AnalyseVerkiezingsuitslag

Een uiterst rechtse regering in Italië: wat betekent dat?

Giorgia Meloni, leider van de radicaalrechtse Broeders van Italië, reageerde maandagochtend vroeg uitgelaten op de verkiezingszege. Beeld AP
Giorgia Meloni, leider van de radicaalrechtse Broeders van Italië, reageerde maandagochtend vroeg uitgelaten op de verkiezingszege.Beeld AP

Italië krijgt een zeer rechtse regering. Dat is beroerd nieuws voor migranten en voor homo’s die willen trouwen. Maar op financieel gebied is de speelruimte beperkt.

Pauline Valkenet

Giorgia Meloni kan zich gaan voorbereiden op het premierschap. Tenzij er gekke dingen gebeuren, wordt zij de eerste vrouwelijke minister-president van Italië. Haar regering zal de meest rechtse zijn sinds het land in 1946 een republiek werd. De verkiezingen van zondag zijn met 26 procent van de stemmen ruimschoots gewonnen door Meloni’s uiterst conservatieve Fratelli d’Italia (FdI).

Nadat het nieuwe parlement half oktober bijeen is gekomen, begint president Sergio Mattarella met de formatiegesprekken. De Broeders van Italië zullen een coalitie vormen met de nationalistische Lega (9 procent van de stemmen) en het liberalere Forza Italia (8 procent). De ministersploeg wordt waarschijnlijk rond eind oktober beëdigd.

Voor het zo ver is, wacht Meloni een enorm lastige taak. Want haar partij heeft niet eerder geregeerd en veel topexperts hebben FdI altijd gemeden als de pest vanwege diens fascistische verleden. Meloni heeft dus geen vijver waaruit ze gemakkelijk ministers met gewicht kan vissen. En wanneer het kabinet eenmaal is samengesteld, gaat premier Meloni een loodzware herfst en winter tegemoet, met hoge inflatie en een energiecrisis die kan leiden tot een economische crisis.

Wat kunnen de Italianen – en alle andere Europeanen – van deze nieuwe regering in Rome verwachten?

Buitenland

De Broeders van Italië zijn duidelijk over hun pro-Atlantische koers. Giorgia Meloni heeft goede banden met Washington. Ten aanzien van de steun aan Oekraïne zal de houding van Italië waarschijnlijk niet veranderen: Rome blijft Kiev steunen. Binnen de Lega en Forza Italia bestaan weliswaar pro-Russische sentimenten, maar die heeft Meloni’s partij niet – en die zal binnen de coalitie dominant zijn.

Binnen de EU schurkt deze rechts-nationalistische coalitie graag tegen de gelijkgezinde regeringen van Hongarije en Polen aan. Maar directeur Nathalie Tocci van het Instituut voor Internationale Betrekkingen, een denktank in Rome, merkte onlangs in een podcast op dat Meloni in Brussel niet genoeg heeft aan alleen de Hongaarse premier Viktor Orbán als vriend. “Ze zal meer vrienden moeten maken, daar ontkomt ze niet aan. Daarom doet Meloni nu haar best om in Europa heel gematigd over te komen”, stelde Tocci.

Financiën

Dat deze nieuwe regering niet op ramkoers met de machtige EU-leden Duitsland en Frankrijk zal gaan liggen, heeft ook te maken met de tweehonderd miljard die Italië uit het EU-coronaherstelfonds kan krijgen. Die belangrijke financiële steun wordt in vijf jaar tijd verleend op voorwaarde dat Rome zich aan vastgelegde doelen en hervormingsplannen houdt.

Tijdens de verkiezingscampagne riep Meloni dat ze ‘de coronaherstelfondsplannen’ wil her-onderhandelen en waarschuwde ze Brussel ‘dat de pret over is’. Maar ze is volkomen vaag gebleven over wat ze daarmee bedoelt. “Meloni zal de Europese partners en financiële markten willen geruststellen. Ze zal op goede voet willen beginnen”, aldus de bekende politicologe Sofia Venturi.

Qua uitgaven en Europese begrotingsregels kan de nieuwe regering wel van alles wíllen, maar zij zal simpelweg weinig kúnnen. Want hoe gaan verkiezingsbeloftes als een vlaktaks en lagere pensioenleeftijd betaald worden? Italië kan zich die zaken vanwege de enorme staatsschuld helemaal niet veroorloven. Zodra het land aan het uitgeven slaat, reageren wantrouwende, grote investeerders en stijgt de rente op die schulden – iets wat in Rome tot zenuwachtige toestanden leidt. De bewegingsruimte is zeer beperkt.

Samenleving

Waar wel ruimte is, is het beleid ten aanzien van de rechten van immigranten en andere minderheden. Om haar kiezers tegemoet te komen én omdat het weinig geld kost, zal de zeer conservatieve regering – met een solide meerderheid in het parlement – op dit terrein maatregelen nemen.

Het zou vreemd zijn als zij geen scherpere akkoorden met Libië en Tunesië probeert te sluiten over het tegenhouden van bootmigranten, en als zij hulporganisaties die migranten uit zee halen niet gaat tegenwerken. In sommige gemeentes waar de Lega en FdI de baas zijn, kunnen immigranten met lage inkomens nu al moeilijker dan Italianen gebruikmaken van bijvoorbeeld gratis schoollunches of schoolbussen. Dit kan vaker gaan gebeuren.

De slogan van Broeders van Italië is: ‘Voor God, het vaderland en het gezin’. De Lega van Matteo Salvini kan zich daar gedeeltelijk in vinden; Forza Italia in mindere mate. Frictie is dus bepaald niet uitgesloten. Maar het ligt voor de hand dat homo’s en lesbiennes zich tevreden zullen moeten stellen met het huidige samenlevingscontract: invoering van het homohuwelijk zit er niet in, net zomin als adoptie door homo’s en lesbiennes.

Meloni zei deze maand dat ze de abortuswet niet wil veranderen, maar ‘het recht van vrouwen om hun zwangerschap niet af te breken’ wil versterken. Wat zou dat betekenen? Hulp bij zelfdoding en euthanasie zijn in Italië nog altijd niet wettelijk geregeld. En hoewel vier op de vijf Italianen graag wetgeving op dit gebied zouden zien, gaat ook dit parlement daar naar verwachting niet voor zorgen.

Lees ook:

Een afgetekende zege voor Giorgia Meloni, maar een regering vormen wordt een uitdaging

Een rechts blok krijgt een een comfortabele meerderheid in het Italiaanse parlement. Giorgia Meloni van de radicale Broeders van Italië wordt de eerste vrouwelijke premier van het land.

Rijzende politieke ster Giorgia Meloni flirt met het Italië van Mussolini

De rijzende politieke ster van Italië heet Giorgia Meloni. Ze keert zich tegen immigratie, het homohuwelijk en genderideologie. Wat verklaart haar populariteit? ‘De Italianen die op Meloni gaan stemmen, doen dat vooral uit wanhoop.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden