dat Conte 2 een complot van de Europese leiders Merkel en Macron en ‘de sterke machten’ is, om hem de pas af te snijden. Maar misschien is de komst van deze regering voor hem niet eens zo ongunstig. De PD heeft zeer gehaaide politici in huis, die de naïevere Vijfsterrenbeweging verder kunnen afbreken; in de 14 maanden dat de Vijfsterrenbeweging met de Lega heeft geregeerd, is haar populariteit ook al flink gekelderd. Salvini wacht zijn kans af. Woensdag zei hij: “Niemand kan serieus denken dat deze regering het lang volhoudt.”

Lees ook:

Hoe moet het nu verder in Italië?

De Italiaanse premier Giuseppe Conte stapte vorige week op. Welke mogelijkheden liggen er op tafel voor politiek Italië?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden