Middellandse Zee

Een minitop over migratie moet de patstelling op zee doorbreken

Ministers uit Italië, Malta, Frankrijk en Duitsland staan samen met Europees Commissaris Dimitris Avramopoulos van migratie (tweede van links) de pers te woord tijdens hun ‘minitop’. Beeld AFP

Frankrijk en Duitsland hebben op een mini-top op Malta geprobeerd een doorbraak te forceren over immigratie. Met een nieuw systeem moeten andere landen Malta en Italië helpen bij de opvang en herverdeling van migranten.

Het was maar een klein onderonsje gisteren in Valetta. Alleen ministers uit Italië, Malta, Frankrijk, Duitsland en Finland – dat momenteel de Europese Unie voorzit – waren aanwezig. Verder schoof de EU-commissaris voor migratie Dimitris Avramopoulos aan.

Ze bogen zich over een nieuw systeem om Malta en Italië te helpen bij de opvang van mensen die uit de Middellandse Zee zijn gered. Nog voordat migranten een haven in Italië of Malta in zicht hebben, moet al duidelijk zijn welk ander Europees land hen ‘overneemt’. De ontscheping, herverdeling en het efficiënt terugsturen van mensen die niet voor asiel in aanmerking komen, rust dan niet langer alleen op de schouders van Malta en Italië.

Zwerftochten

Het nieuwe systeem moet vooral een einde maken aan de voortdurende patstellingen op zee. Schepen van ngo’s dwalen nu na een reddingsoperatie soms nog weken op zee rond voordat ze na lang onderhandelen de mensen aan boord in een veilige haven kunnen afzetten. De voortrekkers van het plan – Frankrijk en Duitsland – zeiden vorige week tijdelijk ieder 25 procent van de mensen die afkoersen op Italië of Malta over te zullen nemen. Maar het is de bedoeling dat ook andere Europese landen zullen volgen. Vorige week waarschuwde de Franse president Emmanuel Macron nog dat EU-landen die niet aan het nieuwe systeem willen meewerken ‘serieus gestraft’ zullen worden.

Volgende maand mogen de andere EU-landen zich uitspreken over dit idee. De Spaanse minister van binnenlandse zaken Fernando Grande-Marlaska liet gisteren direct al weten de voorgestelde plannen ­onvoldoende te vinden. Volgens hem is een veel bredere strategie nodig voor de hele Middellandse Zee-regio, en niet alleen voor het centrale deel.

Hij legt daarbij de vinger op de zere plek. In Italië kwamen dit jaar tot nu toe ruim zesduizend migranten aan, in Spanje waren dat er bijna 20.000. Griekenland zag dit jaar vooralsnog de meeste mensen arriveren, zo’n 38.000.

Afgelopen vrijdag kwamen alleen al meer dan vierhonderd mensen op Lesbos aan. De gemeentelijke diensten op dat eiland luidden gisteren in een spoedvergadering de noodklok. In het kamp Moria worden inmiddels 12.000 mensen opgevangen, officieel is er maar voor drieduizend mensen plek. Honderden mensen slapen noodgedwongen elders, in geïmproviseerde tenten of in de open lucht.

Niet uitgenodigd

Griekenland en Spanje zouden hulp van hun Europese collega’s bij de opvang van migranten dus even­eens goed kunnen gebruiken; toch waren Athene en Madrid niet voor de mini-top uitgenodigd. Wellicht dat Duitsland en Frankrijk hun vingers niet durven te branden aan de chaos elders in het Middellandse Zeegebied. Zo lijkt de deal die de EU ruim drie jaar geleden met Turkije sloot over het tegenhouden van migranten in ruil voor geld, in elk geval op dit moment, niet waterdicht.

De route van Noord-Afrika naar Italië en Malta lijkt momenteel wel enigszins ‘onder controle’. De Europese Unie heeft de afgelopen jaren allerlei middelen ingezet om mensen die deze oversteek wilden wagen tegen te houden of te ontmoedigen. Zo steunt zij onder meer de Libische kustwacht bij het stoppen van mensen die over zee naar Europa willen.

Brussel is bovendien de grootste donor van een programma van de Internationale Organisatie voor Migratie in het West-Afrikaanse Niger, een belangrijke tussenstop voor mensen die via Noord-Afrika naar Europa reizen. Dat programma helpt mensen bij de vrijwillige terugkeer naar hun land van herkomst.

Die maatregelen lijken er al voor te hebben gezorgd dat minder mensen het centrale deel van de Middellandse Zee gebruiken om naar Europa te komen. Maar de mensen die alle hindernissen hebben weten te nemen en tijdens de gevaarlijke tocht worden gered, zullen nu – in elk geval tijdelijk – voet aan wal mogen zetten.

Lees ook

Spanje’s nieuwe migratiebeleid kost levens, waarschuwt mensenrechtenactiviste Helena Maleno 

Het aantal migranten dat de Spaanse kusten bereikt, is na de piek van vorig jaar met bijna veertig procent gedaald. Volgens activiste Helena Maleno van de organisatie Caminando Fronteras ligt daar een nieuwe, nietsontziende Spaanse grensbewakingsstrategie aan ten grondslag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden