Turkije

Een ontmoedigende stap terug: Erdogan zegt vrouwenverdrag op dat hij zelf opzette

Vrouwen demonstreren in Ankara tegen de Turkse terugtrekking uit de vrouwenrechtenverdrag van Istanbul.  Beeld AFP
Vrouwen demonstreren in Ankara tegen de Turkse terugtrekking uit de vrouwenrechtenverdrag van Istanbul.Beeld AFP

Tien jaar nadat de Turkse president Erdogan het vrouwenrechtenverdrag in Istanbul ondertekende, blijkt hij een stuk behoudender dan zijn jongere zelf. Wereldwijd wordt protest aangetekend tegen het opzeggen van het verdrag.

President Tayyip Erdogan van Turkije was zelf premier toen in 2011 in de Turkse hoofdstad Istanbul het vrouwenrechtenverdrag werd afgesloten, een internationale afspraak waarin allerlei landen beloofden om geweld tegen vrouwen tegen te gaan. Het was een afspraak om meer werk te maken van het voorkomen van huiselijk geweld, straatintimidatie en vrouwenmoord.

Maar de laatste jaren klinkt er in conservatief Turkije steeds vaker gemor over het verdrag. Het zou familiewaarden ondermijnen, zo was vorig jaar al te beluisteren bij de AK-partij, waartoe Erdogan behoort. Het zou juist geweld in de hand werken. Bovendien zou het verdrag misschien wel homoseksualiteit promoten.

De huidige Erdogan, tien jaar later een stuk behoudender dan zijn jongere zelf, besloot uiteindelijk afgelopen zaterdag zijn handtekening onder het stuk weg te halen.

Het Witte Huis is diep teleurgesteld

Sindsdien regent het klachten in de internationale politiek. De Europese Unie en de Verenigde Staten roepen Turkije op om het verdrag in stand te houden. “Geweld tegen vrouwen is ontoelaatbaar. Vrouwen verdienen bescherming door sterke wetgeving”, schreef Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie op Twitter. Het Witte Huis noemde de Turkse terugtrekking diep teleurstellend.

President Joe Biden spreekt in een verklaring van “een ontmoedigende stap terug voor de internationale beweging om geweld tegen vrouwen wereldwijd te beëindigen”. Hij wijst op de toename van huiselijk geweld in de wereld en herinnert aan berichten dat vrouwenmoord in Turkije vaker plaatsvindt. “Geweld tegen vrouwen doet ons allemaal pijn en we moeten allemaal meer doen om samenlevingen te maken waarin vrouwen vrij kunnen leven zonder geweld.”

Ook EU-buitenlandchef Josep Borrell dringt er bij Turkije op aan de beslissing terug te draaien. Hij zegt het besluit niet te bevatten. Ten slotte sloot ook de Nederlandse minister van buitenlandse zaken, Stef Blok, zich bij de groep verongelijkten aan. Hij betreurt de Turkse terugtrekking, omdat het verdrag “een belangrijk instrument is om geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld aan te pakken”.

Op eigen manier bevorderen

Erdogan wijdde niet eens een debat in het Turkse parlement aan zijn besluit om de zogeheten conventie van Istanbul op te zeggen. Het werd doodeenvoudig gepubliceerd in de Turkse staatskrant. De regering van Turkije vindt nu dat het land vrouwenrechten beter op zijn eigen manier kan bevorderen. Turkije hoeft daarin niet “anderen te imiteren”, motiveerde vicepresident Fuat Oktay het besluit.

Ook in Turkije zelf is tegenstand. De oppositie reageerde woedend en duizenden mensen gingen de straat op om hun ongenoegen te uiten. Ook de Raad van Europa, die het initiatief nam voor de conventie, is teleurgesteld over het besluit van de Turkse president. De Raad, niet te verwarren met de EU, bevordert mensenrechten via verdragen en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. Ook Turkije is lid van de organisatie.

Erdogan blijft wel zeggen dat hij tegen geweld tegen vrouwen is en ook dat hij daar maatregelen tegen wil nemen, maar het is onduidelijk met welke maatregelen hij die plannen ondersteunt.

Ook Polen wil verdrag opzeggen

Turkije houdt geen officiële cijfers bij van geweld dat gericht is tegen vrouwen. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie krijgt 38 procent van de Turkse vrouwen in hun leven te maken met geweld van een partner. In Europa is dat ongeveer 25 procent.

Overigens is Turkije niet het enige land waar het pact ter discussie staat. Ook in Polen zijn er binnen de regering stemmen opgegaan om het op te zeggen. De overheid liet vorig jaar toetsen of het verdrag strijdig is met de Poolse grondwet.

Lees ook:

Opinie: Polen en Turkije willen een verdrag tegen vrouwengeweld verlaten. Dat heeft ook gevolgen voor Nederland

Geweld tegen vrouwen en tegen lhbti’ers noemt toe in de coronatijd. Des te zorgelijker dat Turkije en Polen uit de Istanbul Conventie willen gaan, schrijven Anika Snel en Jantien Kingma van Wo=men Dutch Gender Platform.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden