Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie zet haar mondmasker af om de korte brexit-verklaring af te leggen.

Inbreukprocedure

Een onverwachte brexit-wending: Brussel zet eerste stap in strafprocedure tegen de Britten

Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie zet haar mondmasker af om de korte brexit-verklaring af te leggen.Beeld EPA

Onverwachts zet de Europese Commissie een eerder ultimatum om in actie. De Britten dreigen de brexit-afspraken van vorig jaar te schenden, en daarmee het onderlinge vertrouwen.

De Europese Commissie heeft donderdagmorgen een eerste stap gezet in een strafprocedure tegen het Verenigd Koninkrijk wegens schending van eerdere brexit-afspraken. Voorzitter Ursula von der Leyen maakte bekend een aanmaningsbrief naar Londen te sturen, een eerste stap in een zogeheten inbreukprocedure. Die kan – aan het einde van een ellenlang proces – leiden tot een gang naar het Europees Hof van Justitie.

Steen des aanstoots zijn de wetsvoorstellen die de Britse regering vorige maand heeft gedaan over het functioneren van de interne markt binnen het Verenigd Koninkrijk. Onderdelen daarvan druisen in tegen het terugtrekkingsakkoord dat bijna een jaar geleden door de EU en het VK is gesloten. Het gaat vooral om de afspraken over Noord-Ierland.

Van tafel

Op 10 september stelde Eurocommissaris Maros Sefcovic Londen een ultimatum: de gewraakte onderdelen van de wetsvoorstellen moesten eind van de maand van tafel. Dat is niet gebeurd, de voorstellen zijn deze week definitief goedgekeurd door het Britse Lagerhuis en liggen nu bij het Hogerhuis.

Omdat daar de nodige weerstand wordt verwacht tegen de regeringsplannen, was de verwachting dat de Europese Commissie de zaak nog even zou aankijken. Deze week onderhandelen Brussel en Londen weer druk over een nieuw handelsakkoord – de toch al broze sfeer aldaar zou weinig tegenslagen kunnen verdragen.

Nu blijkt dat de commissie toch gevolg geeft aan Sefcovic’ ultimatum. Weliswaar is de schending van het brexit-akkoord nog geen juridisch feit, de voorstellen op zichzelf zijn al een schending van de terugtrekkingsovereenkomst, vindt de commissie. Daarin staat de verplichting dat beide partijen ‘elkaar ten volle respecteren en te goeder trouw handelen’. Ook moeten zij zich ‘onthouden van maatregelen die verwezenlijking van de doelstellingen van dit akkoord in gevaar zouden kunnen brengen’.

Als de wetsvoorstellen definitief worden, zou dat in ‘volledige tegenspraak’ zijn met het Noord-Ierland-protocol, aldus Von der Leyen.

‘Juist Brussel stelt zich onbuigzaam op’

Bij aankomst in Brussel voor een extra EU-top (grotendeels over andere onderwerpen) relativeerde premier Rutte de nieuwe brexit-ontwikkeling. Hij sprak van een ‘administratief noodzakelijke stap in het proces’ zonder politieke bijbedoeling. “Ik zou er niet te veel achter zoeken.”

De Britse regering beweert steevast dat ze blijft streven naar volledige uitvoering van het terugtrekkingsakkoord en dat de wetsvoorstellen slechts dienen als ‘vangnet’ voor noodgevallen. Diezelfde woorden werden ook vandaag weer gebruikt als reactie op de Brusselse brief. Londen beschuldigt juist Brussel ervan de ‘goede trouw’ te schenden, door zich onbuigzaam op te stellen in het lopende vrijhandelsoverleg.

Londen heeft een maand de tijd om op de brief uit Brussel te reageren. Tegen die tijd ziet de brexit-wereld er weer heel anders uit, gezien het naderende einde van de overgangsperiode op 1 januari. Pas dan stapt het VK echt uit de interne EU-markt. Oktober wordt een cruciale maand in de onderhandelingen: de EU-regeringsleiders maken over twee weken de balans op, tijdens hun reguliere najaarstop.

Lees ook:
De beslissende fase in de brexit is net blufpoker, met als inzet tientallen miljoenen burgers

Deze week is de voorlopig laatste ronde in de onderhandelingen over een handelsakkoord. De Britse dreiging om eerder gemaakte afspraken te schenden, blijft boven de markt hangen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden