Reportage Onrust Cairo

Een patserige aannemer legt de Egyptische overheid het vuur aan de schenen

Demonstranten in Cairo, afgelopen vrijdag. Beeld REUTERS

Durven Egyptenaren weer de straat op om tegen het regime te demonstreren? Vrijdag wordt een beslissende dag.

Geheel onverwacht stonden vorige week vrijdagavond weer demonstranten op het Tahrirplein in Cairo, het toneel van de revolutie die in 2011 een einde maakte aan het tijdperk-Mubarak. Dat is bijzonder, omdat demonstreren onder het huidige regime grote risico’s met zich meebrengt.

Hoewel de protesten in verschillende steden in Egypte met honderden demonstranten relatief klein bleven, werden grootse vergelijkingen gemaakt. Een video op Twitter toont een man, die op de schouders van anderen geëmotioneerd de naam van Sally Zahran scandeert, een bekende demonstrant die gedood werd in de eerste dagen van de revolutie: “Vertel het Sally Zahran: je broeders zijn terug op het plein!”

Toch is het tot nu toe onduidelijk hoeveel steun deze protesten werkelijk hebben. Vandaag wordt gezien als een beslissende dag. Een miljoenenprotest is aangekondigd door Mohamed Ali, het gezicht van de opstand. Sinds het begin van deze maand beschuldigt hij via een reeks video’s de strijdkrachten van corruptie. Hij was het, die zijn volgers voorstelde om afgelopen vrijdag na een landelijke voetbalwedstrijd de straat op te gaan. Voor het protest vandaag zou hij van plan zijn vanuit zijn woonplaats in Spanje naar Egypte te komen.

Ali woont in Spanje omdat hij ruzie zou hebben met het Egyptische leger om geld. Hij is de zoon van een bekende gewichtheffer en werkte vijftien jaar als succesvolle aannemer in opdracht van dezelfde legerofficieren die hij nu beschuldigt van corruptie. In zijn eerste video klaagde hij vooral over de omgerekend 12 miljoen euro die het leger hem schuldig zou zijn. Maar naarmate hij meer volgers trok, kreeg zijn boodschap steeds meer een politieke lading.

Demonstranten in Cairo, afgelopen vrijdag. Beeld EPA

Dure auto’s

Met zijn dure levensstijl staat hij erg ver van het Egyptische volk af. Op foto’s staat hij met dure auto’s, in een mooi pak, of toont hij zijn spieren in de sportschool. Zijn invloed werd dan ook lang door analisten niet al te serieus genomen. Toch raakte hij in zijn filmpjes, met een sigaret tussen zijn vingers, al razend en grof vloekend een gevoelige snaar bij Egyptenaren. Zijn video’s zijn elk zo’n een tot twee miljoen keer bekeken.

In die filmpjes vertelt hij over de extravagante uitgaven van machthebbers die hij in zijn functie van aannemer zag. Hij noemt president Sisi een dief, die miljoenen van het staatsbudget weggooit, terwijl Egyptenaren gebukt gaan onder bezuinigingen. Volgens officiële cijfers die in juli gepubliceerd werden, leeft een derde van de Egyptenaren nu onder de armoedegrens. Vooral de presidentiële paleizen die Sisi bouwt aan zee en in de nieuwe hoofdstad, liggen gevoelig.

President Sisi reageerde op de video’s van Ali dat hij inderdaad paleizen bouwt ‘voor Egypte’ en dat hij dat zal blijven doen. “Hij reageert extreem provocatief op hun zorgen”, zegt analist Timothy Kaldas van het Tahrir Instituut voor Midden-Oosten beleid. “Dat wekt alleen maar meer woede op.” Volgens hem zijn Egyptenaren steeds meer op de hoogte van de corruptie. “Ook mensen die niet protesteren hebben genoeg van het wanbeheer van publieksgelden.”

Hij vraagt zich af of de reactie van de regering averechts zal werken. “Ze pakken nu mensen op die zij eerder niet zouden arresteren”, zegt Kaldas. “Dat laat zien dat ze nerveus zijn.” Sinds vorige week zijn volgens het Egyptische Centrum voor Economische en Sociale Rechten 1909 mensen gearresteerd.

Bluf

Het is nog maar de vraag of Mohamed Ali vandaag daadwerkelijk naar Egypte zal komen. Bij aankomst zou hij namelijk gearresteerd worden. Zijn plan is waarschijnlijk bluf, maar werkt ook geruchten in de hand dat hij wellicht door machten in de regering gesteund wordt. Analisten speculeren al langer over een mogelijke breuk binnen de strijdkrachten.

Een bekende graffitikunstenaar van de revolutie, die niet met zijn naam in de krant wil in het huidige klimaat, blijft in ieder geval nog thuis. In de binnenstad, waar hij woont, staan iedere vijftig meter agenten die telefoons controleren: “Ze zoeken mensen die Mohamed Ali-video’s bekijken. Als ze iets in je telefoon vinden, dan nemen ze je mee.” Ook hij heeft meer vragen dan antwoorden. “Niemand snapt wat er gebeurt”, zegt hij. “Maar de situatie wordt steeds moeilijker hier.”

De volledige naam van de graffiti-kunstenaar is bekend bij de redactie.

Nederlander vast in Egypte

Een Nederlander zit vast in Egypte omdat hij in Caïro met zijn drone opnames zou hebben gemaakt. Dat zegt de man uit Amsterdam zelf in een uitzending van de Egyptische televisiezender MBC Masr. Hij zou woensdagochtend met zijn drone opnames hebben gemaakt van het hotel waar hij verbleef. Hij zegt dat hij werd gezien door een hotelmedewerker, die zei dat dit verboden was.

Daarop zou de Amsterdammer de drone uit de lucht hebben gehaald en terug naar zijn hotelkamer zijn gegaan. Enkele uren later werd hij daar aangehouden door politieagenten en meegenomen naar het politiebureau. In de video op de site van MBC Masr is het paspoort van de Nederlander te zien op een stapel 50 eurobiljetten en een aantal dollarbiljetten.

Lees ook:

Midden in de woestijn van Egypte verrijst een nieuwe hoofdstad

Met de bouw van een nog naamloze nieuwe hoofdstad probeert de Egyptische overheid de chaotische binnenstad van Cairo te ontvluchten. Een groep gepensioneerde legerofficieren mocht alvast een kijkje nemen. “Wat een visie. Sisi kwam en creëert dit. Hij heeft niet alleen ideeën, hij doet het ook.” 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden