De MegastadNairobi

Een Keniaan schudt nou eenmaal handen, de hele dag

Uitdijende metropolen bieden een groeiend deel van de wereld­bevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Trouw-correspondenten doen ­wekelijks verslag uit hun eigen ­megastad. Vandaag: Ilona Eveleens over de Keniaanse liefde voor het schudden van handen.

Ik heb een afspraak bij de fy­siotherapeut. Daar aangekomen steekt de bewaker van de praktijk zijn hand ter begroeting door het autoraam, om direct daarna zijn arm weer terug te trekken. “Sorry, ik ben verslaafd aan handen schudden”, zegt hij grinnikend en opent de poort. De receptioniste drukt de handpalmen tegen elkaar in een namasté-begroeting, bekend uit India. De fysiotherapeut kiest voor een Arabische variant door zijn rechterhand op zijn hart te leggen. 

Met de komst van het coronavirus in Kenia worstelen we allemaal met het handen thuishouden. Vrienden en bekenden kijken ongemakkelijk als we elkaar ontmoeten in Nairobi, waar de eerste besmettingen met het virus zijn geconstateerd. Elkaar begroeten met voeten of ellebogen gebeurt niet of nauwelijks. 

Inderdaad schudt de halve wereld handen ter begroeting, maar in Kenia worden ze wel heel intensief gebruikt. Als ik iemand begroet, zwengelen we elkaars armen op en neer terwijl een hele serie vragen wordt gesteld en beantwoord. “Hoe is het met jouw man, de kinderen, de ouders, druk op het werk?”

Alleen jonge stedelingen zoenen

Er worden vele malen meer handen geschud dan knuffels of zoenen uitgedeeld. In de conservatieve, Keniaanse maatschappij worden dat soort intiemere begroetingen alleen gebezigd door de jonge, stadse generatie. De rest schudt handen, de hele dag door.

Zelfs als aan het einde van de dag man- of vrouwlief uit het werk komt, wordt ter begroeting niet gezoend of omhelsd. Althans niet waar de kinderen bij zijn en absoluut niet in het openbaar, is de heersende opvatting, zeker bij de wat oudere generatie.

Als mijn buurman weer eens suiker en kaneel komt lenen omdat hij vaak pannekoeken bakt voor zijn kinderen, maar slecht voorbereid is, schudt hij me eerst de hand, dan komt het verzoek, dan de overhandiging van de geleende ingrediënten om ten slotte weer handen te schudden bij het weggaan. Meestal brengt hij dezelfde dag de lege kommetjes terug in combinatie met, jawel, handen schudden. 

De verkeerspolitie die smeergeld altijd in een handdruk ontvangt, bezint zich op alternatieven

Als ik in de supermarkt iets niet kan vinden, word ik door het personeel vaak bij de hand genomen naar het juiste gangpad. Bij het kopen van groente of fruit langs de weg, is er geen ontkomen aan de handen van verkopers die me meetrekken naar hun stalletjes. En de verkeerspolitie die het smeergeld altijd in een handdruk ontvangt, bezint zich nu op alternatieven. 

Ook religie gaat gepaard met heel veel handen schudden. In kerken, van welke stroming dan ook, is er een vast moment waarop handen worden geschud: met de mensen rechts en links, voor en achter en diagonaal. 

Moslims doen er niet voor onder. Na het vrijdagmiddaggebed worden eindeloos veel handen geschud op het plein voor de moskee. Mannen lopen hand in hand met mannen en vrouwen met vrouwen. Dat heeft niets te maken met seksuele voorkeuren, maar is een dagelijks teken van respect, vriendschap, collegialiteit en behulpzaamheid. 

En nu mag dat niet meer. De vrees voor het virus gaat in Nairobi gepaard met een gevoel van verlies. De alom gewaardeerde cultuur van handen schudden is – hopelijk voor korte duur – op non-actief gezet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden