MegastadJohannesburg

Een tour door de verkeersjungle van Johannesburg

Uitdijende metropolen bieden een groeiend deel van de wereld­bevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Trouw-correspondenten doen ­wekelijks verslag uit hun eigen megastad.

De politieagent probeert me niet eens te verleiden hem om te kopen – een positieve verrassing. “Je reed 72 waar je zestig mag”, zegt hij vriendelijk terwijl hij een bon uitschrijft. “Dat kost je 250 rand (15 euro, red.). Maar als je binnen tien dagen bij een postkantoor of politiebureau betaalt, krijg je vijftig procent korting.” Ik stop de bon in mijn handschoenenvakje; om hem daar tot het einde der tijden te laten liggen.

Ik ben niet de enige: slechts twintig procent van alle bekeuringen in Zuid-Afrika wordt betaald, en Johannesburg vormt daarop geen uitzondering. Er ­bestaat een inningensysteem dat zo lek is als een mandje. In 2015 – het laatste jaar waarvoor ik cijfers vond – stond alleen al in de steden Johannesburg, Kaapstad, Durban en Pretoria voor 80 miljoen euro aan onbetaalde bonnen uit. Het geven van korting is een poging dit wanbetalersprobleem te verminderen. Daarnaast kun je al langer, zodra je een hele stapel niet-betaalde bekeuringen hebt verzameld, op het politiebureau onderhandelen over een (veel goedkopere) schikking. Ook ik betaal de bekeuringen die ik krijg dus zelden. Ik rijd vaak net iets te hard in Johannesburg. Niet met opzet. Gewoon omdat ik niet goed op mijn snelheidsmeter let.

Links én rechts inhalen 

Extreem veel boetes krijg ik overigens ook weer niet. Want ­Johannesburg is een stad met ­relatief weinig verkeersregels, of in ieder geval met weinig regels die strikt worden gehandhaafd. Het maakt autorijden in de stad chaotisch, maar ook heerlijk onbezorgd. Links én rechts inhalen mag. Een elektronisch tolsysteem stuurt soms rekeningen naar je huis, maar ook die betaalt niemand. En dat je in het gevaarlijke Johannesburg ’s nachts wettelijk door rood mag rijden, is een ­mythe; al doen velen het wel.

Ik ben geen snelheidsduivel. Mijn oude Toyota kan nauwelijks harder dan 120. Ik ben zo iemand die vaak net tien kilometer per uur te hard rijdt. In Nederland is dat een dure gewoonte, in Johannesburg maakt het weinig uit. Gelukkig maar, want in zo’n reusachtige stad zonder goed functionerend openbaar vervoer spendeer ik nogal wat uren op de weg. 

Natuurlijk zitten er ook na­delen aan de gebrekkige naleving van de verkeersregels. Regelmatig schrik ik me een ongeluk als er opeens een Mercedes met waanzinnige snelheid langs me racet. Laatst klokte een automobilist ergens in Johannesburg 300 kilometer per uur, las ik in de krant. In mijn straat scheuren bovendien minstens één keer per week midden in de nacht provisorische raceauto’s met knallende uitlaat urenlang op en neer. Niemand die daar iets aan doet, terwijl tweehonderd meter verderop een politiebureau staat.

De chauffeur van het busje haalt drank

Op de uitrit van mijn flat­gebouw is een verboden-te-parkerenbord gemonteerd. Ook niemand die zich daar iets van aantrekt. Ik sta regelmatig gefrustreerd te wachten tot de chauffeur van een minibustaxi die mijn uitrit blokkeert, terugkomt. Die is meestal aan het inkopen bij de slijterij. Want ook op de combinatie van drinken en rijden rust nauwelijks een taboe.

Zuid-Afrika telt 14.000 verkeersdoden per jaar. Dat is twintig keer zoveel als in Nederland, met niet zo gek veel meer auto’s op de weg. Het is de interne tegenstelling van Johannesburg: superfijn om nooit op de regels te hoeven letten, tot het gebrek aan handhaving daarvan maakt dat het op een dag gruwelijk misgaat.

Laatste nieuws: in juni komt er dan toch écht een nieuw, superstreng inningensysteem, zegt de minister van transport. Eerst zien, dan geloven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden