Herkomst coronavirus

Een ongeluk in het Wuhan-lab komt Biden misschien niet slecht uit

Bewakers voor het laboratorium in Wuhan in februari dit jaar. Beeld Reuters
Bewakers voor het laboratorium in Wuhan in februari dit jaar.Beeld Reuters

Komt het coronavirus dan toch uit een Chinees laboratorium? President Biden laat dat nu uitzoeken en dat heeft vooral politieke redenen.

Was het de marktkoopman die het schubdier in de aanbieding deed, of toch de laborant die achteloos een raam open liet staan? De zoektocht naar de eerste uitbraak van het coronavirus, eind vorig jaar in Wuhan, heeft nog altijd geen definitief antwoord gekregen. Het laboratoriumverhaal, dat lang in de hoek van de complottheorieën zat, krijgt nu weer de wind mee. Vooral dankzij de Amerikaanse president Joe Biden.

“Verdubbel de inspanningen en kom binnen negentig dagen met een conclusie”, aldus de president deze week in een boodschap aan zijn inlichtingendiensten. Eerder veegde Biden suggesties van zijn voorganger Donald Trump en diens minister van buitenlandse zaken Mike Pompeo van tafel. Virussen stappen vaker van dieren over op mensen dan dat ze ontsnappen uit een laboratorium, hoe spannend dat ook klinkt.

Op sociale media is het labverhaal nooit weggeweest. Nu de president het opnieuw laat onderzoeken, staat Facebook ook weer berichten toe over een virus dat in Wuhan is gefabriceerd. Er doen allerlei alternatieve scenario’s de ronde: van onoplettendheid in het lab, via geknutsel aan een virus uit het wild, tot moedwillige pogingen om een ziekte te creëren als biologisch wapen.

Schubdieren zijn de verdachte

De echte route is ondertussen nooit keihard bewezen. De missie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), die in januari en februari van dit jaar naar Wuhan reisde, acht het marktscenario het waarschijnlijkste. Het staat vrijwel vast dat het virus in vleermuizen is ontstaan en het kan via overdracht in het wild op andere dieren in Wuhan terechtgekomen zijn. Schubdieren zijn de verdachten, zij worden in China gegeten en hun schubben worden gebruikt in traditionele medicijnen.

En het lab dan? Het lijkt wel heel toevallig dat juist in Wuhan het meest gespecialiseerde instituut voor virusonderzoek van China is gevestigd. Amerikaanse veiligheidsdiensten meldden eerder dat drie medewerkers van dat lab eind vorig jaar met griepachtige klachten in het ziekenhuis zijn opgenomen.

Allemaal geen bewijs, maar voldoende voor een stevige dosis wantrouwen bij veel mensen. Nog afgezien van de complotdenkers die menen dat China in het lab bewust een nieuw virus ontwikkelde. Die laatste optie komt voor zover bekend niet voor in het verslag dat Biden eerder deze week kreeg van drie veiligheidsdiensten. Twee daarvan neigen naar het marktscenario, een derde verdenkt het laboratorium.

De vraag is natuurlijk wat veiligheidsdiensten weten van virussen. De WHO-missie sloot de mogelijkheid dat het uit het lab komt niet uit, maar acht dat wel extreem onwaarschijnlijk. WHO-chef Tedros vroeg wel om verder onderzoek naar dit scenario.

Geen inspectie

De meeste virologen scharen zich achter de WHO, maar er is ook kritiek. De organisatie zou te veel aan de hand lopen van China, dat ook bepaalde waar de missie mocht gaan kijken. Het lab werd wel bezocht, maar niet echt onderzocht. Het Nederlandse missie-lid en viroloog Marion Koopmans beklemtoonde dat het om samenwerking met de Chinezen ging, niet om een inspectie.

Ook al is er weinig hard nieuws rond het virus, toch is het logisch dat Biden dit verhaal nu laat uitzoeken. Het blijft de ronde doen in Amerikaanse media en onder politici, met name Republikeinen. Biden hoopt wellicht dat een eenduidig rapport van de veiligheidsdiensten een einde maakt aan de speculaties. Ondertussen komt hij de Republikeinen, die hij nodig heeft in het Congres, enigszins tegemoet. Tegelijkertijd houden de VS zo druk op China, dat van een economische concurrent steeds meer een rivaliserende wereldmacht wordt.

Peking heeft de lab-theorie steeds getergd van de hand gewezen. Sterker nog, woordvoerders hebben vergaande suggesties gedaan in de richting van een Amerikaanse rol in de virusuitbraak. Zo zou het al in 2019 meegebracht zijn door Amerikaanse militairen, die meededen aan de Militaire Wereldspelen in Wuhan. Voor deze theorie bestaat geen enkele aanwijzing. Maar als Washington het lab in Wuhan verdacht maakt, dan slaat Peking terug.

Lees ook: WHO: onderzoek of coronavirus uit lab ontsnapte

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) wil verder onderzoek naar de vraag of het coronavirus uit een Chinees laboratorium is ontsnapt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden